Udhëheqësit e Rusisë, Kinës, Iranit do të marrin pjesë në samitin në Kirgistan

Rreth një duzinë krerësh shtetesh do të udhëtojnë drejt kryeqytetit të Kirgistanit, Bishkek, për të shënuar 25-vjetorin e Grupit të Bashkëpunimit të Shangait (SCO). Ky grup bashkon Rusinë, Kinën, Indinë, Pakistanin, Iranin, katër vende të Azisë Qendrore dhe Bjellorusinë e aleate me Moskën. Samiti zhvillohet katër vjet e gjysmë pas pushtimit rus të Ukrainës dhe gjashtë muaj pas asaj që përshkruhet si lufta mes Uashingtonit dhe Teheranit. Irani do të përfaqësohet nga presidenti i tij, Masoud Pezeshkian.

Presidentët Vladimir Putin i Rusisë dhe Xi Jinping i Kinës kanë përdorur më parë samitet e SCO-së për të promovuar vizionin e tyre për një botë multipolare dhe për të paraqitur një front të bashkuar kundër Perëndimit. Putin, Xi, Pezeshkian, si dhe Narendra Modi i Indisë dhe Shehbaz Sharif i Pakistanit, pritet të marrin pjesë në një seancë plenare të kryesuar nga udhëheqësi kirgiz Sadyr Japarov. Zëdhënësi i Kremlinit, Yuri Ushakov, tha se Putin pritet të zhvillojë edhe bisedime të veçanta dypalëshe me Pezeshkianin e Iranit dhe Xi-në e Kinës, mes udhëheqësve të tjerë.

Rusia dhe Irani, ndër shtetet më të sanksionuara në botë, kanë thelluar masivisht lidhjet e tyre ushtarake dhe ekonomike gjatë luftës në Ukrainë. Takimi i Putinit me Pezeshkianin vjen disa ditë pasi drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, bëri një udhëtim të rrallë në Moskë, me mediat amerikane që spekuluan se ai mund të ketë diskutuar Ukrainën dhe Iranin me homologët e tij rusë. Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar Moskën dhe Pekinin kundër armatosjes së Iranit.

SCO-ja historikisht është fokusuar në çështjet ekonomike dhe ka fituar vrull vitet e fundit nën udhëheqjen e Moskës dhe Pekinit. Përveç 10 anëtarëve të saj, ajo tani ka 15 “partnerë dialogu”, duke përfshirë Turqinë, Arabinë Saudite dhe Katarin, si dhe dy vende vëzhguese: Afganistanin dhe Mongolinë. Deklarata themeluese e SCO-së thekson se grupi “nuk është një aleancë e drejtuar kundër shteteve të tjera”. Megjithatë, Putin dhe Xi kanë mbajtur vazhdimisht fjalime anti-perëndimore gjatë samiteve të saj. Në takimin e vitit të kaluar, Putin akuzoi vendet perëndimore për provokimin e luftës në Ukrainë, ndërsa Xi denoncoi “akte frikësimi”, duke iu referuar tensioneve SHBA-Kinë.

Samiti i Bishkekut zhvillohet ndërsa disa anëtarë të SCO-së janë në mes të luftërave reale – konfliktet në Ukrainë dhe Iran – ose luftërave tregtare, me vendosjen e tarifave amerikane ndaj mallrave kineze dhe indiane. Këtë muaj, SHBA-ja vendosi sanksione dytësore ndaj partnerëve tregtarë të Iranit në sektorët e arit, teknologjisë, aseteve dixhitale, aviacionit dhe transportit detar, me qëllim dobësimin e regjimit iranian. Uashingtoni gjithashtu kërcënoi aleatët e Iranit me sanksione. Kina, një importues i madh i naftës iraniane, u përgjigj duke thënë se do të “mbrojë me vendosmëri” interesat e saj.

Irani, i cili jeton nën sanksione që nga revolucioni i vitit 1979, ka deklaruar rregullisht se nuk do t’i nënshtrohet presionit ekonomik. Megjithatë, presidenti Pezeshkian ka pranuar se vendi i tij përballet me “vështirësi ekonomike”. Irani iu bashkua bllokut vetëm në vitin 2023. Mohammad Hassan Najmi, një ekspert i marrëdhënieve ndërkombëtare, i tha AFP-së se Teherani “beson se anëtarësimi dhe pjesëmarrja aktive në këto aleanca mund t’i mundësojë atij të anashkalojë sanksionet amerikane dhe evropiane”. Por përfitimet konkrete të grupit janë të pasigurta, tha ai, pasi “në kohë krize, këto aleanca rrallëherë i kanë lejuar Iranit të zgjidhë vështirësitë e tij”.

Megjithëse blloku pretendon se përfaqëson rreth 40 për qind të popullsisë botërore dhe 25 për qind të PBB-së globale, ai mbetet i larmishëm, me mosmarrëveshje mes anëtarëve. Rusia dhe Kina konkurrojnë për ndikim në Azinë Qendrore – një rajon i pasur me burime, thelbësor për transportin e mallrave midis Evropës dhe Azisë – ndërsa Pekini herë pas here ka pasur marrëdhënie të tensionuara me Indinë dhe Pakistanin.

Marrë nga France 24 Live News