Dhjetë vjet pas votimit për Brexit: Pakënaqësi në rritje për shkak të vështirësive ekonomike në Britani

Londër (AP) — Dhjetë vjet pas votimit historik për largimin nga Bashkimi Evropian, pakënaqësia me Brexit-in po thellohet në Britani, ndërsa problemet ekonomike vazhdojnë të ndezin debate. Biznesmenë si Simon Boyd, drejtues i një firme që prodhon struktura çeliku, dhe Mike Hawes, kreu i Shoqatës së Prodhuesve të Automjeteve, dikur ishin në anë të ndryshme të debatit të Brexit-it në vitin 2016. Sot, të dy shprehin zhgënjim me rezultatet.

Një dekadë më parë, mbështetësit premtuan një të ardhme të ndritur, ku Britania, e çliruar nga rregullat e BE-së, do të rifitonte kontrollin dhe ekonomia do të lulëzonte. Megjithatë, realiteti nuk arriti të përmbushte pritshmëritë. Britania u përball me vështirësi për t’u përshtatur me jetën pa akses të pakufizuar në bllokun e tregtisë së lirë me 27 vende dhe tregun e tij prej 450 milionë njerëzish. Rritja ekonomike është e dobët, taksat janë të larta, shërbimet publike po lëkunden dhe qeveritë nuk kanë arritur të frenojnë fluksin e migrantëve. Si pasojë, ky nuk është saktësisht një përvjetor i lumtur.

Simon Boyd, drejtori menaxhues i REIDSteel, ende qëndron pas vendimit të tij për të mbështetur Brexit-in. Ai pranon se rezultatet janë “shumë të ngadalta” dhe se Brexit-i “nuk ka ofruar gjithçka që u tha se do të ofronte”, por beson se “po ofron”. Boyd fajëson politikanët për mungesën e angazhimit dhe përmend sfida të papritura si pandemia COVID-19 dhe luftërat në Ukrainë e Lindjen e Mesme.

Votimi për Brexit-in rriti shpejt kostot për bizneset. Kur Britania u largua përfundimisht nga blloku më 31 janar 2020, rregullat e reja për tregtinë e mallrave dhe shërbimeve e bënë më të shtrenjtë dhe më kohëzgjatëse bashkëpunimin me partnerët evropianë. Creon Butler, drejtues i programit të ekonomisë globale në Chatham House, theksoi se largimi nga tregu i vetëm evropian ka pasur pasoja afatgjata. “Çfarëdo që u premtua, çfarëdo që shpresohej, duhet të pranojmë se ka qenë një humbje e madhe pasurie dhe prosperiteti për ne përmes zgjedhjes që bëmë për t’u larguar,” tha ai, duke shtuar se kjo e bën Britaninë më të varfër.

Sipas një raporti të fundit të Byrosë Kombëtare të Kërkimeve Ekonomike, ekonomia britanike sot është më e dobët nga sa do të kishte qenë pa Brexit-in. Raporti, i hartuar nga studiues në Britani, Gjermani dhe SHBA, krahasoi performancën e ekonomisë së Mbretërisë së Bashkuar me 33 vende të tjera. Studiuesit arritën në përfundimin se Brexit-i ka reduktuar Produktin e Brendshëm Bruto të Britanisë me 6% deri në 8%, investimet me 12% deri në 13% dhe produktivitetin me 3% deri në 4%.

Prodhuesit e makinave në Britani ishin kundërshtarë të hershëm të Brexit-it, duke argumentuar se burokracia e shtuar do të dëmtonte një industri të ndërtuar mbi një rrjet fabrikash të ndërlidhura në Evropë. Këto shqetësime reduktuan investimet në industrinë e automjeteve në Mbretërinë e Bashkuar, pasi prodhuesit ndërkombëtarë e shihnin Britaninë si një mënyrë më pak tërheqëse për të hyrë në tregun evropian. Si rezultat, industria shpreson që marrëveshjet tregtare ndërkombëtare do të ndihmojnë në rritjen e kërkesës. Mike Hawes konfirmoi se industria ka arritur të përshtatet, por me kosto dhe presion më të madh.

Mbështetësit e Brexit-it e shpallën lirinë për të negociuar marrëveshje tregtare si një nga përfitimet kryesore. Britania ka nënshkruar dhjetëra marrëveshje, por vendet e BE-së ende përbëjnë 41% të eksporteve të Britanisë dhe gjysmën e importeve të saj. Për më shumë se 50 vjet si anëtare e BE-së, shumë biznese britanike u mbështetën në Evropë si një burim pune të lirë, veçanërisht pas zgjerimit të bllokut në vitin 2004. Ky burim u shterua pasi Brexit-i i dha fund lëvizjes së lirë të punës.

Pronarët e restoranteve të kërrit në Britani janë goditur veçanërisht rëndë nga humbja e punëtorëve nga Evropa Lindore, të cilët u kthyen në shtëpi. Ata ndihen të tradhtuar, pasi industria mbështeti Brexit-in pas sigurimeve se do të çonte në më shumë viza për kuzhinierët nga Azia Jugore, gjë që nuk ka ndodhur. Oli Khan, president i Shoqatës së Katererëve të Bangladeshit në Mbretërinë e Bashkuar, shprehu këtë ndjenjë.

Në një përpjekje për të zbutur disa nga problemet, Kryeministri Keir Starmer ka nisur bisedimet me BE-në për të rindërtuar një marrëdhënie më të ngushtë, ndërsa kërkon të energjizojë ekonominë. Lëvizja e Starmer vjen ndërsa një sondazh i firmës Ipsos sugjeron se zhgënjimi me Brexit-in po rritet. Sondazhi i majit zbuloi se 48% thanë se Brexit-i po shkonte më keq nga sa prisnin, nga 28% në mars 2021.

Megjithatë, Simon Boyd thekson se sondazhi më i rëndësishëm mbetet ai i 23 qershorit 2016, kur 51.9% e votuesve votuan për largimin nga BE-ja. Ai vazhdon të besojë se Britania ka një të ardhme më të ndritur jashtë BE-së. Boyd argumenton se Brexit-i nuk i ka përmbushur premtimet e tij sepse politikanët dhe interesa të tjera penguan vullnetin e popullit. Kjo rezultoi në një marrëveshje Brexit-i që e mbajti Britaninë shumë të lidhur me BE-në dhe të paaftë për të realizuar potencialin e saj. Ai thekson se nuk ka kthim pas, duke e krahasuar rihyrjen në BE me hipjen në Titanik pa jelekë shpëtimi.

Marrë nga AP News