BBC: Rritje rekord e çmimit të naftës pas lajmeve për opsionet ushtarake të SHBA-së kundër Iranit

(Marrë nga BBC news)

Çmimet e naftës kanë shënuar rritjen më të lartë që nga viti 2022, pas një raporti se ushtria amerikane pritet të informojë Presidentin Donald Trump për plane të reja lidhur me veprime të mundshme në luftën me Iranin. Ky zhvillim ka nxitur shqetësime të mëdha në tregjet globale të energjisë dhe ka ndikuar në rritjen e kostove për konsumatorët në mbarë botën.

Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) ka përgatitur një plan për një valë sulmesh “të shkurtra dhe të fuqishme” ndaj Iranit, me qëllim thyerjen e ngërçit në negociatat me Teheranin, sipas raportimeve të faqes së lajmeve Axios. BBC ka kontaktuar Komandën Qendrore të SHBA-së dhe Shtëpinë e Bardhë për koment. Ky raport vjen në një kohë tensionesh të larta dhe bisedimesh të ndërprera, duke shtuar pasigurinë për stabilitetin rajonal dhe global.

Nafta bruto Brent u rrit me gati 7%, duke arritur në një moment mbi 126 dollarë (94 paund) për fuçi, niveli më i lartë që nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia. Kjo rritje e menjëhershme reflekton ndjeshmërinë e tregut ndaj çdo sinjali për përshkallëzim të konfliktit në Lindjen e Mesme, veçanërisht kur përfshihen fuqi të mëdha si Shtetet e Bashkuara.

Çmimet e energjisë janë rritur këtë javë pasi bisedimet e paqes duket se kanë ngecur, me ngushticën kyçe të Hormuzit që mbetet efektivisht e mbyllur. Kjo ngushticë është një pikë strategjike për transportin global të naftës, dhe mbyllja e saj ka pasoja të rënda për furnizimet ndërkombëtare. Pas arritjes së 126.31 dollarëve për fuçi në tregtinë aziatike, çmimi i naftës bruto Brent ra rreth 121 dollarë në tregtinë evropiane, duke treguar luhatshmëri të lartë.

Nafta bruto është një përbërës kyç në prodhimin e benzinës dhe naftës, dhe rritja e kostove që nga fillimi i luftës në Iran ka shtyrë lart çmimet e karburantit për shoferët. Në Mbretërinë e Bashkuar, benzina aktualisht kushton mesatarisht 157 peni për litër, sipas grupit të automobilistëve RAC, që është 24 peni më shumë se para fillimit të luftës. Nafta kushton gati 189 peni për litër, një rritje prej 46 peni krahasuar me çmimin e saj para luftës.

Por ndikimi i mundshëm është më i gjerë se vetëm çmimet e karburantit. Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar ka paralajmëruar se qytetarët mund të përballen me çmime më të larta të energjisë, ushqimit dhe biletave të fluturimit si pasojë e luftës. Disa kompani ajrore kanë filluar tashmë të rrisin tarifat ose të reduktojnë fluturimet. Çmimet e plehrave kimike gjithashtu kanë filluar të rriten, gjë që mund të ketë një efekt zinxhir në çmimet e ushqimit, duke ndikuar drejtpërdrejt në koston e jetesës.

Raporti i Axios citoi burime anonime, duke thënë se vala e propozuar e sulmeve ka të ngjarë të përfshijë objektiva infrastrukturore. Një plan tjetër fokusohet në marrjen nën kontroll të një pjese të Ngushticës së Hormuzit, në mënyrë që ajo të mund të rihapet për transportin tregtar, shtoi Axios, duke theksuar se kjo mund të përfshijë trupa në terren. Këto opsione tregojnë seriozitetin e situatës dhe gatishmërinë për veprime të rënda ushtarake.

Kontrata aktuale e të ardhmes së Brentit për dorëzimin në qershor pritet të skadojë të enjten. Kontrata më aktive e korrikut u rrit me rreth 1.7%, duke arritur rreth 112 dollarë për fuçi. Kontratat e të ardhmes janë marrëveshje për të blerë ose shitur një aset në një datë të caktuar, dhe luhatjet e tyre reflektojnë pritshmëritë e tregut për çmimet e ardhshme.

Tregtarët e naftës kanë reaguar shpejt ndaj mundësisë së veprimeve të mëtejshme ushtarake në Gjirin Persik, tha profesor i ekonomisë Yeow Hwee Chua nga Universiteti Teknologjik Nanyang. Edhe një mundësi e vogël e përshkallëzimit të konfliktit mund të ketë “implikime të mëdha” në furnizimet globale të energjisë, shtoi ai, duke theksuar ndjeshmërinë e tregut ndaj pasigurisë gjeopolitike.

SHBA-ja deklaroi se do të bllokonte portet iraniane për aq kohë sa Teherani vazhdon të kërcënojë anijet që përpiqen të përdorin Ngushticën e Hormuzit, duke ndërprerë seriozisht dërgesat globale të energjisë. Irani u kundërpërgjigj ndaj sulmeve ajrore SHBA-Izrael duke kërcënuar me sulm ndaj anijeve në këtë ngushticë, përmes së cilës zakonisht kalon rreth një e pesta e energjisë botërore. Kjo retorikë e ashpër tregon një cikël të rrezikshëm përshkallëzimi.

Çmimet e naftës ishin rritur me 6% të mërkurën pas raporteve se Uashingtoni po përgatitej për një bllokadë “të zgjatur” të Iranit. “Duket sikur përshkallëzimi në luftë është sërish në tryezë, qoftë nën maskën e SHBA-së që vazhdon bllokadën e saj në Iran, por edhe raportet dhe thashethemet se, për të dalë nga kjo situatë, Irani mund të fillojë të sulmojë sërish,” tha Naveen Das, analist i lartë i naftës në Kpler.

Ai i tha programit “Today” të BBC-së se një çmim nafte që i afrohet 125 dollarëve është pika ku bizneset dhe politikanët “fillojnë të bëhen pak më nervozë”. “Mund të fillojmë të shohim ndoshta më shumë tituj për përpjekje për de-përshkallëzim sërish,” shtoi ai, sepse rritja e çmimeve “ka një efekt zinxhir jo vetëm në naftë, por edhe në produktet e lidhura me naftën, inflacionin dhe praktikisht çdo faktor të jetës sonë të përditshme.”

BBC kupton se drejtuesit e energjisë u takuan me Trumpin të martën për të diskutuar mënyrat për të kufizuar ndikimin e luftës te konsumatorët amerikanë, duke nxitur shqetësime në treg për një ndërprerje të zgjatur të furnizimeve me energji. “Pyetja e madhe në mendjen time është sa gjatë mund t’i bëjë ballë administrata Trump presionit ekonomik,” tha Will Walker-Arnott, menaxher investimesh në Raymond James, për programin “Today”. Ai shtoi se “njerëzit po fillojnë vërtet të shqetësohen për ndikimin inflacionist që vjen nga rritja e çmimit të naftës.”

Bursat në Azi u mbyllën me rënie, me Nikkei-n e Japonisë që ra me 1.1% dhe Kospi-n e Koresë së Jugut që u mbyll me 1.4% rënie. FTSE 100 i Londrës u hap pa ndryshim, por Dax i Gjermanisë ra me 0.6% dhe Cac i Francës ra me 1.2%. Kjo tregon se shqetësimet për çmimet e naftës dhe tensionet gjeopolitike po ndikojnë negativisht në besimin e investitorëve globalë.

Marrë nga BBC News