Kalo te përmbajtja
Koha Jone Logo
  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Politikë
  • Kosova
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Sporti
  • Shqip
  • English
Lexo në app
  • Shqip
  • English
  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Politikë
  • Kosova
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Sporti
  • Lajme
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Forum
  • WebTV
  • Editorial
  • Kosova
  • Rajoni
  • Bota
  • Sporti
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Kultura
  • Shëndeti
  • Teknologji
  • Intervista
  • Kronikë
  • Turizëm
  • Sociale
  • Historiku
Lajmet e fundit

Gazeta "KOHA JONË" themeluar si e pavarur më datë 11 Maj 1991
Botues: Nikoll LESI. Adresa e redaksisë: Rruga "Sami Frasheri", Pallatet e Aviacionit të Vjetër Nr. 2, TIRANA - ALBANIA

Site by

Opsionet e pamjes

Pamje shembull E martë, 17 Nëntor 2026, 10:53 Plarent Ndreca shkon në GJKKO, zhvillohet seanca e radhës për kryebashkiakun Veliaj Avokati Plarent Ndreca është paraqitur sot në Gjykatën e Posaçme, ku pritet të zhvillohet seanca e radhës në procesin gjyqësor ndaj kryebashkiakut të Tiranës,…
Pamja e bardhë/e zezë
Madhësia e tekstit
  • Në trend
  • PS
  • Gjermania-Holandë
  • Protesta
  • Rama
  • Gëzim Ndoka
  • Shëndetësia
  • Reforma zgjedhore
  • SPAK
Lajmet e fundit
Në trend
  • PS
  • Gjermania-Holandë
  • Protesta
  • Rama
  • Gëzim Ndoka
  • Shëndetësia
  • Reforma zgjedhore
  • SPAK
KOHA JONË Lajmet e fundit, gjithmonë me ju
Instalo

Guri i runës më i vjetër në botë fsheh mesazhe misterioze, thonë studiuesit

Aktualitet E diel, 23 Shkurt 2025 10:05
Guri i runës më i vjetër në botë fsheh mesazhe misterioze, thonë studiuesit
Shto te burimet e preferuara

Shpërnda

Facebook WhatsApp Email X

Guri i runës më i vjetër i datuar në botë, një zbulim historik i bërë në vitin 2023, është vetëm një fragment i një pllake më të madhe, gati 2000-vjeçare, sipas një studimi të ri. Tani, shkencëtarët në Norvegji po përpiqen të rindërtojnë këtë enigmë të lashtë, duke hedhur dritë mbi pyetjen se kush e gdhendi këtë shkrim misterioz runik dhe cili është kuptimi i tij.

Runet ishin njësitë bazë të shkrimit të parë gjermanik, i cili filloi të përdorej në shekujt e parë pas Krishtit dhe mbeti në përdorim në Skandinavi deri në Mesjetën e Vonë, sipas Muzeut të Historisë Kulturore të Universitetit të Oslos. Besohet se popujt gjermanikë u frymëzuan nga alfabeti romak për të krijuar këto simbole, por origjina e saktë e runave dhe mënyra se si u përdorën mbeten ende të paqarta.

Reklamë Reklamo në Koha Jonë
Reklamë Reklamo në Koha Jonë

Shumë gurë të gdhendur me runa, të zbuluar në të gjithë Skandinavinë, mbajnë mesazhe magjepsëse – nga përkushtime për mbretëresha të fuqishme vikinge deri te paralajmërime për ndryshime klimatike të bazuara në ngjarje të kaluara. Megjithatë, shumica e tyre datojnë nga epoka e vikingëve (rreth 800–1050 pas Krishtit), ndërsa ekzistojnë shumë pak shembuj të hershëm të shkrimeve runike.

ReklamëSwiss DigitalReklamo në Koha Jonë

Arkeologët zbuluan fillimisht gurin më të vjetër të njohur me runa në vitin 2021, teksa po hetonin një varrezë të lashtë në Norvegjinë Lindore. Ata gjetën një copë të madhe shkëmbi të mbuluar me shenja runike. Me vazhdimin e gërmimeve, studiuesit zbuluan fragmente shtesë të gurëve ranorë me mbishkrime të ngjashme në varreza të tjera aty pranë.

Mund t'ju interesojë

Plarent Ndreca shkon në GJKKO, zhvillohet seanca e radhës për kryebashkiakun Veliaj

Plarent Ndreca shkon në GJKKO, zhvillohet seanca e radhës për kryebashkiakun Veliaj

Tani
Prokuroria Speciale në Hagë kërkon edhe 6 vjet, pra 31 vjet burg për Thaçin!

Prokuroria Speciale në Hagë kërkon edhe 6 vjet, pra 31 vjet burg për Thaçin!

Para 15 minutash
Rregullorja e re, nga 1 janari 2027 ulen komisionet e tregtarëve për të pranuar pagesa me kartë

Rregullorja e re, nga 1 janari 2027 ulen komisionet e tregtarëve për të pranuar pagesa ...

Para 36 minutash

Analizat treguan se këto pjesë të thyera përputheshin me njëra-tjetrën – me një pjesë të shkrimit runik që vazhdonte nga një fragment në tjetrin. Kjo i bëri shkencëtarët të kuptojnë se të gjitha fragmentet dikur përbënin një tërësi të vetme. Gjetjet e reja u publikuan më 3 shkurt në revistën Antiquity.

Dëshmitë sugjerojnë se guri ishte copëtuar qëllimisht, pasi fragmentet ishin shpërndarë në varrime të ndryshme të kryera më vonë. Historikisht, gurët me runa janë përdorur për përkujtimore ose për të shënuar ngjarje të rëndësishme. Zbulimet e fundit sugjerojnë se ky gur i veçantë rune ndryshoi funksion ritual gjatë shekujve.

Pjesët e gurit – përfshirë fragmentin e parë të zbuluar në vitin 2021 – u gjetën të varrosura bashkë me mbetje njerëzore të djegura, çka u dha studiuesve mundësinë të datojnë fragmentet përmes analizës me radiokarbon. Rezultatet treguan se ato i përkasin periudhës midis vitit 50 para Krishtit dhe 275 pas Krishtit, duke i bërë kështu gurët më të vjetër me runa të dokumentuar ndonjëherë.

“Për shkak të rrallësisë së gurëve rune të zbuluar në kontekste arkeologjike të qarta, kemi pasur shumë pak prova konkrete mbi përdorimin e hershëm të shkrimit runik në gur dhe moshën e këtyre mbishkrimeve,” shpjegoi Dr. Kristel Zilmer, profesor i runologjisë në Universitetin e Oslos. “Fragmentet e gdhendura përfaqësojnë një rast tejet të rrallë dhe, për më tepër, paraqesin një kombinim unik të mbishkrimeve të shumta dhe shenjave të tjera – ndryshe nga çdo gjë që kemi parë më parë në gurët rune.”

Megjithatë, fragmentet vazhdojnë të fshehin mistere të reja, përfshirë enigma të gdhendura në shenjat runike, të cilat janë ende të vështira për t’u përkthyer. Gjithashtu, ato ofrojnë të dhëna befasuese për identitetin e gdhendësit të tyre. Studimi i mëtejshëm mund të ndihmojë në zbardhjen e mënyrës se si gurët rune ripërdoroheshin dhe transformoheshin gjatë shekujve.

Përgatiti/ Koha Jonë/ Albert Vataj

Shto te burimet e preferuara

Shpërnda

Facebook WhatsApp Email X

Më të fundit

Plarent Ndreca shkon në GJKKO, zhvillohet seanca e radhës për kryebashkiakun Veliaj
Tani

Plarent Ndreca shkon në GJKKO, zhvillohet seanca e radhës për kryebashkiakun Veliaj

9 humbje në 10 ndeshjet e fundit, Serbia ka prekur fundin dhe është në nivelin e … San Marinos
Para 1 minute

9 humbje në 10 ndeshjet e fundit, Serbia ka prekur fundin dhe është në nivelin e … San Marinos

Kryeministri Rama dekorohet në Bruksel me Çmimin e lartë “CER Lord Jakobovits”
Para 3 minutash

Kryeministri Rama dekorohet në Bruksel me Çmimin e lartë “CER Lord Jakobovits”

Prokuroria Speciale në Hagë kërkon edhe 6 vjet, pra 31 vjet burg për Thaçin!
Para 15 minutash

Prokuroria Speciale në Hagë kërkon edhe 6 vjet, pra 31 vjet burg për Thaçin!

Më të lexuarat

1 Ndahet nga jeta Gëzim Ndoka, vëllai i ish-deputetit socialist
Para 14 orësh

Ndahet nga jeta Gëzim Ndoka, vëllai i ish-deputetit socialist

2 Anulohet samiti i NATO-s në Tiranë, Rutte tregon shkakun e vendimit
Para 20 orësh

Anulohet samiti i NATO-s në Tiranë, Rutte tregon shkakun e vendimit

3 Gjermania turpëron 5-0 Holandën, Gruda shkëlqen me gol dhe dy asiste
Para 12 orësh

Gjermania turpëron 5-0 Holandën, Gruda shkëlqen me gol dhe dy asiste

4 Spahiu: PS i fiton lehtësisht zgjedhjet në Tiranë nëse opozita është e ndarë me disa kandidatë
Para 11 orësh

Spahiu: PS i fiton lehtësisht zgjedhjet në Tiranë nëse opozita është e ndarë me disa kandidatë

Koha Jone Logo

E përditshme, e pavarur

  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Sporti
  • Showbiz
  • Politikë
  • Forum
  • Kultura
  • Shëndeti
  • Editorial
  • Kronikë
  • Teknologji
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Sociale
  • Reklamo në Koha Jonë
  • Kontakt
  • Privacy Policy
Download on the App Store Get it on Google Play

Gazeta "KOHA JONË" themeluar si e pavarur më datë 11 Maj 1991
Botues: Nikoll LESI. Adresa e redaksisë: Rruga "Sami Frasheri", Pallatet e Aviacionit të Vjetër Nr. 2, TIRANA - ALBANIA

Site by
  • BOTUES & DREJTOR: Nikoll LESI
  • KRYEREDAKTOR: Daniel MUÇAKU
  • ZV/KRYEREDAKTOR: Redjon SHTYLLA
  • BORDI: Elsa KAMBERI, KRYETARE
  • NIPT: J71425013C

© 2026 KOHA JONE. All rights reserved.