Sulmet e SHBA-së godasin Iranin për të shtatën natë radhazi

Sulmet e ushtrisë amerikane kanë goditur Iranin për të shtatën natë radhazi, që prej deklaratës së Presidentit Donald Trump se marrëveshja e tyre e armëpushimit të përkohshëm kishte “mbaruar”. Komanda Qendrore e SHBA-së (Centcom) njoftoi se forcat e saj “goditën vendndodhje vëzhgimi, infrastrukturë logjistike ushtarake, depozita nëntokësore armësh dhe kapacitete detare”. Kjo shënon një javë të plotë armiqësish të ripërtërira, të cilat panë gjithashtu SHBA-në të rivendoste një bllokadë të porteve iraniane dhe trafikun të ndërpritej nëpër Ngushticën e Hormuzit, ndërsa marrëveshja paraprake për t’i dhënë fund luftës u lëkund brenda një muaji nga nënshkrimi i saj.

Irani, nga ana e tij, deklaroi se iu përgjigj duke shënjestruar aleatët e SHBA-së në rajon, përfshirë Kuvajtin. Ky i fundit raportoi se një termocentral, një impiant për distilimin e ujit dhe një objekt nafte ishin goditur. Më vonë të shtunën, agjencia shtetërore e lajmeve e Kuvajtit tha se një objekt nafte kishte pësuar dëme të konsiderueshme dhe disa persona ishin plagosur në “sulme të përsëritura iraniane”. Ushtria e Jordanisë gjithashtu njoftoi se kishte interceptuar 10 raketa iraniane të lëshuara në hapësirën e saj ajrore gjatë natës, pa raportuar dëme. Edhe Bahreini deklaroi se mbrojtja e tij ajrore kishte “parandaluar” sulmet iraniane.

Centcom bëri të ditur se i kishte përfunduar sulmet e saj në orën 21:30 ET (02:30 BST) pas disa orësh. “Forcat amerikane përdorën avionë luftarakë, dronë ajrorë dhe anije luftarake, përveç aseteve të tjera,” thuhej në deklaratën e saj. Mediat shtetërore iraniane raportuan se shpërthime u dëgjuan në qytetin qendror të Jazd, në ishullin Qeshm dhe në portin e Bandar Abasit, pranë ngushticës. BBC Persian ka verifikuar dy video që tregojnë dëme dhe mbeturina në dhe pranë tuneleve binjake Shahid Mirzaei, një rrugë që shtrihet në veri të Bandar Abasit.

Autoritetet lokale në Iran gjithashtu thanë se një sulm ndaj objekteve të energjisë elektrike dhe pompave të shkripëzimit në një impiant pranë Jask kishte lënë rreth 10,000 njerëz në 20 fshatra pa ujë të pijshëm. Ndërkohë, më shumë se 100 shtylla telekomunikacioni janë nxjerrë jashtë shërbimit, duke ndërprerë shërbimet e telefonisë fikse, celulare dhe internetit në provincën veriore të Hormozganit. Këto incidente theksojnë shkallën e gjerë të dëmeve infrastrukturore dhe ndikimin e drejtpërdrejtë mbi popullsinë civile, pavarësisht deklaratave për shënjestrim ekskluziv të objektivave ushtarake.

SHBA-ja dhe Irani kishin rënë dakord të ndalonin luftimet në qershor për të mundësuar bisedimet për t’i dhënë fund luftës. Armëpushimi u respektua gjerësisht, megjithëse pati sulme iraniane ndaj cisternave të naftës për t’i detyruar ato të respektonin kërkesat e Teheranit që anijet të kërkonin autorizim për të kaluar Ngushticën e Hormuzit. Këto sulme iraniane ndaj transportit detar u pasuan nga sulme amerikane kundër Iranit. Megjithatë, bisedimet nuk dukeshin se po bënin përparim dhe Trump e shpalli armëpushimin të mbaruar javën e kaluar. Që atëherë, përveç sulmeve ndaj objekteve iraniane, SHBA-ja ka rivendosur edhe një bllokadë detare të porteve iraniane. Irani ka deklaruar ngushticën të mbyllur për transportin detar dhe trafiku është ndërprerë gjerësisht.

Një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalonte më parë nëpër ngushticë, dhe kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fatih Birol, ka shprehur shqetësime për furnizimet globale të energjisë. Ushtria amerikane ka mohuar gjithashtu një raport të agjencisë iraniane të lajmeve Fars se dy cisterna nafte “shpërthyen dhe morën flakë ndërsa kalonin nëpër një rrugë të minuar në jug të Ngushticës së Hormuzit”. Centcom deklaroi: “Ashtu si shumica e pretendimeve të IRGC-së, kjo është e rreme.” Të premten, forcat e armatosura të Iranit pretenduan se kishin sulmuar objekte të shumta ushtarake amerikane në rajonin e Gjirit në Kuvajt, Bahrein, Jordani dhe – për herë të parë – Siri, gjë që SHBA-ja e mohoi.

Burime i kanë thënë partnerit amerikan të BBC-së, CBS News, se disa anëtarë të shërbimit amerikan u plagosën gjatë sulmeve iraniane në dy baza jordaneze gjatë javës së kaluar. SHBA-ja, ndërkohë, ka mohuar pretendimet e mëparshme të Teheranit se SHBA-ja sulmoi infrastrukturën civile në Iran, duke përfshirë ura, një stacion treni dhe një aeroport. BBC Verify dhe BBC Persian kanë verifikuar pamjet e dëmtimit të Urës Gariveh, pasi videot e natës treguan një top flakësh mbi të. Imazhet e ditës treguan një pjesë të shembur të rrugës me rrënoja rreth urës së thyer. Autoritetet provinciale në rajonin e prekur, provincën Hormozgan, thanë se shtatë persona u vranë në sulme. Një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë i tha BBC-së se SHBA-ja kishte “kryer sulme ekskluzivisht ndaj objektivave ushtarake, duke përfshirë infrastrukturën logjistike ushtarake”. SHBA-ja tha gjithashtu se kishte shkatërruar një kullë kontrolli në portin e Çabaharit, me Sekretarin e Mbrojtjes Pete Hegseth që ndau një imazh të kullës që shembej ndërsa goditej nga një sulm. Centcom tha se kulla ishte pjesë e një rrjeti vëzhgimi detar të IRGC-së.

Marrë nga BBC News