Albert Vataj
Shkodra po shndërrohet në një terren të rëndësishëm prove për të ardhmen e bujqësisë shqiptare. Në bazën eksperimentale të Qendrës së Transferimit të Teknologjive Bujqësore (QTTB) Shkodër po testohen aktualisht 52 hibride misri, në kuadër të një procesi kërkimor që synon të përcaktojë se cilat varietete përshtaten më mirë me kushtet agroklimatike të zonës dhe cilat prej tyre mund t’u ofrojnë fermerëve rendimente, cilësi dhe qëndrueshmëri më të lartë të prodhimit.
Testimi i një numri të gjerë hibridesh nuk është thjesht një proces teknik në parcelat eksperimentale. Ai përfaqëson një hallkë të rëndësishme të lidhjes mes kërkimit shkencor, teknologjisë bujqësore dhe praktikës së përditshme të fermerit. Në një sektor ku rezultati varet nga klima, toka, uji, materiali gjenetik dhe mënyra e kultivimit, identifikimi i alternativave më të përshtatshme mund të bëhet një faktor i rëndësishëm për rritjen e produktivitetit dhe eficiencës.
Ministri i Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, Andis Salla, e ka vlerësuar këtë nismë si pjesë të përpjekjeve për t’u dhënë fermerëve më shumë mundësi dhe informacion në përzgjedhjen e materialit mbjellës dhe teknologjive të kultivimit.
“Përmes testimit të hibrideve, teknologjive të reja dhe praktikave moderne të kultivimit, u japim fermerëve më shumë informacion për të zgjedhur alternativat më të përshtatshme, për të rritur rendimentin, cilësinë dhe konkurrueshmërinë e prodhimit Made in Albania”, u shpreh Salla.
Në këtë këndvështrim, parcela eksperimentale e QTTB-së merr një rëndësi përtej kufijve të një prove bujqësore. Ajo shërben si një laborator në terren, ku vlerësohen potencialet e varieteteve dhe teknologjive përpara se ato të rekomandohen për përdorim më të gjerë nga fermerët.
Përzgjedhja e hibridit të duhur është veçanërisht e rëndësishme në kushtet e ndryshimeve klimatike, kur temperaturat, reshjet dhe disponueshmëria e ujit ndikojnë gjithnjë e më shumë në ciklin e prodhimit. Një hibrid që përshtatet më mirë me kushtet lokale mund të ndihmojë në shfrytëzimin më efikas të burimeve dhe në uljen e rreziqeve që shoqërojnë sezonin bujqësor.
Pikërisht këtu qëndron edhe rëndësia e transferimit të teknologjive: kërkimi nuk duhet të mbetet vetëm në laborator apo në parcelën eksperimentale, por të përkthehet në njohuri të përdorshme në tokën e fermerit. Nga mënyra e mbjelljes dhe dendësia e bimëve, te ushqyerja, menaxhimi i ujit dhe praktikat moderne të kultivimit, çdo përmirësim teknik mund të ndikojë drejtpërdrejt në rezultatin ekonomik të fermës.
Synimi përfundimtar është krijimi i një bujqësie më produktive, më të qëndrueshme dhe më konkurruese. Për fermerin shqiptar, kjo do të thotë më shumë alternativa për zgjedhje, më shumë informacion përpara investimit dhe mundësi më të mira për ta kthyer tokën në një burim të qëndrueshëm të ardhurash.
Nga 52 hibride të testuara në parcelat e Shkodrës, kërkimi do të ndihmojë të veçohen ato që premtojnë më shumë për kushtet konkrete të zonës. Është një proces që e vendos shkencën më pranë tokës dhe teknologjinë më pranë fermerit, duke e kthyer inovacionin nga një koncept laboratorik në një instrument praktik për zhvillimin e bujqësisë shqiptare.
Në fund të këtij procesi, ajo që vlen nuk është vetëm se cili hibrid prodhon më shumë, por cili përshtatet më mirë me tokën, klimën, kostot dhe nevojat e fermerit shqiptar. Pikërisht ky është kuptimi i një bujqësie moderne: të prodhojë më shumë, më mirë dhe në mënyrë më të qëndrueshme, duke e bërë produktin vendas më të aftë të konkurrojë në treg.