Kryeministri Edi Rama ka reaguar pas deklaratës së fundit të presidentit të Serbisë, Aleksander Vuçiç, lidhur me lumin Ibër dhe çështjen e Kosovës, duke e zhvendosur debatin nga hidrologjia te marrëdhëniet mes dy vendeve dhe statusi i Kosovës.
Postimi i plotë:
Shkëmbim shumë interesant veror mes ministrave tanë të Jashtëm. Ndonëse prisja një përgjigje rreth Ibrit, disi udhëtuam nga hidrologjia te e drejta ndërkombëtare, bëmë ndalesën e detyrueshme te “Shqipëria e Madhe”, kaluam nëpër “Kosovë e Metohi”, dhe përfundimisht mbërritëm në muzeun e njohur të ankthit historik serb.
Ekziston një copëz e çuditshme folklori politik në Beograd që duket imune ndaj kohës: sa herë që Shqipëria flet për Kosovën, menjëherë duhet thirrur “Shqipëria e Madhe”, sikur përsëritja mund ta kthejë një ditë një fantazmë të vjetër në argument të vlefshëm.
Nuk do ta kthejë.
Shqipëria nuk ka asnjë pretendim mbi territorin serb dhe nuk ka nevojë të shpikë ndonjë. As nuk na duhet një “Shqipëri e Madhe” për të qëndruar pranë Kosovës.
Kosova është shtet më vete. Shqiptarët e Kosovës janë pikërisht kaq: shqiptarë të Kosovës. Ata kanë Republikën e tyre, institucionet e tyre dhe të drejtën për të vendosur për të ardhmen e tyre. Ne gjithmonë do të qëndrojmë pranë kësaj të drejte.
Serbia e humbi Kosovën. Përsëritja se nuk e humbi mund ta kthejë ndoshta humbjen në fitore në gjeografinë e imagjinatës politike, por fatkeqësisht hartat janë më pak të gatshme për kompromis. Territori i Republikës së Kosovës nuk është territor serb, dhe burimet natyrore që gjenden brenda tij nuk janë burime të Republikës së Serbisë. Miqtë tanë serbë e dinë këtë shumë mirë, përfshirë sa herë ulemi bashkë rreth tavolinave evropiane.
Pra, kthehemi te lumi.
Çështja fillestare mbetet pikërisht atje ku e la Shqipëria: Ibri është një sistem ujor ndërkufitar. Serbia është plotësisht e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj. Ajo çfarë nuk mund ta argumentojë me arsye është se pasojat e mundshme për një vend tjetër ndalen si me magji te kufiri serb.
Kjo, në fund të fundit, është arsyeja pse ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave. Lumenjtë kanë zakonin e bezdisshëm të ndjekin gjeografinë dhe jo pikat e bisedës diplomatike.
Është përmendur gjithashtu situata e komunitetit serb në Kosovë. Të drejtat e tyre kanë rëndësi. Siguria e tyre ka rëndësi. Prona, gjuha, trashëgimia kulturore dhe fetare e tyre duhet të mbrohen. Shqipëria kurrë nuk ka pasur vështirësi ta thotë këtë, sepse kjo është thjesht ajo që një shtet demokratik ua detyron qytetarëve të vet.
Dhe këtu arrijmë ndoshta te manovra më argëtuese akrobatike e këtij shkëmbimi: paralajmërimi i Shqipërisë kundër ekspansionizmit etnik, ndërkohë që në të njëjtën deklaratë i referohesh territorit të një shteti tjetër sovran sikur të ishte ende serb. Është rreth mjaft i vështirë për t’u mbyllur.
Ndoshta funksionon brenda një flluske politike në Serbi. Jashtë saj, gjeometria bëhet më pak tolerante. Dhe po, jam plotësisht dakord që e ardhmja e rajonit tonë duhet të jetë një ku kufijtë humbasin gradualisht fuqinë për të na ndarë. Absolutisht.
Por ka një parakusht të vogël para se kufijtë të bëhen më pak të rëndësishëm: pranimi i atyre që tashmë ekzistojnë. Gjeniu i projektit evropian ishte pikërisht ndarja e përkatësisë kombëtare nga oreksi territorial.
Shqiptarët e Kosovës janë shqiptarë të Kosovës. Shqipëria do të qëndrojë pranë tyre dhe pranë Republikës së tyre sepse ndajmë histori, gjuhë, familje dhe të ardhme, por mbi të gjitha sepse një Kosovë e lirë, demokratike dhe e sigurt është një shtet evropian legjitim dhe pjesë e domosdoshme e stabilitetit të rajonit tonë.
Nuk ka asgjë të fshehtë në këtë qëndrim. Kurrë nuk ka pasur. Asnjë hartë e fshehtë. Asnjë kufi i fshehur. Asnjë “e Madhe” e nevojshme.
Qëndrimi i Shqipërisë, pra, do të mbetet pikërisht i njëjtë publikisht dhe privatisht: e respektojmë Serbinë, duam marrëdhënie të mira fqinjësore me Serbinë, dhe duam që i gjithë rajoni të jetë brenda Evropës – Serbia në veçanti.
Por fqinjësia e mirë nuk mund të nënkuptojë t’i kërkosh çdo fqinji të Serbisë të kalojë përgjithmonë në versionin serb të historisë. Ballkani ka paguar tashmë shumë e tepër, në gjak dhe në kohë të humbur, për atë lloj kompromisi. Dhe ndërkohë Ibri, plotësisht i pavetëdijshëm për të gjithë kartografinë tonë historike, do të vazhdojë të rrjedhë sipas gjeografisë e jo folklorit.