Vala e të nxehtit në Evropë lidhet me 1300 vdekje, thotë OBSH

Vala e paprecedentë e të nxehtit në fillim të verës në Evropë mund të jetë përgjegjëse për qindra vdekje shtesë, sipas kreut të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH). Rekordet e temperaturave u thyen sërish në të gjithë kontinentin të dielën – përfshirë Gjermaninë, Poloninë dhe Republikën Çeke – ndërsa vapa ekstreme vazhdoi të lëvizte drejt lindjes. Tedros Adhanom Ghebreyesus, kreu i OBSH-së, njoftoi në një postim në X se më shumë se 1,300 vdekje shtesë ishin regjistruar që nga 21 qershori, të lidhura me temperaturat e larta në Evropë. Ai theksoi se “stresi nga vapa shpesh quhet ‘vrasësi i heshtur'” dhe se shtëpitë, vendet e punës dhe shkollat evropiane nuk janë ndërtuar për këto temperatura ekstreme.

Ministria franceze e shëndetësisë raportoi të dielën në mëngjes se kishte pasur rreth 1,000 vdekje më shumë se sa pritej në vend që nga e mërkura. Shumë prej këtyre viktimave shtesë janë mes personave mbi 65 vjeç, pasi agjencia regjistroi një rritje prej 40% në numrin e njerëzve që vdesin në shtëpi. Tedros paralajmëroi se Evropa është kontinenti që po ngrohet më shpejt në Tokë, me një ritëm dy herë më të lartë se mesatarja globale. Ai shtoi se miliona njerëz në të gjithë kontinentin aktualisht po jetojnë nën vapë ekstreme, qindra kanë vdekur, shkollat janë mbyllur dhe rrjetet energjetike po dështojnë.

Të dielën, Gjermania përjetoi ditën e saj më të nxehtë ndonjëherë për të tretën ditë radhazi, pasi u regjistruan 41.7°C në lindje të vendit, sipas të dhënave paraprake. Një stacion në Coschen, pranë kufirit polak në Brandenburgun lindor, regjistroi 41.7°C rreth orës 16:00 me orën lokale. Republika Çeke vendosi rekordin e dytë të temperaturës në dy ditë, duke regjistruar 41.1°C në Doksany, në veri të Pragës, sipas institutit meteorologjik CHMI. CHMI priste që vapa të arrinte kulmin të dielën, me stuhi mjaft të forta të parashikuara për zonat perëndimore më vonë. Polonia gjithashtu theu rekordin e saj të të gjitha kohërave me 40.5°C në qytetin Slubice, tha një zëdhënëse e Institutit të Meteorologjisë dhe Menaxhimit të Ujërave (IMGW) për agjencinë e lajmeve AFP të dielën.

Ndryshimet klimatike ishin përgjegjëse për motin ekstrem, tha Tedros, duke paralajmëruar se Evropa po ngrohej me “dyfishin e mesatares globale”. Ai theksoi se, e nxitur nga ndryshimet klimatike dhe ngrohja globale, fenomeni i valës së të nxehtit “një herë në një brez” tani po ndodh pothuajse çdo vit. Ai u bëri thirrje vendeve evropiane të “zbatojnë plane veprimi për shëndetin nga vapa”, si pjesë e një përpjekjeje për të mbrojtur shëndetin përballë ndryshimeve klimatike.

Moti ekstrem ka shtyrë autoritetet evropiane të marrin masa drastike për të parandaluar sëmundjet e lidhura me vapën. Të enjten, festivali muzikor holandez Defqon.1 u anulua pas një paralajmërimi të paprecedentë të kodit të kuq për vapë ekstreme. Në Paris, zyrtarët ndaluan konsumimin e alkoolit të blerë për t’u marrë me vete në publik dhe anuluan marshimin e krenarisë së qytetit për të ndihmuar shërbimet e urgjencës të mbingarkuara. Ndalimi filloi të premten në mesditë me orën lokale, përpara ndeshjes së Kupës së Botës të Francës me Norvegjinë, dhe zgjati deri të dielën në mëngjes.

Përveç kësaj, të paktën 74 persona janë mbytur në Francë që nga fillimi i valës së të nxehtit, sipas Ministrit të Brendshëm Laurent Nuñez. Shumica e vdekjeve ndodhën në “ujëra të pambikëqyrura si lumenj, liqene dhe pellgje”, tha ai për gazetën Le Parisien të shtunën. Vala rekord e të nxehtit e qershorit i është atribuar një efekti të ashtuquajtur “kupola e nxehtësisë”. Ky model moti rezulton në ajrin që zbret poshtë nëpër atmosferë, i cili kompresohet dhe nxehet ndërsa godet tokën. Ky ajër që zbret gjithashtu thahet, duke bërë që të mos formohen re, kështu që dielli i fortë është në gjendje të nxehë tokën edhe më tej.

Marrë nga BBC News