Neandertalët dhe njerëzit u çiftuan mijëvjeçarë më parë, dhe trashëgimia e tyre jeton tek ne sot. Ja si.
Grupi kishte udhëtuar për mijëra milje, duke kaluar Afrikën dhe Lindjen e Mesme derisa më në fund arriti në pyjet me ndriçim të dobët të kontinentit të ri. Ata ishin anëtarë të zhdukur prej kohësh të fisit tonë modern njerëzor dhe ndër të parët Homo sapiens që hynë në Evropë.
Atje, këta njerëz ka të ngjarë të kishin hasur kushërinjtë e tyre të largët: Neandertalët .
Këto grupe të vogla të të afërmve të njerëzve modernë kishin vetulla me kapuç, koka të mëdha dhe trupa të ngjeshur dhe kishin kaluar epoka duke u përshtatur me klimën më të ftohtë të Evropës. Në disa pika nëpër mijëvjeçarë, këto dy forma të njerëzimit do të takoheshin, do të përziheshin dhe do të bashkoheshin.
Dhjetëra mijëra vjet më vonë, këto takime të lashta kanë lënë gjurmë në kodin gjenetik të miliarda njerëzve të gjallë sot. Gjenet e mbetura ndikojnë tek ne në mënyra të mëdha dhe të vogla, që nga pamja jonë deri te rreziku i sëmundjes.
“Në disa vende në gjenomin tonë, ne jemi më shumë neandertalë sesa njerëz,” tha për Live Science Joshua Akey, një profesor i gjenomikës integruese në Universitetin Princeton.
Këta ishin të afërmit tanë më të afërt njerëzor dhe kjo është trashëgimia e tyre.
This 50,000 year old Neanderthal skull was reconstructed from archaeological sites including La Ferrassie, La Chapelle-aux-Saints, Saccopastore 1, Shanidar 5 and Spy 1. (Image credit: Sabena Jane Blackbird / Alamy Stock Photo)
Takimi i parë
Nga 75,000 vjet më parë, por ndoshta deri në 250,000 vjet më parë, paraardhësit e shumicës së euroazianëve modernë dolën për herë të parë nga Afrika dhe në Euroazi. Këtu, njerëzit modernë dolën ballë për ballë me Neandertalët, të cilët për herë të fundit kishin një paraardhës të përbashkët me njerëzit modernë, qindra mijëra vjet më parë dhe që atëherë kanë jetuar në këto kontinente. Në shumë raste gjatë mijëvjeçarëve, grupet u ndërthurën.
Në fillim, njerëzit modernë trashëguan kromozome të tëra nga Neandertalët, tha për Live Science, Sriram Sankararaman, një profesor i shkencave kompjuterike, gjenetikës njerëzore dhe mjekësisë kompjuterike në UCLA. Megjithatë, nga brezi në brez, nëpërmjet një procesi të njohur si rikombinimi gjenetik, këto shtrirje të ADN-së u ndanë dhe u përzien përreth.
ADN-ja e Neandertalit ishte përgjithësisht “e dëmshme” për njerëzit modernë, që do të thotë se ajo u hoq me shpejtësi nga ADN-ja e njerëzve modern përmes evolucionit . Kjo rezultoi në “shkretëtira të ADN-së së Neandertalit”, ose në rajone të mëdha të gjenomit modern njerëzor që u mungonte, tha Sankararaman. Për shembull, shkencëtarët mendojnë se kromozomi Y tek meshkujt nuk përmban gjen Neandertal. Mund të ndodhë që gjenet në Neandertalin Y të ishin të papajtueshëm me gjenet e tjera njerëzore ose mund të jenë humbur rastësisht nëpërmjet një procesi të njohur si zhvendosje gjenetike .
Tek njerëzit që trashëguan ADN-në e Neandertalit, kromozomi X gjithashtu përmban shumë më pak prejardhje të Neandertalit sesa kromozomet e tjerë jo-gjinorë. Kjo ndoshta sepse çdo mutacion i dëmshëm ose jofunksional në kromozomin X, do të shprehet te meshkujt, sepse atyre u mungon një kopje funksionale e gjenit për të kompensuar. Kjo ka të ngjarë të krijoi presion të fortë evolucionar për të hequr gjenet e tilla të dëmshme të Neandertalit nga njeriu modern X, tha për Live Science Emilia Huerta-Sanchez , një profesoreshë e asociuar e ekologjisë, evolucionit dhe biologjisë së organizmave në Universitetin Brown.
Por një pjesë e ADN-së së Neandertalit i ndihmoi njerëzit modernë të mbijetojnë dhe të riprodhohen, dhe kështu ajo ka mbetur në gjenomet tona. Në ditët e sotme, ADN-ja e Neandertalit zë mesatarisht 2% të gjenomit të njerëzve jashtë Afrikës. Megjithatë, frekuenca e ADN-së së Neandertalit që kodon për tipare të dobishme mund të jetë deri në 80% në disa rajone të gjenomit, tha Akey.
Për Koha Jonë/Albert Vataj
Për Live Science /Emily Cooke
Shkrimin e plotë e gjeni te linku i poshtëshënuar
https://www.livescience.com/health/genetics/more-neanderthal-than-human-how-your-health-may-depend-on-dna-from-our-long-lost-ancestors