Papa Leo XIV, në manifestin e tij të parë të rëndësishëm, të publikuar të hënën, ka bërë thirrje qeverive që të “çarmatosin” inteligjencën artificiale (IA) dhe të udhëhiqen nga e mira e përbashkët, në vend të pushtetit apo fitimit. Pontifiku i parë amerikan theksoi se ndërsa IA mund të jetë një mjet i vlefshëm, ajo gjithashtu paraqet shumë rreziqe për njerëzimin. “Inteligjenca Artificiale tani kërkon të çarmatoset, të çlirohet nga logjikat që e shndërrojnë atë në një instrument dominimi, përjashtimi dhe vdekjeje,” deklaroi Papa gjatë një prezantimi special të dokumentit në Vatikan, i njohur si enciklikë. Enciklikat konsiderohen si një formë autoritative mësimi nga një Papë për 1.4 miliardë anëtarët e Kishës Katolike.
Enciklika e parë e Leos, e titulluar “Magnifica Humanitas” (Njerëzimi Madhështor), vjen pas disa vitesh studimi nga Kisha mbi teknologjitë e lidhura me IA-në. Në tekst, pontifiku ishte veçanërisht kritik ndaj rolit të kësaj teknologjie me zhvillim të shpejtë në konflikte, duke argumentuar se sistemet e armëve autonome të mbështetura nga IA e kanë bërë luftën “më të realizueshme”. Ai theksoi se çdo përdorim i IA-së në luftë “duhet t’i nënshtrohet kufizimeve etike më rigoroze” dhe se ishte “e palejueshme” t’u besoheshin vendime vdekjeprurëse sistemeve të IA-së. Megjithatë, Leo theksoi se “të çarmatosësh nuk do të thotë të refuzosh teknologjinë, por të parandalosh që ajo të dominojë njerëzimin.”
Papa shtoi se IA duhet të jetë “miqësore me njeriun”, e aksesueshme për të gjithë dhe e hapur për diskutim e debat, duke shprehur keqardhje që pushteti shpesh përqendrohet në duart e pak njerëzve. Kjo do të thotë se “grupe të vogla por shumë me ndikim mund të formësojnë modelet e informacionit dhe konsumit, të ndikojnë në proceset demokratike dhe të drejtojnë dinamikat ekonomike në avantazhin e tyre,” shkroi ai. Për këtë arsye, është thelbësore që IA të rregullohet rreptësisht dhe të përballet me “korniza ligjore të forta, mbikëqyrje të pavarur, përdorues të informuar dhe një sistem politik që nuk heq dorë nga përgjegjësia e tij,” tha Papa.
Prezantimi në Vatikan u ndoq nga ekspertë të IA-së, përfshirë Chris Olah, bashkëthemelues i gjigantit amerikan të IA-së, Anthropic. Kompania aktualisht është në një betejë ligjore me administratën Trump për refuzimin e saj për të lejuar aksesin në modelet e saj të IA-së. Gjatë prezantimit, Olah pranoi se kompanitë e IA-së operojnë “brenda një sërë stimujsh dhe kufizimesh që ndonjëherë mund të bien ndesh me veprimin e duhur.” Ai tha se mirëpriti kontributin nga burime të jashtme, si Kisha Katolike, për të “shtyrë ngjarjet në një drejtim më të mirë.”
Leo gjithashtu paralajmëroi se rritja e IA-së po shoqërohej me “forma të reja skllavërie” — nga moderatorët e përmbajtjes të detyruar të shohin materiale shqetësuese, deri te fëmijët që nxjerrin minerale të rralla të nevojshme për ekonominë dixhitale. “Trupat e këtyre njerëzve janë të plagosur, të lënduar dhe të lodhur në mënyrë që fluksi kompjuterik të vazhdojë pa ndërprerje,” tha ai. “Kjo realitet sfidon thellësisht ndërgjegjen morale të kohës sonë.” Pontifiku gjithashtu lëshoi një falje të paprecedentë për rolin e Vatikanit në tregtinë transatlantike të skllevërve, duke e quajtur atë “një plagë në kujtesën e krishterë.” Ai shprehu keqardhje që vetëm në shekullin e 19-të “një dënim formal, absolut dhe universal i skllavërisë u artikulua qartë” nga kisha. “Për këtë, në emër të Kishës, kërkoj sinqerisht falje,” shkroi Leo.
Marrë nga Deutsche Welle