Diplomaci apo përballje? Takimi Mitsotakis–Erdogan dhe frika e një “fronti” të ri rajonal

Ankaraja po i rivlerëson marrëdhëniet me Greqinë brenda një kornize më të gjerë gjeopolitike, në një periudhë kur synon të përmirësojë raportet me Shtetet e Bashkuara dhe të konsolidojë pozicionin e saj si aktor kyç rajonal. Në këtë optikë, Turqia e percepton konsolidimin e bashkëpunimeve në Mesdheun Lindor si krijimin e një blloku që synon kufizimin e manovrës së saj strategjike dhe frenimin e ambicieve të saj.

Kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis ka bërë të ditur, në një intervistë për televizionin SKAI, se takimi i tij me presidentin turk Recep Tayyip Erdogan pritet të zhvillohet përpara mesit të shkurtit, megjithatë pa pritshmëri konkrete për rezultate të prekshme. Sipas Athinës, qëllimi kryesor i këtij kontakti është mbajtja e dialogut të hapur, në një moment kur, përtej çështjeve tradicionale dypalëshe, janë shtuar edhe problematika rajonale ku interesat e dy vendeve nuk përputhen.

Autoritetet greke nënvizojnë se nuk ka asnjë tregues për ndryshim të qëndrimit turk lidhur me çështjen kyçe të përcaktimit të shelfit kontinental dhe të Zonës Ekonomike Ekskluzive. Paralelisht, përjashtimi i Turqisë nga mekanizma evropianë të sigurisë, mungesa e përparimit në modernizimin e Unionit Doganor mes Turqisë dhe Bashkimit Evropian, si edhe forcimi i bashkëpunimit trepalësh midis Greqisë, Qipros dhe Izraelit, e rëndojnë më tej klimën politike, pasi prekin interesa strategjike thelbësore për Ankaranë.

Megjithatë, pala greke vëren se Turqia ka shprehur vullnetin për t’i trajtuar mosmarrëveshjet me Greqinë drejtpërdrejt, pa përfshirjen e palëve të treta. Mitsotakis ka theksuar se Athina dhe Ankaraja janë në gjendje të diskutojnë çështjet që i ndajnë pa ndërmjetës, duke theksuar autonominë e marrëdhënieve dypalëshe.

Një tjetër element shqetësues për Ankaranë është intensifikimi i bashkëpunimit strategjik dhe ushtarak midis Greqisë, Qipros dhe Izraelit, i cili është thelluar edhe gjatë konfliktit në Gaza, përmes furnizimit me sisteme moderne armësh që forcojnë aftësitë mbrojtëse të Athinës dhe Nikozisë. Turqia e sheh këtë bashkëpunim, si dhe formatin 3+1 me përfshirjen e Shteteve të Bashkuara, si faktor destabilizues për ekuilibrat rajonalë dhe për unitetin e NATO-s.

Në këtë sfond, Ankaraja vazhdon të përdorë shpalljen e NAVTEX-eve dhe NOTAM-eve për të mbështetur pretendimet e saj në Detin Egje dhe në Mesdheun Lindor, një praktikë që Athina e konsideron të padrejtë dhe në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare, pasi cenon sigurinë e lundrimit dhe të aviacionit civil. Kryeministri grek ka qenë i prerë se Greqia nuk ka ndërmend të kërkojë miratim për ushtrimin e të drejtave të saj sovrane.

Takimi i pritshëm Mitsotakis–Erdogan zhvillohet kështu në një ambient të tensionuar, ku përpjekjet për dialog ecin paralelisht me mosmarrëveshje të thella strategjike, rivalitete rajonale dhe shqetësime në rritje për balancat e sigurisë në Mesdheun Lindor dhe brenda aleancës së NATO-s.