Nju Jork (AP) — Kërkesat për të “taksësuar të pasurit” janë kthyer në slogane të fuqishme politike në të gjithë Shtetet e Bashkuara. Por, edhe në Nju Jorkun e Kryebashkiakut Zohran Mamdani, përpjekja për t’i bërë të pasurit të paguajnë më shumë nuk po shkon aq lehtë sa shpresonin mbështetësit. Ajo që fillimisht dukej si një ide e thjeshtë – vendosja e një takse të re për njerëzit që zotërojnë shtëpi të dyta luksoze në “Mollën e Madhe”, por jetojnë diku tjetër pjesën më të madhe të vitit – ka krijuar në vend të kësaj shumë konfuzion në botën e famshme të ndërlikuar të marrëveshjeve të pasurive të paluajtshme të qytetit. Gary Bingel, një ekspert i taksave shtetërore dhe lokale, si dhe partner në firmën kontabël EisnerAmper, theksoi se “duket shumë e thjeshtë, por sa më shumë thellohesh në të, sa më shumë nuanca shikon, aq më e ndërlikuar bëhet”. Kjo iniciativë ka nxitur gjithashtu kundërshtime si nga shumë të pasurit e qytetit, ashtu edhe nga ata me pasuri mesatare.
Taksa e re, e njohur si taksa “pied-à-terre”, do të vendoste një shtesë të re mbi shtëpitë një-, dy- dhe tre-familjare me vlerë mbi 5 milionë dollarë, si dhe mbi apartamentet dhe kooperativat me vlerë 1 milion dollarë ose më shumë, nëse këto banesa nuk janë rezidenca kryesore e një personi. Sigurimi i një takse të re mbi shtëpitë e dyta me vlerë multimilionëshe ishte një fitore e hershme për Mamdanin në kërkimin e tij për të rritur taksat mbi fituesit më të lartë të qytetit, me qëllim financimin e agjendës së tij ambicioze liberale. Sipas zyrtarëve, ideja do të sillte 500 milionë dollarë në arkat e qytetit çdo vit, të paguara kryesisht nga figurat e rëndësishme që gëzojnë jetën e qytetit, por nuk paguajnë taksa mbi të ardhurat e qytetit.
Këtu fillojnë të ndërlikohen gjërat. Është e zakonshme që personat me pasuri të mëdha t’i vendosin pronat e tyre në fonde besimi (trusts), duke fshehur pronësinë dhe duke lejuar që prona të kalojë më lehtë te anëtarët e familjes. Kompanitë me përgjegjësi të kufizuar (LLC) mund të mbrojnë në mënyrë të ngjashme identitetin e pronarit, duke e bërë gjithashtu të vështirë për zyrtarët qeveritarë të dallojnë se kush jeton në të vërtetë në një apartament të caktuar. Për më tepër, ekzistojnë marrëveshje të shumta që mund të ndërlikojnë përcaktimin se kush do t’i nënshtrohet taksës. Për shembull, lejimi i një anëtari të largët të familjes të qëndrojë në një shtëpi të dytë pa dokumentacion formal, ose nëse dikush zotëron një ose më shumë prona dhe i jep me qira, por qiramarrësit nuk kanë dokumentacion që njësia është rezidenca e tyre kryesore. Mark Limardo, partner në firmën ligjore Herrick në Manhattan, i cili fokusohet te taksat, shpjegoi se “këto situata e bëjnë të vështirë të provohet se njerëzit janë aty. Koncepti është i thjeshtë, por rregullat e pronësisë dhe rregullat e dokumentacionit e kanë bërë shumë të ndërlikuar”.
Nga ana e saj, Bashkia e Qytetit argumenton se nuk duhet të jetë e vështirë të sigurohet prova se dikush jeton në të vërtetë në qytet dhe thotë se departamenti i saj i financave ka përvojë në analizimin e rrjeteve të ndërlikuara të dokumentacionit. Megjithatë, kundërshtimet nuk kanë munguar. Presidenti Donald Trump, apartamenti i të cilit i luksit në Manhattan mund t’i nënshtrohet taksës pasi rezidenca e tij kryesore është tani në Florida, deklaroi se po shqyrtonte nëse ndërhyrja federale mund të “parandalonte këtë fatkeqësi, para se të jetë tepër vonë”. Një grup pronarësh paditën qytetin për mënyrën e zbatimit të taksës, duke argumentuar se zyrtarët nuk kishin bërë mjaftueshëm për të kuptuar se kush do të duhej të paguante taksën dhe në vend të kësaj e kishin bërë përgjegjësi të pronarëve të pronave. Një gjykatës pezulloi përkohësisht procesin këtë javë, por qyteti bëri apel, duke lejuar që përpjekja për taksën të vazhdojë derisa çështja të zgjidhet në gjykatë.
Mamdani, i cili nuk është i panjohur me kritikën ndaj njerëzve të pasur, e prezantoi taksën me një video ku veçonte CEO-n e fondit mbrojtës Ken Griffin, duke qëndruar jashtë një apartamenti luksoz në Manhattan që miliarderi e kishte blerë për rreth 239 milionë dollarë. Klipi i bëri mbështetësit e Mamdanit të entuziazmoheshin, por Griffin më vonë tha se ishte “e frikshme” që një zyrtar publik do të tërhiqte vëmendjen ndaj një prej shtëpive të tij, veçanërisht pas vrasjes së CEO-s së UnitedHealthcare, Brian Thompson, në të njëjtën lagje. Më pas, qyteti publikoi një listë të gjerë online të pronarëve të pronave, të cilët tha se mund t’i nënshtroheshin taksës, duke renditur emrat, adresat dhe vlerat e pronave të tyre. Kjo listë, të cilën qyteti është i detyruar ligjërisht ta publikojë, ndezë tensionet midis kryebashkiakut dhe të pasurve të qytetit, shumë prej të cilëve argumentuan se lista ishte e barabartë me “doxing” ose turpërim publik.
Administrata dërgoi njoftime me postë një grupi shumë më të vogël – rreth 17,000 pronave – të cilat dyshohej se do t’i nënshtroheshin taksës, duke u thënë atyre se mund të aplikonin për përjashtime. Mamdani njoftoi dërgimin e letrave në një postim festiv në rrjetet sociale që shkruante: “Nëse keni një shtëpi të dytë në Nju Jork me vlerë më shumë se 5 milionë dollarë, kontrolloni kutinë tuaj postare kur të ktheheni në pesë lagjet – sepse keni postë.” Ai më vonë shtyu afatin për kërkesat për përjashtime pas një reagimi publik nga njerëz që pretendonin se kishin marrë letrat gabimisht ose kishin vështirësi në navigimin e procesit. Stewart Sterk, një profesor i ligjit të pasurive të paluajtshme në Shkollën Juridike Cardozo në Nju Jork, parashikoi se padia e javës së kaluar nuk do të ishte e fundit, duke thënë se priste që shumë nga objektivat e taksës të paraqisnin raste individuale për përjashtime të refuzuara, duke pasur parasysh numrin e madh të apartamenteve në lojë dhe marrëveshjet e ndryshme që njerëzit kanë në lidhje me pronat e tyre. Ai përfundoi duke thënë: “Kjo do të jetë një çështje gjyqësore për një kohë të gjatë.”
Marrë nga AP News