Australia iu bashkua zemërimit të shkaktuar nga komentet e Donald Trump, kur tha se aleatët e NATO-s kishin mbetur “shumë larg vijave të frontit” në Afganistan, duke bërë që presidenti amerikan të tërhiqej pjesërisht nga komentet e tij.
Përballë kësaj krize të re, e cila shpërtheu pikërisht kur tensionet mbi Groenlandën dukeshin se po lehtësoheshin, Trump dukej se miratoi një ton pajtues duke lavdëruar rolin e ushtarëve britanikë, pasi foli me kryeministrin Keir Starmer, i cili i kishte denoncuar komentet si “fyese”.
“Ushtarët e mëdhenj dhe SHUMË të guximshëm të Mbretërisë së Bashkuar do të qëndrojnë gjithmonë me Shtetet e Bashkuara të Amerikës! Në Afganistan, 457 vdiqën, shumë u plagosën rëndë dhe ata ishin ndër luftëtarët më të mëdhenj. Është një lidhje shumë e fortë për t’u thyer ndonjëherë”, deklaroi Donald Trump në platformën e tij Truth Social.
Në një intervistë të enjten me ”Fox News”, presidenti amerikan sulmoi vendet e tjera anëtare të NATO-s gjatë konfliktit 20-vjeçar në Afganistan, duke pretenduar se aleatët kishin “qëndruar shumë larg vijave të frontit” dhe se Shtetet e Bashkuara “nuk kishin pasur kurrë nevojë për to”.
Mbretëria e Bashkuar pësoi numrin e dytë më të lartë të viktimave në Afganistan pas Shteteve të Bashkuara (2 400 vdekje).
Ndërsa kërkoi falje për rolin e ushtarëve britanikë, Donald Trump nuk tha asgjë për përfshirjen e ushtarëve nga vendet e tjera.
Pas vendeve evropiane, Australia, e cila nuk është anëtare e NATO-s, por mori pjesë në koalicionin ndërkombëtar të udhëhequr nga SHBA-të për të dëbuar Al-Kaedën nga fortesat e saj afgane pas sulmeve të 11 shtatorit 2001, gjithashtu i denoncoi këto vërejtje si “krejtësisht të papranueshme”.
Kryeministri Anthony Albanese vlerësoi “guximin” e gati 40 000 trupave australiane të vendosura gjatë dy dekadave (2001-2021).
“Ata ishin sigurisht në vijën e parë për të mbrojtur, së bashku me aleatët tanë të tjerë, demokracinë dhe lirinë, si dhe për të mbrojtur interesat tona kombëtare”, theksoi ai.
Franca, Danimarka, Italia dhe Polonia gjithashtu shprehën zemërimin e tyre.
“Këto deklarata të papranueshme nuk kërkojnë koment. Kreu i Shtetit dëshiron t’u ofrojë ngushëllim familjeve të ushtarëve të rënë dhe të përsërisë mirënjohjen dhe kujtimin me respekt të kombit”, tha një burim pranë presidentit francez Emmanuel Macron.
Franca pati 89 vdekje në Afganistan midis viteve 2001 dhe 2014.
Kryeministrja italiane Giorgia Meloni shprehu “habinë” e saj dhe kërkoi “respekt” pas deklaratave të zotit Trump, me të cilin ajo konsiderohet aleate.
Kryeministri polak Donald Tusk kujtoi pjesëmarrjen në një ceremoni lamtumire në vitin 2011 për pesë ushtarë polakë të vrarë në aksion në Afganistan.
“Oficerët amerikanë që më shoqëruan më thanë se Amerika nuk do t’i harronte kurrë heronjtë polakë. Ndoshta do t’ia kujtojnë këtë presidentit Trump”, shkroi ai në X.
Në Danimarkë, kryeministrja Mette Frederiksen e konsideroi “të padurueshme që presidenti amerikan po vë në pikëpyetje angazhimin e ushtarëve aleatë në Afganistan”.
Shoqata Daneze e Veteranëve tha se ishte “pa fjalë” në përgjigje të vërejtjeve të Donald Trump.
Ajo po bën thirrje për një marshim të heshtur të shtunën, më 31 janar, në Kopenhagë për të protestuar kundër këtyre sulmeve.
Grindja e parë midis dy vendeve erdhi nga komentet e bëra nga zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance, i cili, gjatë një vizite në bazën amerikane në Pituffik në Grenlandë në mars 2025, e quajti Danimarkën një “aleat të keq”.
“Kemi kaluar nga vërejtjet ofenduese në ato të pahijshme. Dhe tani ndiejmë se është një tradhti. Kjo nuk është vetëm e pavërtetë, por është padyshim diçka ndaj së cilës duhet të reagojmë shumë, shumë me vendosmëri”, tha zëvendëspresidenti i shoqatës, Soren Knudsen.
Knudsen shërbeu në Afganistanin jugor në vitin 2006 dhe ishte zëvendëskomandant i një misioni të NATO-s në vitin 2012, i përbërë kryesisht nga trupa amerikane.
Sipas forcave të armatosura daneze, 44 ushtarë danezë kanë vdekur në Afganistan, 37 u vranë në aksion dhe shtatë të tjerë vdiqën nga sëmundje, aksidente ose lëndime të tjera./ ATSH / a.jor.