Çmimet globale të naftës janë rritur ndjeshëm pas sulmeve të Iranit, të cilat kanë ndërprerë rrugët kryesore të transportit detar dhe kanë ngritur perspektivën e një vale të re inflacioni të nxitur nga energjia. Kjo vjen si përgjigje e Iranit ndaj përpjekjeve për ndryshim regjimi nga SHBA-ja dhe Izraeli. Në tregtimin e hershëm në Azi, nafta Brent, standardi ndërkombëtar, u ngjit me 13% duke arritur në 82 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga korriku 2024, megjithëse më pas çmimet u lehtësuan në 77.56 dollarë. Kjo shifër ishte rreth 5 dollarë më shumë se të premten, kur frika për bisedimet e paqes SHBA-Iran kishte shkaktuar tashmë një rritje.
Për Mbretërinë e Bashkuar, rritja e kostove të naftës kërcënon jo vetëm rritje të ndjeshme në pompat e karburantit, por edhe një rritje më të gjerë të kostove në të gjithë ekonominë, në një kohë kur inflacioni ishte parashikuar të lehtësohej. Sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN), një rritje prej 10% në koston globale të naftës shton mesatarisht 0.4 pikë përqindjeje në inflacionin vendas. Pritshmëritë për uljen e normave të interesit nga Banka e Anglisë tani janë në rrezik për shkak të pasigurive të luftës. Megjithatë, disa anëtarë të grupit OPEC+ kanë premtuar rritje të prodhimit nga muaji i ardhshëm, gjë që mund të kufizojë rritjen e çmimeve.
Sulmet e Iranit kanë shënjestruar shtetet e Gjirit dhe kanë dëmtuar të paktën tre cisterna, duke detyruar transportin detar të kërkojë strehim. Edhe pse kërcënimi për mbylljen e ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e furnizimeve botërore të naftës dhe gazit natyror, nuk është realizuar plotësisht, sulmet kanë krijuar një pauzë efektive. Kjo ngushticë, që menaxhon mbi 20 milionë fuçi nafte në ditë dhe është vetëm 21 milje e gjerë në pikën më të ngushtë, e bën transportin detar shumë të cenueshëm.
Ekspertët e industrisë raportojnë se transporti detar në Gjirin Persik ka kërkuar ankorim dhe lundrimet e reja do t’i nënshtrohen niveleve të sigurimit të kohës së luftës. Kjo ndërprerje kërcënon të rrisë kostot e transportit, duke detyruar disa anije me destinacion Evropën të devijohen rreth Afrikës, në vend që të kalojnë përmes Kanalit të Suezit. Kjo rrugë më e gjatë mund të shtojë deri në dy javë në kohën e tranzitit. Ofruesi i lajmeve të industrisë së sigurimeve detare, Lloyd’s List, raportoi se afërsisht 170 anije konteinerësh në rajon kishin raportuar vonesa.
Në tregjet financiare më të gjera, indeksi FTSE 100 pritej të hapte me rënie, ndërsa aksionet e energjisë dhe minatorët e metaleve të çmuara (si ari) pritet të përfitojnë nga rritja e çmimeve dhe kërkesa për strehë të sigurta. Megjithatë, sektori i udhëtimeve dhe turizmit është në rrezik. Kathleen Brookes nga XTB theksoi se linjat ajrore dhe grupet hoteliere mund të shiten ndjeshëm, pasi fluturimet janë ndaluar dhe hapësira ajrore mbetet e mbyllur në Lindjen e Mesme, duke çuar në anulime të rezervimeve të pushimeve, përfshirë ato për Pashkë. Në Azi, dollari u forcua kundrejt paundit, ndërsa jeni japonez dhe franga zvicerane gjithashtu morën mbështetje si monedha strehë e sigurt. Ari u rrit me pothuajse 2%, duke kaluar 5,360 dollarë për ons, përpara se të stabilizohej.
Marrë nga Sky News