Nga Mero Baze
Shërbimi Informativ i Shqipërisë ka qenë problemi më i madh i politikës shqiptare, së paku deri në vitin 2002. Historia nisi me politizimin ekstrem të SHIK-ut të Bashkim Gazidedes. Prej vitit 1992, kryetari i SHIK-ut ishte njeriu më i afërt i Presidentit për zhvillimet politike në vend. Ai përgjonte kundërshtarët politikë, i përndiqte ata, kishte peshën kryesore në arrestimin e liderit të opozitës, pastaj në përndjekjen e çdo gjykatësi e prokurori të çështjes së Fatos Nanos që mund ta lironte dhe në persekutimin e kujtdo që tentonte të sillej si gjyqtar në atë çështje. Në fund, rasti i Zef Brozit i vuri kapakun kësaj historie, duke e detyruar të arratisej nën mbrojtjen e Ambasadës së SHBA-së.
Më tej, SHIK-u përndoqi veprimtarë politikë të Kosovës që vepronin në Shqipëri, zhduku fizikisht Remzi Hoxhën, përndoqi rrethin e njerëzve që ai njihte në Shqipëri dhe ndërhyri në politikën e LDK-së në Kosovë, duke u përpjekur ta zëvendësonte Rugovën me Demaçin, por përmes shërbimit sekret.
Politikanët opozitarë në Shqipëri, ata më aktivët, ishin pa ndërprerje nën përgjim dhe shantazh për jetën e tyre. Më pas, SHIK-u udhëhoqi procesin e destabilizimit të zgjedhjeve të vitit 1996, kontrollin fizik të tyre, mbushjen e kutive dhe rrahjen e protestuesve pas zgjedhjeve.
Në vitin 1997, SHIK-u udhëhoqi djegien e gazetës opozitare “Koha Jonë”, rrahjen e Edi Ramës dhe të opozitarëve të tjerë në vend, si dhe krijimin e një mjedisi pasigurie kur u pa se pushteti po humbiste kontrollin.
Ardhja e socialistëve në pushtet ishte një shpresë se SHIK-u do të depolitizohej, por kjo nuk ndodhi.
Shërbimi i ri informativ, pas vitit 1997, u përfshi në politikë, por jo në atë shkallë sa SHIK-u i Berishës. Megjithatë, SHISH-i u përzie sërish në çështjen e Kosovës, në thellimin e ndasive mes bërthamës politike të UÇK-së dhe LDK-së, në stimulimin e vrasjeve politike mes tyre dhe në acarimin e klimës politike në vend.
Në vitin 2002, Fatos Nano dhe Sali Berisha, në një marrëveshje mes tyre, vendosën ta shkarkonin edhe kreun e atëhershëm të SHISH-it, duke e futur shërbimin sekret shqiptar në një periudhë të gjatë stabiliteti si shërbim profesional antiterror, në shërbim të aleatëve, pa u përfshirë në jetën politike të vendit. Kujtim Hyseni ishte ndoshta kryetari i parë i SHISH-it që i ktheu atij dinjitetin e një shërbimi sekret modern, pa pretendime politike dhe në aleancë me partnerët tanë perëndimorë, kryesisht me SHBA-në.
Kjo traditë vazhdoi me Bahri Shaqirin dhe, për hir të së vërtetës, nuk mundi ta tjetërsonte as Visho Ajazi, edhe pse u emërua aty politikisht nga Berisha, si njeri besnik i tij. Edhe ai nuk e preku integritetin e institucionit.
Edi Rama, udhëheqësi politik që ndoshta e ka bezdi shërbimin informativ më shumë sesa mund t’i ketë bezdi kundërshtarët apo armiqtë e tij, e injoroi tërësisht si institucion, duke ndërruar kryetar pas kryetari dhe duke e trajtuar si një agjenci të parëndësishme shtetërore. Askush, as opozita, nuk u shqetësua, pasi shihej distanca e tij nga shërbimi.
Emërimi i Vlora Hysenit ishte i vetmi moment kur politika ktheu sytë nga SHISH-i dhe ngriti akuza kundër tij. Por edhe këto akuza erdhën më shumë prej Albin Kurtit dhe Vjosa Osmanit, meqë ata e kishin shkarkuar si një zyrtare besnike të Hashim Thaçit. Madje, Rama pikërisht për këtë e mori në Tiranë si këshilltare të tij për sigurinë kombëtare.
Edhe shkarkimi prej Kurtit dhe Osmanit, edhe marrja në punë prej Ramës nuk kishin të bënin me biografinë apo me meritat e saj, por me qenien e saj si ish-zyrtare e lartë e Hashim Thaçit. Ata e shkarkuan sepse ishte e Hashim Thaçit dhe Rama e mori po sepse ishte e Hashim Thaçit.
Madje, me aq sa shihet, Rama e ka çuar nga këshilltare sigurie në krye të SHISH-it pikërisht për të vendosur aty dikë që nuk e njihte as Shqipërinë dhe për të mos u përzier në punët e politikës.
Por pikërisht aty i ka ndodhur gjëma.
Po të ishte marrë me politikë, do të ishte gjysma e së keqes. Ajo është përfshirë në histori personale me njerëz të nëntokës politike, që lëviznin fijet e pushtetit. Kjo e rikthen shërbimin sekret shqiptar në politikë si pjesë e një lufte klanesh, duke e banalizuar atë.
Për të kuptuar gjithë banalitetin e saj, do të mjaftonte deklarata para gazetarëve, duke i treguar Klodiana Lalës se ishte takuar me agjentë serbë në dhoma hoteli në “Rogner”. Edhe sikur asgjë të mos ketë bërë kryetarja jonë e shërbimit nga ato që thuhen për lidhjet me Ergys Agasin, do të mjaftonte kjo deklaratë e saj para gazetarëve kundër Klodiana Lalës për të kuptuar se sekretet tona dhe të shtetit tonë kanë qenë në dorë të një njeriu banal, i cili përpiqet t’i përdorë në ditët më të këqija të tij për t’i bërë pis të gjithë kritikët e vet.
Në gjithë botën, kryetarët e shërbimeve janë zakonisht të frikshëm, të poshtër, shpesh dhe të ligj e të pamëshirshëm, por jo banalë. Dhe kjo është drama e dyfishtë e Shërbimit tonë Informativ, i cili pas 25 vjetësh rikthehet në politikë, jo i frikshëm si Gazidedja apo turbullues si Klosi, por banal si zonja që, duke ikur, na tregon se kë ka përgjuar nëpër hotele.
Këtë mund të na e kursente.