A e bind dot elektoratin gri lideri demokrat, Berisha?

Në politikën shqiptare, historia e këtyre 35 viteve tregon se vetëm protestat rrallëherë kanë rrëzuar një kryeministër. Protestat mund të dobësojnë pushtetin, të krijojnë klimë pakënaqësie, të prodhojnë presion ndërkombëtar apo krizë morale, por rrëzimi real zakonisht ndodh kur bashkohen disa faktorë njëkohësisht: pakënaqësia popullore, përçarja brenda pushtetit, kriza ekonomike, humbja e mbështetjes ndërkombëtare dhe ekzistenca e një alternative bindëse opozitare.

Në rastin e Sali Berisha përballë Edi Rama, protestat vetëm nuk duken të mjaftueshme për disa arsye kryesore.

Së pari, Rama ka ndërtuar një pushtet shumë më të centralizuar dhe më të fortë institucionalisht sesa qeveritë e mëparshme. Ai kontrollon jo vetëm shumicën parlamentare, por edhe një pjesë të rëndësishme të administratës, pushtetit lokal dhe narrativës publike. Një protestë e madhe mund ta trondisë politikisht, por jo domosdoshmërisht ta rrëzojë.

Së dyti, Berisha ka ende aftësi mobilizuese të jashtëzakonshme. Ai është ndoshta politikani më i fortë opozitar në terren, me militantizëm real dhe strukturë partie. Por problemi i opozitës nuk është vetëm mobilizimi i bazës. Sfida është zgjerimi përtej militantëve tradicionalë të PD-së. Për të rrëzuar Ramën nuk mjafton vetëm zemërimi i demokratëve; duhet të bindet edhe elektorati gri, të rinjtë, të zhgënjyerit dhe pjesa që nuk del fare në votime.

Së treti, protestat konsumohen nëse nuk prodhojnë rezultat konkret. Nëse protestat zgjasin me muaj pa efekt politik, ato rrezikojnë të kthehen në ritual opozitar. Shqipëria ka parë shumë protesta të forta: 1990, 1997, 1998, 2011, 2019. Por jo çdo protestë solli ndryshim pushteti. Madje, disa protesta përfunduan duke forcuar narrativën e qeverisë për “stabilitet”.

Elementi vendimtar mbetet zgjedhja. Në demokracitë moderne, pushteti rrëzohet zakonisht kur opozita arrin:

të krijojë frymë fitoreje;

të bashkojë opozitën;

të prodhojë figurë alternative qeverisëse;

të bindë ndërkombëtarët se mund të garantojë stabilitet;

dhe të mbrojë votën.

Kjo është arsyeja pse protesta mund të jetë mjet presioni, por jo domosdoshmërisht mekanizëm rrëzimi.

Në fund, pyetja reale nuk është nëse Berisha mund të mbushë sheshet. Ai këtë e ka provuar shumë herë. Pyetja është tjetër: a mund ta kthejë revoltën në shumicë elektorale? Sepse në Shqipërinë e sotme, pushteti nuk bie vetëm nga zhurma e protestës, por nga kombinimi i krizës politike me humbjen e legjitimitetit elektoral.