BBC prezanton 15 librat më të spikatur të vitit 2025

BBC ka publikuar një përmbledhje të 15 botimeve letrare më të mira që pritet të shënojnë vitin 2025, duke ofruar një pasqyrë të veprave që variojnë nga romane historike dhe drama psikologjike, deri te fantazia dhe tregimet që eksplorojnë tema të thella shoqërore dhe personale.

Kjo listë e kuruar me kujdes synon të udhëzojë lexuesit drejt titujve më të spikatur të vitit të ardhshëm.

Një prej tyre është “Regjisori” nga Daniel Kehlmann, një roman historik pjesërisht i trilluar që thellohet në jetën komplekse të regjisorit të madh austriak të epokës së Weimer, GW Pabst. Vepra eksploron temat e artit, pushtetit dhe bashkëfajësisë, duke ndjekur Pabst-in nga arratisja prej regjimit nazist në Los Anxhelos, dështimin në Hollivud, dhe kthimin në atdhe ku punësohet nga Goebbels. Kritika e vlerëson si “një performancë të mrekullueshme” dhe “absolutisht bindëse”, duke theksuar thelbin e saj mbi kompromisin e Pabst-it.

Claire-Louise Bennett prezanton “Puthje e Madhe, Mirupafshim”, ku një grua, pasi zhvendoset nga qyteti në fshat, jeton e përndjekur nga kujtimet e së kaluarës, përfshirë një marrëdhënie të vjetër. Një letër surprizë shkakton një lumë kujtimesh, duke e shtyrë atë të reflektojë mbi lidhjen dhe lënien pas. Bennett përshkruhet si “një origjinale e vërtetë”, me prozën e saj “që shkëlqen me një karizëm neo-barok” dhe stil të larmishëm, duke sfiduar mençurinë konvencionale.

Në “Fundi” nga Maria Reva, ngjarjet zhvillohen në Ukrainën e vitit 2022, duke u përqendruar te tre gra që punojnë për një biznes kanadez “turnesh romantike”. Shkencëtarja Yeva, dhe motrat Nastia e Solomiya, planifikojnë një komplot rrëmbimi si një akt feminist, ndërsa vendi është në prag lufte. Debutimi i Reva-s, i nominuar për Çmimin Booker, vlerësohet si “i shkathët” dhe “virtuoz”, duke trajtuar tema të zymta me ironi lozonjare.

Ian McEwan sjell romanin e tij të 18-të, “Çfarë mund të dimë”, një histori e dyfishtë. Pjesa e parë, e vendosur në vitin 2014, flet për një poet që ekspozon dështimet morale të të privilegjuarve përballë katastrofës klimatike. Pjesa e dytë, në vitin 2119, ndjek një studiues që zbulon një krim brutal dhe dashuri të ngatërruar duke kërkuar poezinë e humbur. Vepra vlerësohet si “e paturpshme dhe e ngjeshur”, një “meditim i guximshëm mbi artin, kujtesën dhe brezat e ardhshëm”.

“Detgërvishtëse” nga Benjamin Wood zhvillohet në qytetin imagjinar bregdetar Longferry, ku protagonisti Thomas Flett ëndërron të bëhet muzikant dhe të joshë Joanin, ndërsa jeton një jetë të ngadaltë. Ardhja e një amerikani karizmatik, por të dyshimtë, trondit ekzistencën e tij. I nominuar për Çmimin Booker 2025, romani vlerësohet për përshkrimet evokuese dhe eksplorimin e dëshirës artistike, duke u lexuar si “farkëtimi i një miti të ri” mbi mundësinë e një jete alternative.

Patricia Lockwood vazhdon suksesin e saj me “A do të ketë ndonjëherë një tjetër “Ti””, ku një shkrimtare, jeta dhe marrëdhëniet e së cilës shkatërrohen nga një sëmundje kronike, përballet me mjegullën mendore dhe halucinacionet. Ky rrëfim i fragmentuar eksploron identitetin dhe mbijetesën. Romani përshkruhet si “një tekst kërkues, i mbushur me pasazhe bukurie ekstreme dhe humori bujar”, duke kapur “sa e huaj – madje, ndoshta, sa interesante – mund të jetë jeta e zakonshme me një sëmundje kronike”.

Sarah Hall, autore e njohur, sjell “Helm”, një “kli-fi” historik të hulumtuar thellë, të cilin i mori 20 vjet për ta përfunduar. Romani përqendrohet te era e vetme e emërtuar e Britanisë, “Helm”, në Kumbria, duke bashkuar përpjekjet e njerëzimit për të zotëruar erën nga kohët parahistorike deri te klimatologia Dr. Selima Satur. Vepra vlerësohet si “po aq jetësor, i egër dhe i lirë sa fenomeni që përshkruan”, me shkrimin “virtuoz” të Hall, një poezi të ashpër dhe fleksibile.

“E mira dhe e keqja dhe tregime të tjera” nga Samanta Schweblin është një përmbledhje me gjashtë tregime që paraqesin personazhe në momente kyçe, të cilat shndërrohen në diçka thellësisht shqetësuese. Nga një nënë që dëshmon diçka të tmerrshme, te një baba i ri i përndjekur nga pasojat e shpërqendrimit, tregimet eksplorojnë frikën dhe dhembshurinë. Përmbledhja përshkruhet si “e çuditshme dhe shqetësuese”, ku “tmerri” është delikat, psikologjik dhe thellësisht personal, duke detyruar lexuesin të përballet me kompleksitetin e të qenit njeri.

Susan Choi prezanton “Fener”, një histori që fillon me dhjetëvjeçaren Louisa në një plazh në Japoni, me babanë e saj të zhdukur, dhe shpaloset nëpër breza dhe kontinente, duke eksploruar prejardhjen familjare të Louisës që përfshin Korenë e Veriut dhe SHBA-në. I nominuar për Çmimin Booker, romani i gjashtë i Choi ndryshon zhanret, duke u përshkruar si “i ndërlikuar, surprizues dhe i thellë”, një eksplorim magjepsës i identitetit, të vërtetave të fshehura dhe përkatësisë kombëtare.

Nga autorja e suksesshme RF Kuang vjen “Katabasis”, një fantazi e errët akademike që fillon me premisën se “universiteti është ferr”. E krahasuar me “Ferrin” e Dantes, vepra ndjek pasuniversitanten Alice Law, e cila, pasi ka vrarë mbikëqyrësin e saj, udhëton për ta ringjallur atë, duke zbuluar se ferri është një kampus. Romani vlerësohet për “gëzimin heretik” dhe “personazhet shkatërrueshmërisht realë” dhe ndërtimin tërheqës të botës.

Romani debutues i gazetares së arteve Charlotte Runcie, “Bëjeni Shtëpinë Poshtë”, eksploron marrëdhënien midis artistes dhe kritikes, si dhe temat e zemërimit femëror dhe kulturës së anulimit. Vendosur gjatë Festivalit Fringe të Edinburgut, historia përqendrohet rreth kritikut të teatrit Alex, koleges Sophie dhe krijueses së shfaqjes Hayley, pas një recensioni dënues dhe një lidhjeje. Vepra përshkruhet si “thellësisht argëtuese” dhe “një udhëtim i trazuar dhe i dhimbshëm” mbi kritikën kulturore.

Kiran Desai, fituese e Çmimit Booker, rikthehet pas gati 20 vitesh me “Vetmia e Sonias dhe Sunny”, një roman i gjatë dhe i vlerësuar, gjithashtu i nominuar për Çmimin Booker të këtij viti. Gazetarja Sunny dhe shkrimtarja Sonia takohen në një tren, ndërsa familjet e tyre kanë pasur një përpjekje të dështuar për t’u lidhur. Romani trajton dashurinë, familjen, identitetin, historinë postkoloniale dhe pabarazitë, duke u vlerësuar si “i bollshëm dhe që ndryshon formë” dhe “jashtëzakonisht argëtues”, duke ofruar shoqëri më të mirë se njerëzit e jetës reale.

“Vajzë e keqe” nga Gish Jen përzien trillimin dhe kujtimet, duke eksploruar një dinamikë komplekse nënë-bijë përmes riimagjinimit të jetës së nënës së autores, fillimisht në Shangai të viteve 1930 dhe më pas në Nju Jork. Libri përshkruhet si “i jashtëzakonshëm dhe zemërthyes”, “i pasur” dhe “njerëzor”, duke ofruar “po aq shumë pika dhimbjeje sa edhe mësime jete”. Ai zmadhon historinë e të qenit amerikan në një epokë ndryshimesh të gjera demografike, i ëmbëlsuar nga prekje komike dhe një notë hiri.

Pas më shumë se një dekade, romani i ri i Chimamanda Ngozi Adichie, “Numërimi i ëndrrave”, shënon një moment të madh letrar. Ai ndërtohet rreth historive të ndërlidhura dhe miqësisë së tre grave nigeriane, jeta e të cilave nuk ka shkuar siç e kishin imagjinuar. Romani ndërthur kujtimet e fëmijërisë me jetën aktuale, duke eksploruar tema të mëdha si maskuliniteti, raca, kolonializmi dhe pushteti. Vepra vlerësohet si “një bukuri komplekse dhe shumështresore” dhe “e jashtëzakonshme”, duke ia vlejtur pritjes.

Së fundmi, “Ne nuk ndahemi” nga Han Kang, fituese e Çmimit Nobel për Letërsi 2024, eksploron marrëdhënien midis dy grave, Kyungha dhe Inseon, ndërsa zbulon një kapitull të dhunshëm dhe të harruar në historinë koreane. Duke bërë krahasime me “The Vegetarian”, libri zbeh kufijtë midis ëndrrave dhe realitetit. Vepra quhet “e shkëlqyer dhe thellësisht shqetësuese”, duke theksuar aftësinë e autores për të gjetur lidhje midis trupit dhe shpirtit dhe për të eksperimentuar me formën dhe stilin, duke e bërë atë një nga shkrimtaret më të rëndësishme në botë.