Në një kohë kur identitetet kombëtare sfidohen jo vetëm nga presionet e jashtme, por edhe nga kompromiset e brendshme, ky reagim i Kim Mehmeti vjen si një kambanë ndërgjegjësimi. Gjuha nuk është thjesht mjet komunikimi, por themel i qenies kolektive, shprehje e përkatësisë, është rrënja e mbarështimit dhe përfaqësimit të lëndës shpirtërore dhe dijetuese që nëpërmjet gjuhës i qaset ligjërimit ndërnesh dhe mishërimit të çdo lënde hyjnore më dritën që thërret nga thellësia e kohës dhe qenësisë. Ta braktisësh atë, apo ta lësh në mëshirë të pazareve politike, është një akt që i afrohet mohimit të vetvetes.
Teksti i Kim Mehmeti hap një plagë të kahershme, atë të një përfaqësimi të dështuar, ku premtimet për zyrtarizim të gjuhës shqipe janë konsumuar në cikle të pafundme retorike, ndërsa realiteti mbetet i cunguar. Në këtë sfond, protesta e studentëve nuk është vetëm një reagim qytetar, por një akt simbolik përballjeje me një trashëgimi zhgënjimi, ku brezi i ri duket se kërkon të rikthejë atë që u shpërdorua nga mungesa e kurajës politike.
Ky reagim, kjo shprehje e solidariteti, ofruar si një thirrje për zgjim dhe mbështetje, nuk është thjesht kritikë ndaj partive apo figurave konkrete, por një akt akuze ndaj një mendësie të tërë, asaj që pranon të jetojë me minimumin e dinjitetit, duke e zëvendësuar qëndresën me arsyetime dhe përgjegjësinë me fajësime të ndërsjella. Në këtë kuptim, mesazhi i Mehmetit shkon përtej momentit, ai është një thirrje për rikthim te thelbi, aty ku gjuha është më shumë se fjalë, është vetëdije, kujtesë dhe e ardhme. Albert Vataj
Të shesësh gjuhën është si të bësh tregti me shpirtin kombëtar
Nga Kim Mehmeti
Nesër studentët shqiptarë të Maqedonisë së Veriut do ta ngrenë zërin në mbrojtje të gjuhës së tyre amtare.
Pra, në njëfarë mënyre, ata do të protestojnë edhe kundër prindërve të tyre, të cilët gjatë tri dekadave të shkuara nuk ia dolën ta mbrojnë gjuhën shqipe, gjuhën pa të cilën nuk do mund të mbijetonin si popull dhe do të tjetërsoheshim.
Dhe për tri dekada me radhë, çdo katër vjet, BDI-ja e “zyrtarizonte” gjuhën shqipe, por pa mundur që popullit të vet t’ia rikthente as të drejtat e trashëguara nga dekadat socialiste, siç ishte, për shembull, përmendja e shqiptarëve në pjesën normative të Kushtetutës së Maqedonisë si popull shtetformues.
Ndërkohë, prej vitesh, funksionarët e VLEN-it dhe lloj-lloj këshilltarët të dalë nga qeveritë e shkuara antishqiptare nuk po arrijnë t’ua mbrojnë shqiptarëve as pozitën që kishin gjatë qeverisjes së BDI-së, duke u arsyetuar me paaftësinë e paraardhësve të tyre.
Pra, VLEN-i, që flet shqip e mendon maqedonisht, e mbulon veten duke e sharë BDI-në për gabimet e saj, ndërsa BDI-ja, e cila synon të rikthehet sërish në qeveri, e sulmon VLEN-in për mosveprim.
Shqiptarët, pra, e shajnë njëri-tjetrin, sepse nuk guxojnë të thonë asgjë kundër sunduesit maqedonas: ata në opozitë shpresojnë se këta do t’i marrin në qeveri, ndërsa këta të VLEN-it kanë frikë mos dëbohen nga kabinetet ministrore.
Të ndodhur mes vasalëve të djeshëm që nuk bënë gjë dhe klithjeve të sotme që nuk premtojnë asgjë, shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut u mbetet të shpresojnë se studentët që do të protestojnë nesër nuk janë pa kurriz si prindërit e tyre, të cilët gjithçka që kishin shqiptarët e lanë në duart e politikanëve pa kurajë dhe pa dinjitet.