Kapja e ishullit Perim nga Houthi-t thellon krizën në rrugët detare të naftës

Forcat Houthi të Jemenit, të mbështetura nga Irani, kanë kapur ishullin strategjik Perim në ngushticën Bab al-Mandab, duke zgjeruar kontrollin e tyre mbi këtë rrugë ujore të ngushtë, një nga arteriet jetike të transportit detar global. Kjo ngjarje vjen pas tërheqjes së forcave aleate me qeverinë e Jemenit të mbështetur nga OKB-ja, duke shënuar një sërë humbjesh dramatike përgjatë bregdetit perëndimor të Jemenit, përfshirë humbjen e qytetit portual Mocha. Ngushtica Bab al-Mandab lidh Azinë me Evropën përmes Detit të Kuq dhe Kanalit të Suezit, ndërsa ishulli Perim, i njohur edhe si Mayun, e ndan atë në dy pjesë pranë pikës së saj më të ngushtë.

Arabia Saudite, e cila mbështet qeverinë zyrtare të Jemenit, ndërmori sulme ajrore ndaj pozicioneve Houthi në Mocha. Kjo zhvillim u pasua nga njoftimi i Arabisë Saudite për mbylljen e një tubacioni thelbësor, East-West pipeline (Petroline), si “masë paraprake” pas një sulmi me dronë që pretendohet se erdhi nga Iraku. Mbyllja e tubacionit, i cili transporton naftë nga lindja në perëndim të mbretërisë, thekson rëndësinë e rrugëve alternative të eksportit, veçanërisht përmes Detit të Kuq dhe Bab al-Mandab, pasi Irani ka shënjestruar anije në ngushticën e Hormuzit. Rreth 12% e mallrave botërore transportohen zakonisht përmes kësaj ngushtice. Kontrolli i plotë Houthi mbi transportin në Bab al-Mandab, së bashku me kontrollin iranian të ngushticës së Hormuzit, do të forconte ndjeshëm ndikimin e forcave anti-perëndimore mbi dërgesat globale të energjisë, duke shkaktuar tashmë rritje të çmimeve të naftës mbi 100 dollarë për fuçi.

Irani përshëndeti avancimet Houthi, duke shënuar komentin e tij të parë të zgjeruar mbi luftimet e ripërtërira në Jemen. Houthi-t pretenduan dëbimin e trupave “armike saudite” nga gjashtë rrethe, kapjen e mijëra kilometrave katrorë dhe shkaktimin e humbjeve të mëdha në radhët e ushtarëve sauditë. Ndërkohë, kryeqytetet perëndimore shprehin shqetësimin se edhe Adeni, kryeqyteti i qeverisë së Jemenit, mund të bjerë në duart e Houthi-ve, pavarësisht kërkesave saudite për ndërhyrje ushtarake amerikane. Agjencia e OKB-së për migracionin raportoi se ofensiva Houthi ka shkaktuar mbi 500 viktima dhe ka zhvendosur rreth 46,000 njerëz.

Përparimi Houthi përgjatë bregdetit të Detit të Kuq forcon pozicionin e Iranit në përpjekjet për të arritur një marrëveshje me shtetet e tjera të Gjirit mbi kontrollin e ardhshëm të ngushticës së Hormuzit, një çështje kyçe në mosmarrëveshjen SHBA-Iran. Një marrëveshje e tillë, duke përfshirë rrugë të përkohshme transporti nën kontrollin iranian, do të ushtronte presion mbi SHBA-në për të hequr bllokadën e saj ndaj porteve të naftës iraniane. SHBA-ja arriti një marrëveshje armëpushimi me Houthi-t në maj 2025, me garanci private se nuk do të sulmonin transportin amerikan në Detin e Kuq, përveç tankerëve sauditë. Megjithatë, një koalicion ndërkombëtar detar i mbledhur nga Arabia Saudite për të mbrojtur lirinë e lundrimit në Bab al-Mandab dhe Gjirin e Adenit ka mbetur i padukshëm.

Brenda Jemenit, ka pasur akuza dhe kritika mbi tërheqjen nga Mocha, me Maj. Gjeneral Tareq Saleh, udhëheqësin e Forcave të Rezistencës Kombëtare, nën shqyrtim. Organizata separatiste Këshilli Kalimtar Jugor (STC) ka paralajmëruar diplomatët perëndimorë për nevojën e një strategjie gjithëpërfshirëse kundër Houthi-ve, duke akuzuar sauditët për paaftësi strategjike dhe për largimin e forcave jugore thelbësore për luftën. STC, dikur forca dominuese në Jemenin jugor, u dobësua pas sulmeve saudite dhe premtimeve të pambajtura për dialog, duke lënë popullsinë jugore të pavullnetshme për të luftuar Houthi-t. Arabia Saudite përballet me dilemën nëse duhet të arrijë një zgjidhje të negociuar me Houthi-t apo të përpiqet t’i shtyjë ata prapa, ndërkohë që lufta e tyre i shërben interesave të Iranit duke ushtruar presion mbi Uashingtonin.

Marrë nga The Guardian