Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore (IKTK) ka shënuar rritje të aktivitetit gjatë 7-mujorit të vitit 2026, me më shumë projekte restaurimi e konservimi, monitorime në terren dhe ndërhyrje për mbrojtjen e pasurive kulturore. Ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja publikoi sot të dhënat e performancës së këtij institucioni për periudhën janar-korrik 2026, duke theksuar shtimin e investimeve, projekteve dhe punës në terren për dokumentimin dhe studimin e trashëgimisë kulturore.
Një nga rezultatet kryesore është zbulimi i 19 siteve të reja arkeologjike në zona të ndryshme të vendit, përfshirë Shkodrën, Lezhën, Lushnjën, Fierin, Korçën, Ersekën, Pogradecin dhe Divjakën. Sipas të dhënave të IKTK-së, numri i siteve të reja arkeologjike është rritur me 280% krahasuar me vitin 2024 dhe me 171% krahasuar me vitin 2025.
Një tjetër zhvillim i rëndësishëm është rikthimi i gërmimeve arkeologjike në zonën e Lushnjës, pas më shumë se 25 vitesh. Në Zgjanë është zbuluar një kompleks termal i periudhës romake, që daton në shekujt II-III, ndërsa në Kodra e Pusit, Murrizë-Peqin, është evidentuar një vendbanim me shtrirje nga shekulli I para erës sonë deri në shekullin VI të erës sonë.
Në fushën e monitorimit arkeologjik, gjatë vitit 2026 janë nënshkruar 127% më shumë akt-marrëveshje krahasuar me vitin 2024 dhe 14% më shumë se në vitin 2025. Monitorimet dhe inspektimet arkeologjike janë rritur me 367% krahasuar me vitin 2024 dhe me 195% krahasuar me vitin 2025. IKTK ka raportuar gjithashtu rritje të projekteve të konservimit, restaurimit, sondazheve, vëzhgimeve dhe gërmimeve arkeologjike. Krahasuar me vitin 2024, këto projekte janë rritur me 182%, ndërsa në raport me vitin 2025 rritja është 72%.
Në aspektin e investimeve në objekte të pasurive kulturore, institucioni raporton një rritje prej 400% krahasuar me vitin 2024 dhe 67% krahasuar me vitin 2025. Të ardhurat e akumuluara nga shërbimet e IKTK-së janë rritur me 137% krahasuar me vitin 2024 dhe me 108% krahasuar me vitin 2025. Sipas institucionit, rritja lidhet me shtimin e shërbimeve të ofruara dhe të tarifueshme, në përputhje me Udhëzimin e Përbashkët nr. 5, datë 27.08.2025.
Gjatë vitit 2026 janë miratuar gjithashtu 7 akte nënligjore në fushën e trashëgimisë kulturore materiale, 17% më shumë krahasuar me vitin 2025. Ministri Gonxhja thekson se rezultatet e 7-mujorit dëshmojnë për një angazhim të shtuar të IKTK-së në mbrojtjen, dokumentimin, restaurimin dhe studimin e trashëgimisë kulturore në të gjithë territorin e vendit.