Baret dhe restorantet janë plot. Njerëzit janë jashtë duke shijuar kohën e tyre. Sitet spektakolare gjeologjike janë të hapura për turistët. Kushdo që viziton Islandën tani mund të mendojë se kanë mbërritur në një univers paralel, ku koronavirusi nuk ka ndodhur kurrë.
Kjo jo sepse Islanda ka qenë imune ndaj Covid-19. Në fazat e hershme të tij, infeksioni u përhap shumë mes popullatës relativisht të vogël të ishullit. Por falë një regjimi të rreptë testimi dhe gjurmimi, virusi pak a shumë është eleminuar, duke i dhënë vendit besim të rihapë kufijtë më 15 qershor.
Dy ditë më vonë, më 17 qershor, Islanda festoi ditën e saj të përvitshme kombëtare me zellin e saj të zakonshëm, vendasit duke u përzier në rrugët Nordike të kryeqytetit. Nuk kishte maska për fytyrën ose distancim shoqëror ndërsa Kryeministri Katrin Jakobsdóttir doli për të adresuar turmën.
Sidoqoftë nuk ka vend për vetëkënaqësi. Para se të hyjnë në Islandë, udhëtarët duhet të veshin një maskë gjatë fluturimeve dhe brenda sallave të mbërritjes të Aeroportit Keflavik. Në ulje, ata bashkohen me një radhë të re për të marrë kampionë në hundë dhe grykët për të filtruar këdo që mund të ketë Covid-19.
Nga 1 korriku, kur Islanda hapet për vendet përtej Zonës Shengen të Bashkimit Evropian, vizitorët do të duhet të paguajnë 114 dollarë për këtë proces.
Rezultatet vijnë nga mesazh disa orë më vonë. Nëse janë pozitivë, vizitorët duhet të hyjnë në karantinë për 14 ditë pa marrë parasysh planet që ata mund të kenë për vizitën e tyre.
Nëse testi është negativ, vizitorët janë të lirë të shijojnë Islandën pa kufizime.
Sistemi i kontrollimit dhe gjurmimit të kontakteve të Islandës ka qenë aq efikas sa ka prodhuar një nga nivelet më të ulët në botë të vdekshmërisë nga virusi: tre për 100,000 njerëz krahasuar me 440 për 100,000 në Mbretërinë e Bashkuar.
Ajo që e bën atë edhe më të dukshme këtë është se Islanda filloi me një nga nivelet më të larta të infeksionit në Evropë – 513 raste për 100,000 krahasuar me 450 për 100,000 në Mbretërinë e Bashkuar.
Drejtori i Përgjithshëm i deCODE, laboratori privat në Reykjavik që merret me të gjithë testimin e Islandës, i thotë CNN se një pjesë e këtij suksesi është në përpjekjet për të identifikuar trajta rajonale të shfaqura nga mutacionet e virusit që vijnë nga pjesë të ndryshme të botës.
“Kur një virus zhvendoset në një rajon të ri, ai vazhdon të pësojë mutacione disi rastësisht,” thotë Stefánsson.
“Meqenëse kemi skeduar virusin nga të gjithë në Islandë, së pari mund të përcaktojmë se nga erdhi mutacioni dhe më pas mund ta ndjekim atë pasi përhapet në shoqëri.”
Këto të dhëna u kalohen autoriteteve shëndetësore që i përdorin ato për të gjurmuar këdo që mund të ketë patur kontakt me virusin.
Me virusin nën kontroll, qeveria po forcohet përsëri, për të ndihmuar në rifillimin e ekonomisë, veçanërisht sektorin e turizmit të goditur. Kjo është arsyeja pse është kaq e prirur të rihapë kufijtë e saj, megjithë rrezikun që turistët sjellin infeksion është i madh.
“Unë padyshim jam i shqetësuar për një valë të dytë, por në Islandë ne jemi ballafaquar me nivele shumë të larta papunësie tani,” i thotë kryeministri Jakobsdóttir CNN. “Ne nuk jemi mësuar shumë me nivelet e larta të papunësisë, kështu që udhëzimi ynë tani në qeveri do të jetë se si ta ulim atë numër dhe të kemi më shumë njerëz që punojnë përsëri.”
Shifrat më të fundit zyrtare tregojnë se niveli i papunësisë në Islandë është dyfishuar nga janari në prill në 7% dhe me sa duket ka qenë duke u ngjitur prej atëhere.
Islanda tani shpreson të jetë një shembull se si të shërohehemi nga një pandemi, si dhe se si të trajtohet virusi. /Opinion.al