Valë dhe fjalë!

Nga Arta Marku Qëndro

Në një farë mënyre VALË DHE FJALË ishte edhe asokohe. Por FJALËT ishin brenda një librarie fare të vogël në një farë distance nga VALËT. Ishte 7 gusht 1991. Datën ma kujton thjesht shënimi në frontespicin e librit por momentin e blerjes e mbaj mend mirë (kushedi pse!), edhe kthinën e vogël me një dritare nga rruga, me rafte librash në dy faqe dhe një banak përtej të cilit qëndronte një grua imcake. Gjithçka ishte e lyer me bojë vaji të gjelbër. Ose ashtu më është ngulitur, ose kujtesës i është imponuar kopertina e gjelbër e librit që e ruaj ende në bibliotekën time. Ose, ndoshta, kujtimet janë të gjelbra, gjithnjë…

Gjithesi, VALË DHE FJALË i 22 gushtit 2026, është ndryshe.

Nuk është 35 vjet pas blerjes së një libri në gusht. Thjesht i takon të tashmes ndërsa të ngacmon për ta hedhur shikimin 35 vjet pas (mua). Togfjalëshi më joshi si shenjues i panairit që zhvillohet për herë të dytë në Shëngjin. Më tërhoqi për FJALËN, kuptohet, që i avitet VALËS. Për fjalën e librit, sigurisht. Më tërhoqi, siç ndodh gjithnjë, sa herë libri shndërrohet në kryeFJALË. Më joshi, pastaj, për shkrirjen e VALËS me FJALËN në një vend malli e nostalgjie.

VALË DHE FJALË më riktheu jo vetëm në librarinë e vogël e të gjelbër; jo vetëm nën hijen e çadrës, buzë VALËS, me librin e radhës të hapur në dorë; jo vetëm në vagonin e një treni (i gjelbër?), mbështetur te dritarja gjysmë e hapur, me çantën me libra në tokë, e besdisur që s’kishte sedilje të lira për t’u ulur njëherësh e kënaqur që mund të shijoja pak fresk në kulmin e vapës së korrikut; jo vetëm në orët e vona të natës kur gjyshja pa u ndier zgjaste dorën te çelësi i dritës dhe e fikte pa më pyetur, duke hamendësuar se më kish zënë gjumi… ose ndoshta thjesht se “ka ditë nesër për të lexuar”…

VALË DHE FJALË më vuri papritmas brenda kohëve të ikura në pakthim, më vuri përballë vetes sime të dikurshme…Ku ta dish pse njeriu e ka të ngulitur në kujtesë momentin e blerjes së një libri, si në rastin e atij librit të gjelbër që e gjeta në librarinë e gjelbër të Shëngjjnit dhe që s’kam dyshim se mund ta kisha gjetur në çfarëdolloj librarie. Dhe s’është i vetmi rast.

Për shembull, mbaj mend shumë mirë momentin e blerjes së këtij librit tjetër që më doli përpara, në një librari përballë Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit. Është “Ku shkoni ju o statuja” i Fatos Arapit. Libraria, kësaj here, nuk kishte thjesht një dritare që shihte nga rruga, por dy faqe xhami. Ishte librari dhe kancelari.

E mbaj mend momentin e blerjes, por çudi, nuk e mbaja mend një detaj që me siguri nuk është aspak rastësor dhe aspak për t’u shpërfillur: librin ia paskësha bërë vetes dhuratë për ditëlindje dhe shënimin nuk e paskam bërë në frontespic, por poshtë titullit të kapitullit ËNDRRA TË MIAT… Nostalgji prapë, disa fjalë që mbërrijnë si valë. Ngadalë, ngadalë dhe sërish kthehen pas…

Ndoshta këto lloj kujtimesh dhe kuptimesh fshihen sepse duan të të nxisin t’i kërkosh. Për nxitjen lypset, ndonjëherë, një togfjalësh, për shembull FJALË DHE VALË…