Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë njoftuar se kanë ndërmarrë sulme të reja në jug të Iranit, duke shënjestruar vendndodhje raketash iraniane dhe anije që dyshohet se po tentonin të vendosnin mina. Këto sulme, sipas Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM), u kryen në “vetëmbrojtje” dhe kishin për qëllim “mbrojtjen e trupave tona nga kërcënimet e paraqitura nga forcat iraniane”.
Kapiteni Tim Hawkins, zëdhënës i Komandës Qendrore, theksoi se ushtria amerikane “vazhdon të mbrojë forcat e saj duke treguar përmbajtje gjatë armëpushimit aktual” mes dy vendeve. Ky armëpushim ka qenë në fuqi që nga 8 prilli, megjithëse Irani ka mbajtur kontrollet mbi transportin detar në Gjirin Persik përmes Ngushticës së Hormuzit, ndërsa Marina Amerikane ka kërkuar të bllokojë portet e Iranit.
Irani ende nuk ka reaguar zyrtarisht ndaj sulmit amerikan. Megjithatë, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baqai, kishte deklaruar më herët se, ndonëse ishte bërë njëfarë progresi në bisedimet për t’i dhënë fund luftës, një marrëveshje “nuk ishte e afërt”. Kjo deklaratë vjen në një kohë kur pasiguria mbetet mbi ndikimin e këtyre sulmeve të fundit në çdo marrëveshje të mundshme paqeje mes SHBA-së dhe Iranit.
Pas sulmeve, Sekretari Amerikan i Shtetit, Marco Rubio, shprehu besimin se një marrëveshje ishte ende e mundur. Ai theksoi bisedimet e zhvilluara të martën mes negociatorit kryesor dhe ministrit të jashtëm të Iranit me kryeministrin e Katarit. “Do të shohim nëse mund të bëjmë progres. Mendoj se ka shumë biseda vajtje-ardhje rreth gjuhës specifike në dokumentin fillestar, kështu që do të duhen disa ditë,” u tha Rubio gazetarëve gjatë një vizite zyrtare në Indi. Ai shtoi se Presidenti Donald Trump kishte “shprehur dëshirën e tij për ta realizuar atë”, duke theksuar se “ose do të bëjë një marrëveshje të mirë, ose asnjë marrëveshje”.
I pyetur sërish më vonë për sulmet e së hënës, Rubio u shpreh prerë: “Ngushticat duhet të jenë të hapura. Ato do të jenë të hapura në një mënyrë ose në një tjetër, kështu që duhet të jenë të hapura. Ajo që po ndodh atje është e paligjshme, është ilegale, është e paqëndrueshme për botën, është e papranueshme.” Këto komente nënvizojnë rëndësinë strategjike të Ngushticës së Hormuzit për transportin global.
Kapiteni Hawkins specifikoi se sulmet amerikane shënjestruan një zonë pranë Bandar Abbas, një qytet port jugor dhe shtëpi e një baze detare iraniane që ndodhet në Ngushticën e Hormuzit, sipas raportimeve të New York Times. Më herët, media shtetërore iraniane kishte raportuar se zyrtarët lokalë në Bandar Abbas po hetonin pas dëgjimit të shpërthimeve, duke lënë të kuptohet se incidentet mund të kenë qenë të lidhura me sulmet amerikane.
Në fundjavë, Presidenti Trump kishte sugjeruar se palët ishin afër një marrëveshjeje, por më vonë deklaroi se kishte udhëzuar negociatorët “të mos nxitoheshin” në arritjen e saj. Ndërkohë, Sekretari Rubio kishte thënë se një marrëveshje mund të arrihej të hënën. Megjithatë, Baqai iu përgjigj duke thënë: “Është e saktë të thuhet se kemi arritur në një përfundim për një pjesë të madhe të çështjeve në diskutim… Por të thuash se kjo do të thotë se nënshkrimi i një marrëveshjeje është i afërt – askush nuk mund të bëjë një pretendim të tillë.”
Memorandumi i Mirëkuptimit që po diskutohet, sipas raportimeve, përfshin një zgjatje 60-ditore të armëpushimit, rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe një plan për negociata të mëtejshme mbi programin bërthamor të Iranit. Këto pika theksojnë kompleksitetin dhe rëndësinë e bisedimeve aktuale.
CBS News, partneri amerikan i BBC-së, ka raportuar se inteligjenca amerikane beson se Lideri Suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei – i cili u plagos në një sulm izraelit në ditën e parë të luftës, ku humbi jetën babai dhe paraardhësi i tij – është fshehur në një vendndodhje të pazbuluar. Kjo situatë e bën të vështirë komunikimin me të dërguarit e tij dhe, rrjedhimisht, po vonon ritmin e bisedimeve me SHBA-në.
Sipas mediave amerikane, diskutimet aktuale nuk do të çojnë menjëherë në një zgjidhje përfundimtare. Çështjet më të diskutueshme ka të ngjarë të negociohen më vonë, duke përfshirë detajet e lehtësimit të sanksioneve iraniane, lirimin e fondeve të ngrira iraniane dhe kërkesat e SHBA-së që Irani të frenojë ambiciet e tij bërthamore.
Në fillim të luftës, Irani mendohet të ketë pasur rreth 440 kg (970 lbs) uranium të pasuruar deri në 60% pastërti – një proces i shkurtër larg pasurimit të mëtejshëm në 90% të shkallës së armëve, gjë që teorikisht mund t’i lejonte të krijonte një bombë bërthamore. Të hënën në mbrëmje, Presidenti Trump deklaroi se uraniumi i pasuruar ose do t’i dorëzohej “menjëherë” SHBA-së, ose “preferohet, në bashkëpunim dhe koordinim me Republikën Islamike të Iranit, të shkatërrohej në vend”.
Konflikti i gjerë në Lindjen e Mesme shpërtheu më 28 shkurt, kur SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulme të gjera ndaj Iranit. Irani u përgjigj duke sulmuar Izraelin dhe shtetet aleate të SHBA-së në Gjirin Persik, dhe mbylli efektivisht Ngushticën e Hormuzit. Kjo lëvizje shkaktoi rritje të ndjeshme të çmimeve të naftës në nivel global, duke theksuar ndikimin e tensionit në rajon.
Marrë nga BBC News