Një luftë fjalësh ka shpërthyer mes administratës Trump, zyrtarëve në Kiev dhe Elon Musk, lidhur me përgjegjësinë për kufizimin e aksesit të Ukrainës në versionin ushtarak të Starlink të Space X, i njohur si Starshield. Këto kufizime kanë ndikuar rëndë aftësitë ushtarake të Ukrainës, duke i bërë të papërdorshme shumë prej dronëve të përdorur nga Kievi për të goditur pas vijave të frontit dhe duke penguar sistemet e mbrojtjes ajrore që ndalojnë sulmet ruse. Sipas zyrtarëve ukrainas, kjo situatë ka çuar në një rritje të viktimave civile. Pyetja se kush është përfundimisht përgjegjës për kufizimin e aksesit të Kievit ka mbetur pa përgjigje, ndërkohë që marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Ukrainës kanë arritur pikën më të ulët që nga pushtimi në shkallë të plotë i Rusisë gati pesë vjet më parë.
Donald Trump deklaroi të enjten se shërbimi i Starshield ishte sërish në funksionim të plotë, një pretendim që u mohua menjëherë nga një zyrtar evropian, i cili foli për Associated Press, duke theksuar se shërbimi nuk funksiononte plotësisht. Trump fillimisht kishte mohuar çdo përgjegjësi për ndryshimet në Starshield, duke u thënë gazetarëve të premten e kaluar: “Nuk e di nëse ishte dikush, por nuk isha unë, dhe nuk mendoj se ishte Elon,” duke iu referuar Musk, CEO i SpaceX. Kabineti i Trump e mbështeti atë, me Sekretarin e Shtetit Marco Rubio që deklaroi të mërkurën: “Ajo që mund t’ju them me siguri është se as presidenti i Shteteve të Bashkuara dhe as askush në sistemin tonë nuk kërkoi ndonjëherë që të bëheshin ndryshime në atë sistem.” Megjithatë, Rubio bëri gjithashtu një koment që hodhi dyshime mbi Musk, duke theksuar se Starlink dhe Starshield janë kompani private dhe presidenti nuk i drejton ato.
Mes këtyre mohimeve, The Wall Street Journal raportoi të enjten se presidenti amerikan i kishte kërkuar Musk-ut të rivendoste shërbimin, një raport që përputhej me deklaratën e mëvonshme të Trump-it për gazetarët se sistemi ishte “rikthyer”. Ndërsa Trump refuzoi të komentonte nëse kishte folur me Musk-un, ai dukej se sugjeronte se fuqia përfundimtare për të kufizuar shërbimin i takonte CEO-s së SpaceX. “Mendoj se në fund të fundit, ai e riktheu,” tha Trump, duke iu referuar Musk-ut. Kjo narrativë u sfidua nga John Cornyn, një republikan dhe senator i SHBA-së për Teksasin, i cili tha për mediat amerikane se nuk besonte se Musk do të kishte vepruar “pa të paktën pëlqimin e Shtëpisë së Bardhë.”
Elon Musk, një nga donatorët më të mëdhenj të Partisë Republikane dhe një aleat i Trump-it, ka qenë një kritik i ashpër i Presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy dhe ka mbështetur thirrjet për zëvendësimin e tij. Fillimisht, Musk u shpejtua të hidhte fajin për kufizimet e Starshield mbi administratën Trump, duke shkruar në X javën e kaluar se sistemet ishin “në pronësi dhe të kontrolluara nga qeveria e SHBA-së” dhe se “çdo kufizim në shpejtësi ose përdorim vendoset nga ushtria amerikane dhe përfundimisht nga POTUS (Presidenti i Shteteve të Bashkuara).” Pavarësisht këtyre pohimeve, The Wall Street Journal raportoi të martën se ishte vetë Musk ai që dha urdhrin për të ngadalësuar Starshield, megjithëse burimet e gazetës nuk ishin në një mendje nëse kjo ishte bërë në bashkëpunim me Trump-in. Zëvendëspresidenti JD Vance mbrojti Musk-un të enjten, duke thënë se miliarderi “nuk dëshiron të futet në mes të asaj që është një luftë mes dy aktorëve shtetërorë pa qeverinë e Shteteve të Bashkuara që e drejton atë se çfarë të bëjë,” duke sugjeruar se çështja ishte thelbësisht rreth politikës së Amerikës në Ukrainë dhe Rusi.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy fillimisht ia atribuoi kufizimet “SpaceX dhe Shteteve të Bashkuara,” duke paralajmëruar të mërkurën e kaluar se ky veprim do të “sillte shumë humbje njerëzore… sigurisht, njerëzit do të vdesin.” Ai theksoi se nuk kishte kufizime të ngjashme në terminalet e Starshield në vendet e Bashkimit Evropian dhe se ato zbatoheshin vetëm për Ukrainën, duke nënkuptuar se kjo ishte një “operacion i planifikuar.” Gjatë fundjavës, Zelenskyy përsëriti se SpaceX e Musk-ut ishte përfundimisht përgjegjëse për kufizimin e papritur të shpejtësisë me të cilën funksiononte Starshield në Ukrainë, duke sqaruar se “Ishte një mesazh nga qeveria amerikane për të kufizuar shpejtësinë… Dhe teknikisht, SpaceX e bëri këtë.”
Pavarësisht këmbënguljes së Donald Trump të enjten se shërbimi ishte rifilluar, një zyrtar i lartë evropian i tha Associated Press se asgjë nuk kishte ndryshuar në funksionimin e Starshield. Para komenteve të Trump-it, Zelenskyy kishte deklaruar gjithashtu se shpejtësia e plotë e Starshield ende nuk ishte rivendosur për Ukrainën, duke shtuar se shpresonte për bisedime me Marco Rubion në ditët në vijim. Mosmarrëveshja e vazhdueshme thekson ndërveprimin kompleks të interesave politike, ushtarake dhe korporative në konflikt, me Ukrainën që po vuan pasojat e kufizimeve operacionale.
Marrë nga The Guardian