Indonezia përdor “mbjelljen e reve të shiut” në qiell kundër zjarreve shkatërruese të El Ninos

Indonezia po shfrytëzon teknologjinë e modifikimit të motit, e njohur si “mbjellja e reve”, në përpjekje për të luftuar një sezon zjarresh shkatërruese që, sipas ekspertëve, pritet të jetë ndër më të rëndtët në vite. Kjo situatë e rënduar po nxitet nga fenomeni i fuqishëm klimatik El Nino, i cili sjell kushte më të thata dhe rrit rrezikun e zjarreve. Qeveria indoneziane ka raportuar se mbi 100,000 hektarë tokë janë djegur vetëm në gjysmën e parë të këtij viti. Një analizë e pavarur nga “Nusantara Atlas”, një platformë monitorimi e shpyllëzimit, e çon këtë shifër në mbi 285,000 hektarë deri në korrik, një sipërfaqe më shumë se katër herë më e madhe se ajo e Xhakartës.

Mbjellja e reve, një teknikë që përfshin spërkatjen e jodurit të argjendit, kripërave ose grimcave të tjera në re për të nxitur reshjet, përdoret rrallë në nivel global për të luftuar zjarret. Megjithatë, Indonezia po intensifikon përpjekjet e saj, e traumatizuar nga zjarret e vitit 2015, të cilat ndodhën gjatë një El Nino-je të mëparshme të fortë, duke djegur miliona hektarë dhe duke shkaktuar një krizë rajonale të mjegullës së tymit. Safillah, një eksperte 25-vjeçare me mbi 300 orë fluturimi në operacionet e mbjelljes së reve, shpjegoi për AFP se “modifikimi i motit nuk krijon re; ne optimizojmë retë që kanë potencialin për të prodhuar shira.” Ajo theksoi se kjo teknikë është efektive vetëm nëse kushtet janë të duhura.

Agjencia meteorologjike BMKG ka regjistruar 252 operacione të mbjelljes së reve midis viteve 2021 dhe gushtit të këtij viti, një rritje e ndjeshme nga 85 operacionet e kryera në dekadën paraardhëse. Shumica e këtyre operacioneve kishin për qëllim largimin e shiut nga zonat e përmbytura, por një pjesë e konsiderueshme u drejtua për shuarjen e zjarreve ose lagien e tokave të djegshme me torfë. Teknika u përdor për herë të parë në Indonezi në vitin 1977 për të mbushur një digë, dhe qeveria ka deklaruar se dhjetëra helikopterë dhe avionë me krahë fiks janë në gatishmëri për operacione të tilla në mbarë vendin. Ministri i Sigurisë, Djamari Chaniago, theksoi se vendi është “në gatishmëri ndaj ndryshimeve të motit, qoftë edhe më të voglat, të cilat mund të rezultojnë në re shiu.”

Megjithatë, pjesa më e madhe e luftës kundër zjarreve në vend vazhdon të kryhet në terren, me gati 50,000 zjarrfikës të dislokuar aktualisht. Ekspertët ngrenë pikëpyetje mbi efikasitetin e mbjelljes së reve gjatë sezonit të thatë, kur zjarret arrijnë kulmin. I Putu Santikayasa, lektor i hidroklimatologjisë në Universitetin IPB në jug të Xhakartës, vuri në dukje se “efikasiteti i saj do të jetë shumë i ulët për shkak të mungesës së reve.” Kërkimet sugjerojnë se vlerësimi i efikasitetit të mbjelljes së reve është i vështirë. Gjithashtu, janë ngritur pyetje rreth dëmeve të mundshme të lidhura me përdorimin e gjerë të jodurit të argjendit, si dhe kostos së lartë të kësaj teknike.

Budi Harsoyo, drejtor i modifikimit të motit në BMKG, pranoi se mbjellja e reve është “një përpjekje zbutëse, jo një zgjidhje e përhershme,” duke këmbëngulur se nuk ka prova për dëme. Një studim i autorizuar prej tij zbuloi se një operacion 12-ditor i mbjelljes së reve në vitin 2023 dyfishoi sasinë e mundshme të reshjeve dhe eliminoi vatrat e zjarrit. Megjithatë, aktivistët argumentojnë se përpjekjet zbutëse si mbjellja e reve injorojnë problemet themelore, duke përfshirë konvertimin masiv të pyjeve tropikale dhe tokave me torfë. Indonezia ka sipërfaqe të mëdha tokash tropikale me torfë, të cilat janë një depozitë e rëndësishme karboni kur janë të lagështa, por bëhen shumë të djegshme kur thahen, dhe zjarret mund të digjen nën tokë dhe të ndizen shpejt.

Uli Arta Siagian, koordinatore e fushatës me grupin lokal mjedisor WALHI, theksoi se këto ekosisteme të cenueshme duhet të mbrohen nga zhvillimi. Ajo deklaroi për AFP se “përgjegjësia për mbrojtjen i takon shtetit duke mos lëshuar leje në zonat që janë të cenueshme ndaj zjarrit.” Indonezia rregullisht përballet me zjarre shkatërruese që dërgojnë një mjegull mbytëse mbi vendet fqinje si Malajzia dhe Singapori. Ditët e fundit, mjegulla nga zjarret ka rritur ndjeshëm nivelet e ndotjes së ajrit në pjesën malajziane të ishullit Borneo, duke çuar në mbylljen e disa shkollave. Përveç mbjelljes së reve, Indonezia po kryen ri-lagien e tokave me torfë dhe monitorimin e vatrave të zjarrit me satelitë dhe patrulla tokësore. Plantacioneve në shkallë të gjerë u ndalohet përdorimi i zjarrit për të pastruar tokën, megjithëse pronarët e vegjël janë të përjashtuar. Por kjo praktikë mbetet e zakonshme dhe fajësohet për fillimin e shumicës së zjarreve në Indonezi. Ministri i Mjedisit u ka kërkuar qeverive lokale në rajonet e cenueshme të forcojnë patrullat parandaluese dhe ka inkurajuar “sanksione ligjore”, duke përfshirë gjoba dhe “dënime penale” për djegiet e paligjshme. Zjarret e këtij viti do të përshpejtohen nga një El Nino i fuqishëm, një fenomen klimatik natyror që sjell ndryshime globale në erëra, presionin e ajrit dhe modelet e reshjeve. Ai zakonisht shkakton kushte më të thata në Indonezi dhe lidhet me zjarre të rënda. Sipërfaqja e tokës së djegur vetëm në gjysmën e parë të këtij viti tashmë e tejkalon sipërfaqen e humbur në të gjithë vitin 2023, kur El Nino u formua për herë të fundit. Grupi aktivist 350.org paralajmëroi këtë javë se ndryshimet klimatike po e përkeqësojnë këtë trend, duke theksuar se El Nino “mbërriti mbi temperatura bazë globale më të larta, duke shkaktuar mot më ekstrem.”

Marrë nga France 24 Live News