Trump: Armëpushimi me Iranin vazhdon pavarësisht përplasjes në Hormuz

Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se armëpushimi me Iranin mbetet në fuqi, pavarësisht një përplasjeje të fundit mes shkatërruesve detarë të të dy vendeve në Ngushticën e Hormuzit, për të cilën të dy palët fajësuan njëra-tjetrën. Ky incident vjen në një kohë kur tensionet mes Uashingtonit dhe Teheranit vazhdojnë të jenë të larta, ndërsa përpjekjet diplomatike për një zgjidhje paqësore duken të brishta. Deklarata e Trumpit thekson një situatë komplekse ku retorika e armëpushimit përzihet me veprime ushtarake të drejtpërdrejta, duke lënë të hapur mundësinë e një përshkallëzimi të mëtejshëm. Trump u shpreh se Irani “na sfidoi sot”, duke paralajmëruar për pasoja nëse nuk arrihet një marrëveshje.

Sipas Shteteve të Bashkuara, Irani nisi raketa, dronë dhe anije të vogla kundër tre anijeve luftarake amerikane, duke e cilësuar këtë si një “sulm të paprovokuar”. Komanda Qendrore Amerikane (Centcom) përshkroi sulmet iraniane si “të paprovokuara”, duke theksuar se forcat iraniane lëshuan “raketa të shumta, dronë dhe anije të vogla” ndërsa shkatërruesit e Marinës Amerikane me raketa të drejtuara po kalonin nëpër ngushticë. Centcom shtoi se kishte “eliminuar kërcënimet hyrëse dhe kishte shënjestruar objektet ushtarake iraniane përgjegjëse për sulmin ndaj forcave amerikane, duke përfshirë vendet e lëshimit të raketave dhe dronëve; vendndodhjet e komandës dhe kontrollit; si dhe nyjet e inteligjencës, vëzhgimit dhe zbulimit”. Në një postim në platformën Truth Social, Trump tha se SHBA kishte shkatërruar anije të shumta të vogla dhe se “dëme të mëdha” u ishin shkaktuar “sulmuesve iranianë”. Centcom theksoi se nuk kërkon përshkallëzim, por mbetet e pozicionuar dhe e gatshme për të mbrojtur forcat amerikane.

Nga ana tjetër, komanda e lartë ushtarake e Iranit pretendoi se SHBA kishte shënjestruar një cisternë nafte iraniane dhe një anije tjetër që po i afrohej Ngushticës së Hormuzit, si dhe kishte kryer “sulme ajrore” në disa zona bregdetare. Media shtetërore iraniane fillimisht raportoi “shpërthime” në Ngushticën e Hormuzit, duke i përshkruar ato si një “shkëmbim zjarri” me “armikun”. Ndërkohë, mediat lokale raportuan se shpërthime u dëgjuan edhe në Teheran. Një deklaratë e mëvonshme nga komanda e lartë ushtarake e Iranit tha se “sulmet ajrore” amerikane goditën brigjet e Bandar Khamir, Sirik dhe Ishullit Qeshm. Ajo theksoi se Irani u përgjigj menjëherë duke sulmuar anijet ushtarake amerikane, duke shkaktuar “dëme të konsiderueshme”, dhe akuzoi SHBA-në për një “shkelje të armëpushimit”. Një burim izraelit i tha BBC-së se nuk kishte “asnjë përfshirje izraelite” në sulmet e fundit.

Ky acarim vjen vetëm një ditë pasi Ministria e Jashtme e Iranit kishte deklaruar se po shqyrtonte një propozim amerikan për t’i dhënë fund luftës. Një shenjë tjetër e brishtësisë së armëpushimit u shfaq herët të premten, kur Ministria e Mbrojtjes e Emirateve të Bashkuara Arabe njoftoi se mbrojtjet e saj ajrore po “angazhoheshin aktivisht” me një sulm me raketa dhe dronë nga Irani. Presidenti amerikan kishte thënë ditët e fundit se lufta në Iran do të “përfundonte shpejt”. Media amerikane Axios kishte raportuar se Shtëpia e Bardhë besonte se mund të ishte pranë arritjes së një memorandumi mirëkuptimi prej 14 pikash me Iranin, i cili mund të vendoste një kornizë për negociata më të detajuara bërthamore. Të mërkurën, një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme iraniane konfirmoi se propozimi i fundit amerikan po shqyrtohej dhe se Teherani do të ndante pikëpamjet e tij me ndërmjetësit pakistanezë. Ministri i Jashtëm i Pakistanit tha se vendi i tij po “përpiqej ta shndërronte këtë armëpushim në një fund të përhershëm të kësaj lufte”.

Megjithatë, një anëtar i lartë i parlamentit iranian e hodhi poshtë memorandumin e mirëkuptimit prej 14 pikash si një “listë dëshirash”. Zëdhënësi i komisionit të sigurisë kombëtare dhe politikës së jashtme të parlamentit iranian, Ebrahim Rezaei, shkroi në X se Irani “e ka gishtin në këmbëz”, duke paralajmëruar se Irani do të “jepte një përgjigje të ashpër dhe që do të shkaktonte keqardhje” nëse SHBA nuk “dorëzohej dhe nuk jepte kushtet e nevojshme”. Si SHBA ashtu edhe Irani kanë kërcënuar me një përshkallëzim të dhunës nëse kushtet e tyre për një marrëveshje paqeje nuk plotësohen. Në një postim në Truth Social më 6 maj, Trump shkroi se nëse Irani nuk binte dakord për një marrëveshje, “bombardimet do të fillonin, dhe do të ishin, fatkeqësisht, në një nivel dhe intensitet shumë më të lartë se më parë”. Presidenti amerikan gjithashtu përsëriti një paralajmërim mbi marrëveshjen e paqes: “Ashtu siç i rrëzuam përsëri sot, do t’i rrëzojmë shumë më fort, dhe shumë më dhunshëm, në të ardhmen, nëse nuk e nënshkruajnë Marrëveshjen e tyre, SHPEJT!” Trump kishte thënë më parë se Operacioni Epic Fury – ofensiva fillestare SHBA-Izrael në Iran – do të përfundonte “duke supozuar se Irani pranon të japë atë që është rënë dakord”. Ai gjithashtu ka pretenduar, jo për herë të parë, se Irani kishte rënë dakord të mos kishte kurrë një armë bërthamore “ndër të tjera” – një pretendim që nuk është konfirmuar nga Teherani, ndërsa programi bërthamor iranian mbetet një nga pikat kryesore të mosmarrëveshjes mes dy palëve.

Marrë nga BBC News