Si u rrëzuan planet për hotelin “Trump International” në Beograd

-Guy De Launey, korrespondent për Ballkanin-

Hoteli “Trump International”, i planifikuar për kryeqytetin serb Beograd, duhej të shënonte një kapitull të ri në historinë moderne të vendit.

Ai do të ndërtohej në vendin e një prej pamjeve më simbolike të qytetit: kompleksit të bombarduar të ish-Ministrisë së Mbrojtjes, i njohur si Generalštab (Shtabi i Përgjithshëm), i cili edhe sot mbetet pjesërisht funksional.

Por një pengesë e madhe qëndronte përpara projektit: Generalštabi ishte i shpallur monument i trashëgimisë kulturore.

Qeveria u përpoq ta zgjidhte këtë problem duke e hequr kompleksin nga regjistri i objekteve të mbrojtura. Tashmë, ministri i Kulturës, Nikola Selakoviç, po gjykohet për shpërdorim detyre, i akuzuar se ka përdorur pozitën e tij për të ndikuar ose falsifikuar dokumente me qëllim heqjen e statusit të trashëgimisë kulturore të Generalštabit.

Prokuroria ka kërkuar dënimin e tij me tre vjet burg, ndërsa presidenti Aleksandar Vuçiç ka premtuar se do ta falë ministrin nëse ai shpallet fajtor nga gjykata.

Pavarësisht vendimit që do të merret, tashmë duket shumë e pamundur që dikush të mund të rezervojë ndonjëherë një dhomë në një hotel “Trump International” në Beograd.

Projekti ka qenë gjithmonë i vështirë për t’u pranuar, duke pasur parasysh historinë e afërt mes Shteteve të Bashkuara dhe Serbisë.

Ishin avionët amerikanë që morën pjesë në bombardimet e NATO-s në vitin 1999, të cilat e lanë Generalštabin në gjendjen e shkatërruar ku ndodhet edhe sot.

Po ashtu, Uashingtoni ishte sponsori kryesor i shpalljes së pavarësisë së Kosovës nga Serbia në vitin 2008, ndaj nuk ekziston ndonjë simpati e madhe ndaj SHBA-së në një pjesë të opinionit publik serb.

Për këtë arsye pati habi të madhe në vitin 2024 kur qeveria serbe arriti një marrëveshje me Jared Kushner, dhëndrin e Presidentit amerikan Donald Trump, për rizhvillimin e kompleksit Generalštab përmes kompanisë së tij Affinity Global.

Habia u kthye në zemërim kur u bë e ditur se në qendër të projektit do të ndërtohej një hotel “Trump International”.

Vuçiç këmbënguli se kishte ardhur koha që Serbia të “kapërcente barrën e vitit 1999”.

Ai deklaroi për BBC-në vitin e kaluar se Partia Progresiste Serbe ishte “e gatshme të ndërtojë marrëdhënie më të mira me SHBA-në”, duke shtuar: “Mendoj se kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme për këtë vend.”

Megjithatë, shumë serbë nuk ndanin të njëjtin mendim, të paktën kur bëhej fjalë për Generalštabin.

Kundërshtimi ndaj projektit të Kushnerit bashkoi një koalicion të pazakontë arkitektësh, veteranësh ushtarakë dhe protestuesish studentë kundër korrupsionit.

Arkitektët argumentonin se ndërtesat e bombarduara ishin i vetmi projekt i realizuar në Serbi nga arkitekti i njohur jugosllav Nikola Dobroviç.

Veteranët i konsideronin ato si një memorial të heshtur për viktimat e bombardimeve të NATO-s në vitin 1999.

Studentët, nga ana tjetër, theksonin se marrëveshja me Affinity Global ishte bërë pa asnjë procedurë tenderimi.

Asnjë nga këto kundërshtime nuk e ndali qeverinë serbe të shtynte përpara projektin. Në nëntor, deputetët miratuan një ligj të posaçëm për të lejuar ndërtimin e hotelit Trump.

Por ndërkohë prokuroria po hetonte përpjekjet për të hequr Generalštabin nga lista e objekteve të mbrojtura.

Kjo çoi në ngritjen e akuzave ndaj ministrit të Kulturës dhe tre zyrtarëve të tjerë në muajin dhjetor.

Selakoviç reagoi ashpër, duke e quajtur prokurorinë “një grup kriminal të organizuar” dhe “një sëmundje autoimune”, ndërsa i akuzoi prokurorët se po sulmonin presidentin Vuçiç.

Megjithatë, këto akuza rezultuan të ishin polemika e fundit që projekti mund të përballonte.

Kompania e Kushnerit deklaroi se dëshironte “të bashkonte dhe jo të përçante” dhe se tërheqja nga projekti bëhej “në respekt të qytetarëve të Serbisë dhe të qytetit të Beogradit”.

Vuçiç nuk e ka fshehur zemërimin e tij. Ai e ka cilësuar procesin penal si “të turpshëm dhe qesharak” dhe si një “manipulim politik të neveritshëm”.

Muajin e kaluar, partia e tij në pushtet miratoi ndryshime në legjislacionin gjyqësor, pavarësisht paralajmërimeve të kritikëve se këto masa do të reduktonin pavarësinë e prokurorëve dhe gjyqtarëve.

Komisionerja e Bashkimit Europian për Zgjerimin, Marta Kos, i cilësoi këto ligje si “një hap serioz pas”, duke theksuar se ato ishin miratuar “me procedurë të përshpejtuar dhe pa konsultime”.

Protestuesit janë rikthyer në rrugët e Beogradit, këtë herë përpara gjykatës ku po zhvillohet procesi ndaj ministrit. Ata mbanin një pankartë ku shkruhej: “Ne jemi të gjithë dëshmitarë”.

Sa për Kushnerin, vëmendja e tij tashmë është zhvendosur në Shqipëri, ku ai planifikon të ndërtojë një resort luksoz në ishullin e Sazanit.

Kryeministri shqiptar Edi Rama është shprehur se ndihet “krenar dhe i lumtur” për këtë investim (Marrë nga BBC)