Misteri i një violine Stradivarius e vjedhur nga nazistët në Poloni gjatë një koncerti në Alzasë

A u rishfaq një violinë Stradivarius e vjedhur nga nazistët në Poloni në fund të marsit gjatë një koncerti në Alzasë?

Pascale Bernheim, specialiste për artin e grabitur që e ka ndjekur atë për vite me radhë, është e bindur se u shfaq, edhe pse origjina e instrumentit është ende në debat.

Kjo violinë, e punuar nga italiani i famshëm i Rilindjes, Antonio Stradivari, e cila u zhduk vite më parë, tani vlerësohet të ketë një vlerë mbi 10 milionë euro.

Ekspertja tha se ishte intriguar nga një artikull në gazetën lokale ”Les Dernières Nouvelles d’Alsace” (DNA) që raportonte për një mbrëmje më 31 mars në muzeun ”Unterlinden” në Colmar, në departamentin Haut-Rhin, duke kombinuar degustacionin e verës dhe një koncert për violinë, si pjesë e Festivalit të Pashkëve të qytetit.

Violinisti Emmanuel Coppey luante në disa violina të ndryshme, përfshirë tre antike: një e prodhuar në vitin 1624 nga Nicolo Amati, një tjetër nga punishtja e Antonio Guarnerit e vitit 1735, dhe gjithashtu një nga viti 1719 nga Antonio Stradivari, sipas raportit të gazetës.

“Jam absolutisht i bindur se kjo është Lauterbach”, e emëruar sipas njërit prej pronarëve të saj të parë, deklaroi presidenti i Shoqatës së Muzikës dhe Plaçkitjes.

”I vjedhur nga Muzeu Kombëtar në Varshavë, Poloni, në vitin 1944 nga ushtarët nazistë, instrumenti u pa për herë të fundit në Francë në fillim të viteve 1990 pasi i mbijetoi Luftës së Ftohtë dhe viteve të kaluara në Gjermaninë Lindore”, sipas gazetës ”Le Parisien”, e cila publikoi një hetim mbi këtë temë.

Vetëm nëntë violina Strad që datojnë nga viti 1719 dihet se ekzistojnë, dy prej të cilave mungojnë.

Pjesa e pasme e violinës së dytë, me nofkën “Lautenschlager”, është bërë nga dy dërrasa druri dhe për këtë arsye nuk mund të jetë violina e Colmar, e cila ka vetëm një, sipas gazetës.

Sipas faqes së internetit të Festivalit të Pashkëve, koncerti në Colmar u konceptua nga producenti i koncerteve të muzikës klasike Emmanuel Jaeger.

Jaeger kishte kontaktuar eksperten në vitin 2017 për të hulumtuar origjinën e një violine në posedim të Jean-Christophe Graff.

Pronari mendonte se zotëronte një violinë “Vuillaume” më pak prestigjioze, derisa eksperti i violinës me famë botërore, britaniku Charles Beare (i cili vdiq në vitin 2025), duke pasur instrumentin në posedim të tij, deklaroi në një konferencë se “kjo nuk është aspak një Vuillaume; është një Stradivarius, dhe një Stradivarius nga periudha e tij më e mirë”.

Bernheim më pas ndërmori kërkime dhe gjurmoi pronarin e “Lauterbach” gjatë luftës, Henryk Grohman, një industrialist polak, dhe madje gjeti pasardhës në Austri dhe Argjentinë.

Por, origjina e instrumentit mbetet për t’u përcaktuar përfundimisht.

“Me sa di unë, violina u ekzaminua dy herë nga Beare dhe më pas iu nënshtrua analizës dendrokronologjike, një metodë e përdorur për të përcaktuar moshën e objekteve prej druri”, shpjegon Bernheim.

Organizatori, Emmanuel Jaeger, i kontaktuar nga AFP, nuk u përgjigj.

Jaeger, megjithatë, i kishte thënë ”Le Parisien” se ekspertja kishte gabuar.

“Me sa di unë, nuk është violina e vjedhur”, pohoi ai.

Sipas tij, violina e vënë në dispozicion të Emmanuel Coppey nga pronari i saj për mbrëmjen është një tjetër Stradivarius nga viti 1719.

“Të gabosh është njerëzore dhe është e mundur që të kem gabuar”, përgjigjet Bernheim.

”Por, nëse është me të vërtetë një Stradivarius i vitit 1719, pa qenë i Lauterbachut, në atë rast, le ta shpjegojë ai se cila është”, thekson ajo. ATSH