Fundi i epokës transatlantike? Tronditje e boshtit SHBA–Evropë

Blloku sovjetik mori fund me rënien e Murit të Berlinit. Aleanca perëndimore, shumë më pak spektakolare, duket se po hyn në një fazë shpërbërjeje pikërisht sot, ndërsa skena politike dhe njerëzore e Davosit po ndryshon dukshëm. Këtë vit, Volodymyr Zelensky heziton të shkojë në Forumin Ekonomik Botëror, duke ndier se prania e tij do të ishte më shumë një akt simbolik sesa një shprehje reale solidariteti, pas katër vitesh rezistence ndaj agresionit brutal rus.

Në kontrast, agresori është rikthyer në qendër të vëmendjes. Rusia u përfaqësua nga Kirill Dmitriev, negociator i afërt me Vladimir Putinin, i cili në Davos ironizoi “rënien e globalizmit”. Forumi i këtij viti, i dominuar nga hija politike e Donald Trump, duket se i ofron Moskës një terren më të favorshëm sesa Ukrainës. Trump, që po promovon idenë e një “Bordi të Paqes” nën kontrollin e tij personal, i ofroi Zelenskyt jo garanci konkrete sigurie, por një ftesë për t’u ulur në të njëjtën tryezë me Putinin dhe Aleksandër Lukashenkon.

Refuzimi i liderëve evropianë si Emmanuel Macron, Friedrich Merz dhe Keir Starmer për t’iu bashkuar kësaj nisme sinjalizon një krisje serioze të boshtit transatlantik. Në të njëjtën kohë, retorika gjithnjë e më përplasëse e Trump ndaj Evropës, kërcënimet me tarifa tregtare dhe pasiguria ekonomike po minojnë besimin në Shtetet e Bashkuara si aleat strategjik.

Në këtë kontekst të ri, pyetja që shtrohet nuk është më nëse aleanca perëndimore po tronditet, por nëse ajo mund të mbijetojë në formën që ka njohur për dekada.