Nga Edel Strazimiri
Nëse Shtetet e Bashkuara tërhiqen nga OBSH dhe negociatat e Traktatit të Pandemisë, peizazhi global i shëndetit humbet kontribuuesin e tij kryesor financiar, një burim kyç të ekspertizës së shëndetit publik dhe një zë me ndikim në formësimin e politikave globale të shëndetit.
Si do të ndikojë ky ndryshim në Bashkimin Europian dhe cila është rruga përpara në garën e re për influencë? OBSH mund të përshtatet me humbjen e mbështetjes së qeverisë amerikane, tha Drejtori i Përgjithshëm Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus në një konferencë shtypi në dhjetor, por paralajmëroi se ndikimi do të ishte i rëndësishëm.
Meqenëse shumica e kontributeve janë të lidhura me iniciativa specifike, duke përfshirë parandalimin e sëmundjeve, trajnimin e fuqisë punëtore dhe fushatat e shëndetit publik, tërheqja e SHBA-së do të sillte një goditje thelbësore për projektet e ardhshme të organizatës. “Ky vendim i dërgon një sinjal të qartë komunitetit ndërkombëtar se shëndeti global nuk është më një prioritet për Shtetet e Bashkuara”, tha Anniek de Ruijter, profesoreshë e ligjit dhe politikës shëndetësore në Universitetin e Amsterdamit.
Shtetet e Bashkuara kanë qenë prej kohësh një gur themeli i mbështetjes së organizatës, duke ofruar 1.284 miliardë dollarë financim midis 2022 dhe 2023. Kjo dalje do të kërkojë fuqi të tjera për të mbushur boshllëkun e lënë nga qeveria amerikane. BE-ja ose Kina që drejtojnë aktualisht Organizatën e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë, ka të ngjarë të jenë në garë.
Kur administrata e mëparshme Trump shkurtoi fondet dhe filloi të tërhiqej nga OBSH, Gjermania ndërhyri dhe rriti ndjeshëm kontributin e saj për të mbushur boshllëkun e madh të financimit të lënë nga SHBA. Në atë kohë, Gjermania u rrit dhe rriti ndjeshëm kontributin e saj në OBSH për të adresuar boshllëkun e madh të financimit të lënë nga SHBA.
“Megjithatë, në klimën aktuale politike dhe ekonomike, është më pak e qartë nëse Shtetet Anëtare të BE-së do të jenë në gjendje të mbushin boshllëkun këtë herë,” tha Elizabeth Kuiper, Drejtoreshë e Asociuar në Qendrën e Politikave Europiane. Por humbja e mbështetjes së SHBA-së nuk është vetëm një problem financiar, por do të thotë humbje e qindra stafit dhe akses në informacionin jetik shëndetësor dhe kjo do të prekë të dyja palët.
Ministri gjerman i Shëndetësisë Karl Lauterbach shkroi në X se tërheqja e SHBA-së nënkupton humbjen e 20% të fondeve, por edhe specialistë shumë të kualifikuar nga Amerika. Sidomos fëmijët në nevojë, për shembull në Gaza, janë sërish viktimat e para”, ka shkruar ai. Vetëm Qendra Amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC) aktualisht ka më shumë se 1700 ekspertë të shëndetit publik në mbi 60 vende.
Bashkëpunimi BE-OBSH
Një tërheqje e SHBA-së mund të ndikojë gjithashtu në planet për projektet e ardhshme të bashkëfinancuara me Bashkimin Europian, aktualisht një nga donatorët më të mëdhenj vullnetarë të OBSH-së dhe kontribuuesi i pestë më i madh në përgjithësi.
BE-ja dhe OBSH-ja aktualisht po punojnë së bashku në disa iniciativa, të tilla si një strategji për të nxitur profesionin e infermierisë mes mungesave të larta të stafit të paraqitur në shtator 2024, ose një anketë në mbarë BE-në mbi shëndetin mendor të profesionistëve të kujdesit shëndetësor.
Bashkimi Europian ka treguar tashmë synimin e tij për të konsoliduar ndikimin e tij në skenën globale, të zgjeruar pas pandemisë COVID-19 dhe me diskutimet rreth Strategjisë Globale të Shëndetit të BE-së dhe Traktatit të Pandemisë. “Kjo e bën edhe më urgjente që BE-ja të rimendojë qasjen e saj aktuale ndaj partneriteteve dhe ambicien e saj në shëndetin global”, shtoi Kuiper.
Një tjetër nismë e madhe shëndetësore globale që doli nga pandemia COVID-19 ishte propozimi për një Marrëveshje Pandemike, nga e cila dëshiron të tërhiqet edhe Donald Trump. Bisedimet kanë vazhduar për tre vitet e fundit, por me pak përparim të arritur deri më sot. Pas disa vonesave, afati i ri për një marrëveshje është maji 2025.
SHBA ishte një nga bllokuesit kryesorë të negociatave dhe politikanët republikanë e kritikuan ashpër idenë, duke konsideruar se një marrëveshje do t’i jepte shumë fuqi OBSH-së gjatë emergjencave të ardhshme të shëndetit publik. “Dobësimi i OBSH-së mund të krijojë një vakum fuqie në qeverisjen globale të shëndetit, duke fuqizuar potencialisht aktorë të tjerë si Bashkimi Evropian”, tha de Ruijter.
ScanTV