Studiuesja Shqipe Hoxha ka ndarë një kumtim interesant në rrjetet sociale, i cili sjell në vëmendje lidhjen mes burimeve të vjetra historike dhe legjendave popullore shqiptare për Lekën e Madh.
Në veprën e tij të vitit 1685, Cuneus Prophetarum (Kronologjia e botës ose Jetët e Shekullit), Pjetër Bogdani shënon:
“Në vitin 3623 të botës, Leka i Madh, prej Petrelës në Arbëri, mori fill monarkinë e vet në Matiet.”
Ky numër, 3623, nuk i referohet kalendarit tonë modern, por është pjesë e një kronologjie biblike që përdorej në kohën e Bogdanit për të llogaritur vitet që nga krijimi i botës.
Më parë, në vitin 1635, Frang Bardhi, në veprën e tij, identifikon qytetin e lashtë Pella të Maqedonisë me Petrelën shqiptare, duke e cilësuar atë qytet shqiptar dhe vendlindje të Aleksandrit të Madh, mbreti i maqedonasve.
Por, sipas rrëfimeve popullore, para lindjes së Lekës së Madh, nëna e tij u largua nga Pela dhe u vendos në Emadhija, ku Leka lindi dhe u rrit. Thuhet se ajo iku për t’i shmangur mundësinë që të lindnin djem.
Kur Leka u rrit, mori kalin dhe u nis për t’u takuar me të atin, Filipin e II-të, në Pela. Në majë të kalit, Leka i Madh e pa për herë të parë babanë e tij.
Sipas rrëfimeve që janë përcjellë brez pas brezi, Leka, i shoqëruar nga nëna dhe një grup malësorësh, kaloi nëpër luginën e Bulqizës, ku sot shtrihen fusha me grurë.
Në atë kohë, Bulqiza ishte mbuluar nga një pyll i madh dhe i dendur. Ata pushuan pranë një burimi aty, ndërsa vargu i fundit i një kënge të lashtë thoshte:
“Jetë të gjatë Lekës, birit të Filipit të Dytë, Lekës së Madh, mbretit të gjithë botës.”
Këtë histori, Rose Wilder Lane e dëgjoi në Thethin e Madh në pranverën e vitit 1921 dhe e përshkroi në librin e saj Zonja Lane për Shqipërinë.
Përgatiti: Albert Vataj