Përshkallëzohet tensioni: SHBA dhe Irani shkëmbejnë goditje në Gjirin Persik

Armëpushimi i brishtë mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit është vënë sërish në provë, pas shkëmbimit të sulmeve në Gjirin Persik. Forcat amerikane shënjestruan dronë dhe instalime radari iraniane, ndërsa Irani u përgjigj duke lëshuar raketa drejt bazave amerikane në rajon.

Ushtria amerikane deklaroi se sulmet e saj ishin një përgjigje ndaj katër “dronëve sulmues njëkahësh” iranianë, të cilët u lëshuan drejt Ngushticës së Hormuzit dhe, sipas saj, “përbënin një kërcënim të menjëhershëm për trafikun detar rajonal”. Komanda Qendrore e SHBA-së (Centcom) konfirmoi rrëzimin e dronëve. Nga ana tjetër, Teherani i quajti sulmet amerikane një shkelje “flagrante” të marrëveshjes së armëpushimit mes dy vendeve.

Si kundërpërgjigje, Irani lëshoi raketa balistike drejt dy bazave ajrore amerikane në Kuvajt dhe objekteve të Marinës Amerikane në Bahrein, siç raportoi agjencia iraniane e lajmeve Irib. Bahreini dhe Kuvajti dënuan sulmet, duke raportuar zmbrapsjen e tyre. Centcom bëri të ditur se vlerësimet fillestare treguan se nga shtatë raketat iraniane të lëshuara drejt dy shteteve të Gjirit, gjashtë u interceptuan dhe njëra nuk arriti objektivin e saj.

Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katari gjithashtu dënuan sulmet iraniane ndaj fqinjëve të tyre. Ministria e Jashtme iraniane, në një deklaratë, theksoi se sulmet amerikane ndaj instalimeve të radarëve në Sirik dhe në ishullin Qeshm ishin një shkelje “flagrante” e armëpushimit dhe “një sulm ndaj sovranitetit kombëtar dhe integritetit territorial të Republikës Islamike të Iranit”. Ajo shtoi se sulmi i SHBA-së demonstron “shpërfilljen e plotë ndaj parimeve të së drejtës ndërkombëtare dhe Kartës së Kombeve të Bashkuara”. Garda Revolucionare Islamike e Iranit (IRGC) deklaroi se kishte goditur “bazat e armikut” si hakmarrje ndaj sulmeve amerikane.

Këto shkëmbime zjarri janë të shumta dhe kërcënojnë armëpushimin që është në fuqi që nga prilli. Megjithatë, pavarësisht konfliktit të vazhdueshëm, SHBA-ja i ka dhënë viza ekipit kombëtar të futbollit të Iranit për Kupën e Botës, përpara ndeshjes së tyre të parë në Los Anxhelos më 15 qershor. Kjo shënon herën e parë që një komb pritës pret ekipin e një vendi me të cilin është në luftë.

Sulmet ndodhën ndërsa negociatat e armëpushimit mes SHBA-së dhe Iranit kishin ngecur, me një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës që nuk po përparonte. Mediat amerikane raportuan se Presidenti Donald Trump kishte kërkuar ndryshime në kushtet e një marrëveshjeje. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit deklaroi se SHBA-ja “vazhdimisht po ndryshonte pikëpamjet dhe po paraqiste kërkesa të reja ose kontradiktore”.

Konflikti aktual ka rrënjët në sulmet e gjera të nisura nga SHBA-ja dhe Izraeli ndaj Iranit më 28 shkurt, të cilat ndezën një konflikt në të gjithë Lindjen e Mesme. Irani u përgjigj duke sulmuar Izraelin dhe shtetet aleate të SHBA-së në Gjirin Persik, si dhe duke mbyllur efektivisht Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë. Kjo naftë vjen edhe nga shtete të Gjirit si Iraku, Kuvajti, Katari, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Mbyllja e ngushticës rriti çmimet e naftës globalisht. Menjëherë pas arritjes së një armëpushimi në fillim të prillit, SHBA-ja vendosi një bllokadë të porteve iraniane, të cilën Trump tha se do të mbetej “në fuqi të plotë derisa të arrihet, certifikohet dhe nënshkruhet një marrëveshje”.

Marrë nga BBC News