Kalo te përmbajtja
Koha Jone Logo
  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Politikë
  • Kosova
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Sporti
  • Shqip
  • English
Lexo në app
  • Shqip
  • English
  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Politikë
  • Kosova
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Sporti
  • Lajme
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Forum
  • WebTV
  • Editorial
  • Kosova
  • Rajoni
  • Bota
  • Sporti
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Kultura
  • Shëndeti
  • Teknologji
  • Intervista
  • Kronikë
  • Turizëm
  • Sociale
  • Historiku
Lajmet e fundit

Gazeta "KOHA JONË" themeluar si e pavarur më datë 11 Maj 1991
Botues: Nikoll LESI. Adresa e redaksisë: Rruga "Sami Frasheri", Pallatet e Aviacionit të Vjetër Nr. 2, TIRANA - ALBANIA

Site by

Opsionet e pamjes

Pamje shembull E diel, 22 Nëntor 2026, 18:32 PHOTO OF THE DAY në shtëpinë e Kongresit të Manastirit “PHOTO OF THE DAY në shtëpinë e Kongresit të Manastirit”- shkruan kryeministri Rama në pasditen e kësaj të diele.
Pamja e bardhë/e zezë
Madhësia e tekstit
  • Në trend
  • Qafë Thanë
  • Erion Veliaj
  • Messi
  • Grabitje Durrës
  • Xhensila Myrtezaj
  • Aksident në Fier
  • Spiropali
  • Vuçiç
Lajmet e fundit
Në trend
  • Qafë Thanë
  • Erion Veliaj
  • Messi
  • Grabitje Durrës
  • Xhensila Myrtezaj
  • Aksident në Fier
  • Spiropali
  • Vuçiç
KOHA JONË Lajmet e fundit, gjithmonë me ju
Instalo

Abrneshët e Zarës, tre shekuj në mbrojtje të identitetit

Kultura E diel, 24 Maj 2026 18:16
Abrneshët e Zarës, tre shekuj në mbrojtje të identitetit
Shto te burimet e preferuara

Shpërnda

Facebook WhatsApp Email X

Ndonëse kanë kaluar rreth tre shekuj, te popullsia arbneshe e Zarës, ndonëse e vogël në numër dhe e shkëputur nga vendi amë, Kraja e Shkodrës, përkatësisht Shqipëria veriore, nuk e ka humbur identitetin kombëtar. Si të shpërngulur nga zona e Shestanit, Ljarës, Briskut, Pinçit, Muriqit e të tjera, në pjesën veriperëndimore të Krajës, arbneshët me plot sakrifica mbijetuan dhe sfiduan rrethanat e kohës, duke bërë emër në mjedisin e ri përmes kuadrove të njohura në veprimtari të ndryshme shoqërore. Dëshmi është edhe libri i prof. dr. Aleksandar Stipçeviqit, “Shqiptarët për arbëneshët e Zarës”, botoi: Kisha Katolike – Braticë, Ulqin, 2016
Trajtimi i temave në lidhje me diasporën shqiptare, paraqet çështje me interes shumëdimensional, nga vetë fakti se ata janë pjesë e pandarë e kujtesës sonë kombëtare. Në kuadrin e diasporës historike bën pjesë edhe ajo e arbneshëve të Zarës, të cilët janë vendosur në këtë mjedis në dekadën e tretë të shekullit XVIII, përkatësisht në vitin 1726, duke krijuar vendbanimin e tyre me emrin Arbanasi, në Zemunik të Zarës.

Por, ndonëse kanë kaluar rreth tre shekuj, te popullsia arbneshe e Zarës, ndonëse e vogël në numër dhe e shkëputur nga vendi amë, Kraja e Shkodrës, përkatësisht Shqipëria veriore, nuk e ka humbur identitetin kombëtar. Ata si të shpërngulur nga zona e Shestanit, Ljarës, Briskut,Pinçit, Muriqit e të tjera, në pjesën veriperëndimore të Krajës, me plot sakrifica mbijetuan dhe sfiduan rrethanat e kohës, duke bërë emër në mjedisin e ri përmes kuadrove të njohura në veprimtari të ndryshme shoqërore.

Reklamë Reklamo në Koha Jonë
Reklamë Reklamo në Koha Jonë

Interesimi për arbneshët sipas informacioneve që disponojmë është i dukshëm nga fundi i shekullit XIX, e më pas, del se nga ajo kohë janë shkruar artikuj dhe studime të ndryshme për këtë diasporë shqiptare.

Në gamën e gjerë të studiuesve, vend kryesor zënë gjuhëtarët, sepse e folmja arbneshe, është arkaike dhe me shumë interes për zhvillimin historik të gjuhës shqipe dhe të leksikut të saj. Madje për këtë të folme janë mbrojtur edhe disertacione nga autoritete shkencore siç është për shembull. dr. Idriz Ajeti e të tjerë.

ReklamëSwiss DigitalReklamo në Koha Jonë

Arbneshët e Zarës kanë dhënë personalitete nga fusha e letërsisë siç është Josip Rela, artit muzikor Shime Deshpali, shkencës Kruno Kërstiqi, Aleksandër Stipçeviqi, sportit Josip Gjergja e të tjerë. Për këto veprimtari por edhe të tjera, autori i këtij botimi sjell të dhëna me interes, që japin mundësi për hulumtime të mëtutjeshme.

Mund t'ju interesojë

NASA zbulon të dhëna të reja për mundësinë e ekzistencës së jetës aliene në sistemin tonë diellor

NASA zbulon të dhëna të reja për mundësinë e ekzistencës së jetës aliene në sistemin to...

20 Nëntor 2026, 17:31
400 vjet nga shugurimi Katedrales së Shën Pjetrit në Romë

400 vjet nga shugurimi Katedrales së Shën Pjetrit në Romë

19 Nëntor 2026, 08:40
Sadik Bejko: Shënime dhe mbresa nga “Oxhaku i Këlcyrës” i Mero Bazes

Sadik Bejko: Shënime dhe mbresa nga “Oxhaku i Këlcyrës” i Mero Bazes

18 Nëntor 2026, 22:04

Stipçeviqi – erudit me përmasa ndërkombëtare
Nuk ka dilemë se personaliteti më madhor i arbneshëve të Zarës, ishte akademiku Aleksandër Stipçeviqi (1930-2015) që ishte studiues shumëplanësh si në arkeologji, ilirologji, albanologji, histori, etnologji, bibliologji e sociologji të librit, i pranuar në përmasa kombëtare dhe ndërkombëtare.
Në sajë të përgatitjes profesionale dhe njohës i disa gjuhëve të huaja veprimtaria shkencore e A. Stipçeviqit zhvillohet në disa drejtime, ndërsa dy prej tyre mbesin kryesore: arkeologjia dhe bibliografia. Ka botuar në publikimet nacionale dhe ndërkombëtare rreth 40 libra dhe më shumë se 200 punime shkencore dhe profesionale në gjuhën kroate, italiane, shqipe, angleze, franceze, arabe e perse.

Ndër botimet kryesore veçojmë: ”Arti dhe religjioni i Ilirëve”, “Ilirët”, “Bibliografia e Ilirëve”, “Ilirët-historia, kultura, jeta”, “Simbolet e kultit te ilirët”, “Historia e librit”, “Censori i përsosur”, “Historia sociale”, “Tradita kulturore e arbëneshëve të Zarës” e të tjera.

Botimi i këtij libri bibliografik, në dy gjuhë kroatisht dhe në shqip përkthyer nga dr. Simë Dobreci, paraqet një nismë me vlerë sa kulturore e shkencore dhe si i tillë do të jetë i domosdoshëm për të gjithë ata që do të trajtojnë tema të ndryshme për arbneshët e Zarës

Dekorime nga Shqipëria
Për veprimtarinë e tij shkencore është dekoruar me tituj të ndryshëm, ku në mes tjerash edhe nga presidenti i Republikës së Shqipërisë, Rexhep Mejdani, në vitin 2001, me dekoratën “Naim Frashëri i Artë” me motivacion ”për kontribut në zbardhjen e historisë së Ilirëve”, si dhe me dekoratën “Gjergj Katstrioti-Skënderbeu” nga presidenti Bujar Nishani në vitin 2015, “për meritat shkencore, publicistike dhe kombëtare”.

Nga opusi i gjerë krijues i A. Stipçeviqit ka mbetur emblematike thënia e tij se “historia e Ballkanit fillon me Ilirët”, duke u bërë testament për studiuesit seriozë nga fusha e historisë së kohës së vjetër.

Autori në këtë studim bibliografik na paraqet një regjistër të gjerë të autorëve shqiptarë të cilët kanë trajtuar tema të ndryshme në lidhje me arbneshët e Zarës. Të dhënat më të numërta nga kjo gamë janë nga botimet në Prishtinë, Shkup, Tiranë dhe Ulqin.

Roli i revistës “Buzuku”
Me këtë rast duhet veçuar revistën “Buzuku” në Ulqin, të drejtuar nga dr. Simë Dobreci e cila në disa numra ka botuar materiale që kanë të bëjnë enkas për arbneshët e Zarës. Dhe nuk ka si të jetë ndryshe, sepse është origjina e përbashkët e kësaj popullsie e cila është prezantuar përmes letërsisë popullore por edhe artikujve të ndryshëm nga profile të ndryshme studimore.

Duke shfletuar këtë botim bibliografik bie në sy se më i madh është numri i autorëve nga Kosova, Maqedonia e Mali i Zi, ndërsa më i vogël i atyre nga Shqipëria. Duke marrë parasysh se gjysma e popullit shqiptar ishte në kuadër të ish-Jugosllavisë, ka edhe logjikë që shqiptarët në këtë shtet e kanë pasur më të lehtë mundësinë e komunikimit me arbneshët e Zarës. Por, nga ana tjetër qëndrimi pasiv apo më mirë të themi indiferent i Shqipërisë është pasojë e rrethanave politike në kohën e diktaturës moniste ku në rend të parë ishte qasja ideologjike e jo ajo kombëtare, çështje kjo e cila ishte me pasoja për kombin shqiptar në tërësi, që janë të pranishme deri në ditët tona.

Por, është për të ardhur keq se Shqipëria, përkatësisht institucionet përkatëse nuk janë duke luajtur rolin e tyre që u takon edhe me Kushtetutën e Shqipërisë edhe tash në pluralizëm. Sepse duhet të jetë detyrë parësore e shtetit shqiptar, përkatësisht institucioneve të tij, për t’u interesuar për pjesëtarët e popullit shqiptar kudo që janë ata, sikurse veprojnë shtetet e tjera anekënd botës. Qëndrimi indiferent në këtë kohë nuk mund të arsyetohet me asgjë, sepse edhe kjo diasporë është pjesë e pandarë e kujtesës sonë historike.

Botim me vlerë jo vetëm bibliografike
Botimi i këtij libri bibliografik, në dy gjuhë kroatisht dhe në shqip përkthyer nga dr. Simë Dobreci, paraqet një nismë me vlerë sa kulturore e shkencore dhe si i tillë do të jetë i domosdoshëm për të gjithë ata që do të trajtojnë tema të ndryshme për arbneshët e Zarës, sepse bibliografia paraqet fazën parësore për çdo qasje të punimeve shkencore.

Edhe pse kemi të bëjmë me një botim të tipit të broshurës të dhënat e prezantuara në të ardhmen duhet të plotësohen, sepse indeksi i regjistrit bibliografik duhet të jetë më i lartë, detyrë kjo që mbetet të realizohet nga autorë të tjerë.

Nuk ka dilemë se një veprim i tillë do të jetë në favor të botimeve dhe hulumtimeve shkencore nga fusha e bibliografisë në veçanti dhe kulturës sonë kombëtare në përgjithësi, ku arbneshët e Zarës do të mbesin një pikë pozitive referimi në historinë tonë kombëtare.

Nga: Nail Draga / Koha.net

Shto te burimet e preferuara

Shpërnda

Facebook WhatsApp Email X

Më të fundit

PHOTO OF THE DAY në shtëpinë e Kongresit të Manastirit
Para 18 minutash

PHOTO OF THE DAY në shtëpinë e Kongresit të Manastirit

𝐏𝐈𝐊𝐈𝐀𝐓𝐀 𝐄 𝐄𝐔𝐑𝐎𝐒 𝐃𝐇𝐄 𝐒𝐀𝐌𝐈𝐓𝐈 𝐈 𝐀𝐑𝐔𝐁𝐄̈𝐒 𝐄𝐍𝐃𝐄 𝐕𝐈𝐉𝐎𝐍!
Para 27 minutash

𝐏𝐈𝐊𝐈𝐀𝐓𝐀 𝐄 𝐄𝐔𝐑𝐎𝐒 𝐃𝐇𝐄 𝐒𝐀𝐌𝐈𝐓𝐈 𝐈 𝐀𝐑𝐔𝐁𝐄̈𝐒 𝐄𝐍𝐃𝐄 𝐕𝐈𝐉𝐎𝐍!

Barcelona përmbys Villarrealin 3-2 me tre gola në 10 minuta
Para 49 minutash

Barcelona përmbys Villarrealin 3-2 me tre gola në 10 minuta

BepiColombo hyn në orbitën e Mërkurit pas tetë vitesh udhëtim
Para 1 ore

BepiColombo hyn në orbitën e Mërkurit pas tetë vitesh udhëtim

Më të lexuarat

1 Elisa Spiropali: Unë jam ajo që fryj erën, sjell shiun, lëshoj breshërin, ngre cunamin, thaj detet, rrafshoj malet…
Para 6 orësh

Elisa Spiropali: Unë jam ajo që fryj erën, sjell shiun, lëshoj breshërin, ngre cunamin, thaj detet, rr...

2 Mbyllen hetimet, dërgohet për gjykim dosja e këngëtares Xhensila Myrtezaj
Para 7 orësh

Mbyllen hetimet, dërgohet për gjykim dosja e këngëtares Xhensila Myrtezaj

3 A do të shpallet me 28 Nëntor Lëvizja Studentore Kombëtare si forcë politike?
21 Nëntor 2026, 15:12

A do të shpallet me 28 Nëntor Lëvizja Studentore Kombëtare si forcë politike?

4 Erion Veliaj shkarkon dy drejtorë të Bashkisë si njerëz të Ramës
Para 20 orësh

Erion Veliaj shkarkon dy drejtorë të Bashkisë si njerëz të Ramës

Koha Jone Logo

E përditshme, e pavarur

  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Sporti
  • Showbiz
  • Politikë
  • Forum
  • Kultura
  • Shëndeti
  • Editorial
  • Kronikë
  • Teknologji
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Sociale
  • Reklamo në Koha Jonë
  • Kontakt
  • Privacy Policy
Download on the App Store Get it on Google Play

Gazeta "KOHA JONË" themeluar si e pavarur më datë 11 Maj 1991
Botues: Nikoll LESI. Adresa e redaksisë: Rruga "Sami Frasheri", Pallatet e Aviacionit të Vjetër Nr. 2, TIRANA - ALBANIA

Site by
  • BOTUES & DREJTOR: Nikoll LESI
  • KRYEREDAKTOR: Daniel MUÇAKU
  • ZV/KRYEREDAKTOR: Redjon SHTYLLA
  • BORDI: Elsa KAMBERI, KRYETARE
  • NIPT: J71425013C

© 2026 KOHA JONE. All rights reserved.