Presidenti amerikan Donald Trump i ka bërë thirrje presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky që të ndalojë sulmet ndaj rafinerive dhe objekteve të infrastrukturës ruse të karburanteve, duke argumentuar se goditjet ukrainase po rëndojnë më tej një treg global të naftës dhe produkteve të rafinuara tashmë nën presion.
Deklarata e Trump u bë të dielën, 13 shtator, gjatë vizitës së tij në Irlandë, ku ai ndodhej në klubin e tij të golfit në Doonbeg për finalen e Irish Open. I pyetur nga gazetarët për Ukrainën dhe bisedat e fundit me Zelenskyn, Trump e bëri të qartë se kërkon që Kievi të ndryshojë objektivat e sulmeve të tij me dronë.
“Zelensky duhet të bëjë një gjë: duhet të ndalojë goditjen e karburantit dizel në Rusi”, tha Trump, duke shtuar se Ukraina mund të godasë objektiva të tjera, por jo infrastrukturën e karburanteve. Sipas tij, këto sulme po kontribuojnë në mungesën e dizelit dhe po krijojnë pasoja përtej kufijve të konfliktit.
“Ka shumë objektiva të tjera. Mos godisni karburantin dizel, sepse kjo po dëmton botën”, ishte mesazhi i presidentit amerikan.
Prej muajsh, Ukraina ka intensifikuar përdorimin e dronëve me rreze të gjatë për të goditur rafineri, depozita dhe objekte të tjera të industrisë ruse të naftës dhe gazit. Kievi i konsideron këto objekte pjesë të infrastrukturës që mbështet drejtpërdrejt përpjekjet luftarake të Moskës, pasi prodhimi dhe përpunimi i karburanteve furnizon ushtrinë ruse dhe gjeneron të ardhura për shtetin.
Sulmet kanë ndikuar në kapacitetet ruse të përpunimit dhe kanë kontribuar në mungesa të benzinës dhe dizelit brenda Rusisë. Moska ka marrë ndërkohë masa për të kufizuar eksportet e karburanteve, ndërsa goditjet ndaj sektorit energjetik janë shndërruar në një nga elementët më të rëndësishëm të luftës ekonomike mes dy vendeve.
Për Ukrainën, objektivi është më shumë se dëmtimi i impianteve industriale: është goditja e një prej arterieve financiare dhe logjistike që ushqejnë makinerinë ruse të luftës. Për Moskën, nga ana tjetër, mbrojtja e rafinerive dhe infrastrukturës energjetike është bërë një çështje gjithnjë e më kritike për stabilitetin e tregut të brendshëm.
Deklarata e Trump vjen në një moment kur tregu ndërkombëtar i karburanteve po përballet me tronditje të forta të ofertës. Çmimet e dizelit në Shtetet e Bashkuara kanë kaluar nivelin rekord prej 6 dollarësh për gallon, ndërsa furnizimet globale janë prekur nga konflikti dhe ndërprerjet e prodhimit e transportit të energjisë.
Trump e lidh drejtpërdrejt situatën me goditjet ndaj infrastrukturës ruse, duke argumentuar se dëmtimi i kapaciteteve të rafinimit po pakëson sasinë e produkteve të naftës në tregun ndërkombëtar.
Kjo ndodh ndërsa tregjet e energjisë po përballen njëkohësisht me tronditje të mëdha në Lindjen e Mesme. Lufta dhe ndërprerjet e furnizimeve në rajon kanë goditur zinxhirët globalë të energjisë, duke shtuar pasigurinë mbi ofertën dhe duke ushtruar presion mbi çmimet.
Në këtë pikë, deklarata e Trump merr edhe një dimension gjeopolitik: lufta në Ukrainë nuk po zhvillohet më vetëm në fushën e betejës, por edhe në rafineritë, portet, tubacionet, depozitat dhe tregjet ndërkombëtare të energjisë.
Thirrja e Trump paraqet një kërkesë të rëndësishme ndaj strategjisë ushtarake të Kievit. Sulmet ndaj sektorit energjetik rus janë një nga mënyrat me të cilat Ukraina synon të rrisë koston e luftës për Moskën, duke goditur njëkohësisht kapacitetet e furnizimit dhe burimet ekonomike.
Nga ana tjetër, për administratën amerikane, rritja e çmimeve të karburanteve dhe mungesat në tregje përbëjnë një problem ekonomik që shkon përtej frontit ruso-ukrainas.
Kështu, nafta dhe dizeli po shndërrohen gjithnjë e më shumë në një nga fushat ku përplasen dy interesa: strategjia e Ukrainës për të dobësuar makinën ruse të luftës dhe nevoja e ekonomisë globale për të ruajtur furnizimet energjetike.
Në një luftë ku dronët mund të godasin qindra kilometra larg vijës së frontit, një rafineri e djegur nuk mbetet më vetëm një objektiv ushtarak. Ajo mund të shndërrohet në një tronditje për zinxhirët e furnizimit, për çmimin e transportit, për bujqësinë dhe, në fund, për konsumatorin e zakonshëm.
Dhe pikërisht këtu qëndron thelbi i paralajmërimit të Trump: lufta ruso-ukrainase po prodhon pasoja që nuk maten vetëm me territorin e pushtuar apo me kilometrat e frontit, por edhe me çmimin që bota paguan për një litër karburant.
AV/KJ