Firmat evropiane frenojnë punësimet për shkak të AI (inteligjencës artificiale)

Një studim i McKinsey në vitin 2022 zbuloi se një e treta e punëtorëve evropianë po konsideronin të largoheshin nga puna brenda tre deri në gjashtë muaj, një shifër “mbresëlënëse për një rajon me qarkullim tradicionalisht të ulët”, siç i tha DW Angelika Reich e Spencer Stuart. Megjithatë, me sektorin industrial të kontinentit nën presion, rritjen e pagave që po ngadalësohet dhe kërcënimin e inteligjencës artificiale (AI) që zëvendëson punën njerëzore, ky moment ka ndryshuar shpejt.

Reich vuri në dukje se tregu i punës në Evropë është “ftohur” dhe se “më pak vende të lira pune dhe një klimë ekonomike më e vështirë i bëjnë punonjësit më të kujdesshëm për ndërrimin e punës”.

Tregu i punës i eurozonës me 21 anëtarë parashikohet të rritet më ngadalë këtë vit, me 0.6% krahasuar me 0.7% në 2025, sipas Bankës Qendrore Evropiane (BQE). Çdo ndryshim prej 0.1 pikë përqindjeje përkthehet në rreth 163,000 vende pune më pak të krijuara, ndërkohë që tre vjet më parë eurozona krijoi 2.76 milionë vende të reja pune me një normë rritjeje prej 1.7%. Migracioni ka ndihmuar në lehtësimin e mungesave të punëtorëve, por migracioni neto tani po stabilizohet ose po bie. Në Gjermani, më shumë se një në tre kompani planifikon të shkurtojë vende pune këtë vit, sipas institutit ekonomik IW.

Banka e Francës pret që papunësia franceze të ngjitet në 7.8%, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar, ekonomistët parashikojnë rritje deri në 5.5% nga 5.1% aktuale. Papunësia po rritet edhe në Poloni (5.6% në nëntor nga 5% një vit më parë), Rumani dhe Republikën Çeke.

Zbutja e tregut të punës ka nxitur terma të rinj si “Hezitimi i Madh”, ku kompanitë hezitojnë të punësojnë dhe punëtorët janë të kujdesshëm për të lënë punët stresuese, si dhe “Mbrojtja e Karrierës” – përgatitja e një plani rezervë në rast shkurtimi.

Baza industriale e Gjermanisë ka mbajtur barrën e humbjeve të vendeve të punës në muajt e fundit, veçanërisht në sektorët e automobilave, makinerive, metaleve dhe tekstileve, me mbi 120,000 pozicione të zhdukura për shkak të kostove të larta të energjisë, kërkesës së dobët për eksport dhe konkurrencës nga Kina. Këto presione godasin edhe prodhuesit në Francë, Itali dhe Poloni, duke e çuar Indeksin e Menaxherëve të Blerjeve (PMI) të eurozonës për prodhimin në 48.8 në dhjetor, leximi më i ulët në nëntë muaj, duke treguar tkurrje.

Përveç kësaj, shqetësimi për AI është i lartë; një studim i EY zbuloi se një e katërta e punëtorëve evropianë frikësohen se AI mund të rrezikojë punën e tyre. Instituti për Kërkimin e Punësimit (IAB) parashikon se 1.6 milionë vende pune në Gjermani mund të transformohen ose humbasin nga AI deri në vitin 2040, duke prekur në mënyrë disproporcionale pozicionet me kualifikim të lartë, megjithëse sektori i teknologjisë mund të krijojë rreth 110,000 vende të reja. Ekspertët debatojnë nëse AI do të shpërndajë punën apo do të eliminojë profesione të tëra, me Anthony Klotz që sugjeron se AI mund të jetë një “tronditje” që i shtyn punëtorët të veprojnë në mënyrë parandaluese./Marrë nga Deutsche Welle/

Inteligjenca Artificiale (AI) ka potencial të ndikojë në vendet e punës — por ndikimi nuk është një “efekt i vetëm” dhe i njëanshëm, dhe ndryshon shumë sipas sektorit, llojit të punës dhe mënyrës si shoqëritë dhe politikat i qasen transformimit. Ja çfarë thonë studimet dhe parashikimet më të fundit:

🧠 1. AI mund të reduktojë disa vende pune

Zëvendësimi i punëve rutinë ose me detyra të thjeshta nga sistemet automatike është një realitet i parë në disa industri, dhe ka paralajmërime se ky efekt mund të jetë sa i madh sa ai i Revolucionit Industrial nëse qasjet politike dhe arsimore nuk ndryshojnë.

Raporte ndërkombëtare parashikojnë që pjesë e punëve ekzistuese mund të zhduken, si p.sh. deri në 92 milionë vende pune të shpërndara botërisht, sidomos në sektorë që kanë detyra të ripërsëritshme.

Studimet tregojnë se shumë punëtorë të rinj ose të paeksponuar ndaj teknologjisë së re po hasin vështirësi për të gjetur role në fusha të ekspozuara ndaj AI-së.

📈 2. Por AI gjithashtu krijon dhe transformon punë

Sipas raportit të World Economic Forum, ndërkohë që disa vende punës zhduken, shumë të tjera krijohen, shpesh në fusha të reja që lidhen me teknologjinë, menaxhimin e AI-së, dizajnin e produkteve, shërbimet kibernetike, dhe sektorë që kërkojnë kreativitet njerëzor që AI nuk mund ta zëvendësojë.

Studime të tjera sugjerojnë që zgjerimi i AI mund të rrisë produktivitetin dhe mund të çojë në rritje të punësimit afatgjatë sepse kompanitë që përdorin AI shpesh rriten, zgjerohen dhe krijojnë më shumë vende pune sesa humbasin.

🤝 3. Cilësia e punës dhe mënyra si ndryshon

Shumë punë nuk zhduken tërësisht, por ndryshojnë përmbajtjen e tyre: njerëzit bashkëpunojnë me AI, ku makinat kryejnë detyrat e ripërsëritshme dhe njerëzit fokusohen në krijim, kontroll, ndërveprim njerëzor, strategji dhe drejtim projektesh — fusha ku AI nuk i zëvendëson dot njerëzit.

📌 Çfarë pritet në të ardhmen e afërt

Dislokime të punësimit afatshkurtra mund të ndodhin, sidomos në sektorë me detyra të përsëritshme.

Trajnimi dhe ri-kualifikimi bëhen kyç që punëtorët të kapin mundësitë e reja në një ekonomi ku AI është i pranishëm.

Sektori i teknologjisë, kreativitetit, kujdesit shëndetësor, edukimit dhe menaxhimit të sistemeve AI pritet të zgjerohet.

Në një fjali: Po — AI pritet të zhdukë disa lloje vende pune, veçanërisht ato rutinë ose me detyra të ripërsëritshme, por ajo gjithashtu krijon mundësi të reja, ndryshon përmbajtjen e punëve ekzistuese dhe kërkon ri-kualifikim për punëtorët që duan të qëndrojnë konkurrues në tregun e punës.