Europa rrezikon të hyjë në “dunkelflaute”-in e parë të vitit, pasi moti me re dhe pa erë ul ndjeshëm prodhimin e energjisë diellore dhe shtyn çmimet e energjisë drejt rritjes. Energjia diellore, e përshkruar si një “yll i shndritshëm” i tranzicionit larg lëndëve fosile, është ndër format më të shpejta për t’u instaluar dhe më të lira në botë.
Në kushte të përshtatshme, prodhimi i një njësie energjie me panele diellore mund të kushtojë vetëm 0.024 euro. Kjo lë pas qymyrin, gazin dhe madje edhe erën, sipas të dhënave të paraqitura në materialin burimor të Euronews Green, të cilin Koha Jonë e ka përshtatur për lexuesin shqiptar.
Që nga fillimi i luftës në Iran, më 28 shkurt, dielli ka kursyer 42.9 miliardë euro në importe gazi për BE-në. Ai ka ndihmuar në stabilizimin e rrjetit gjatë valëve të të nxehtit të verës, kur konsumi për ftohje u rrit ndjeshëm. Por periudha e zgjatur e motit të ftohtë, me re dhe pa erë përbën një problem serioz për sistemin energjetik evropian.
“Dunkelflaute”, term gjerman që përkthehet si “heshtje e errët”, përshkruan një periudhë të gjatë kur prodhimi i erës dhe diellit është i ulët ose inekzistent për shkak të mungesës së erës ose dritës. Fenomeni zakonisht ndodh nga tetori deri në shkurt në Evropën Veriore, i përkeqësuar nga orët e shkurtra të ditës, mbulesa e dendur e reve dhe mjegulla.
Kjo përkon me rritjen e konsumit të energjisë në të gjithë kontinentin, pasi temperaturat e ulëta nxisin kërkesën për ngrohje. Rastet e “dunkelflaute”-it që zgjasin disa ditë janë të rralla, por kur ndodhin, ato e detyrojnë rrjetin evropian të mbështetet më shumë te prodhimi rezervë i shtrenjtë, si gazi natyror.
Sipas parashikimeve të Bloomberg, çmimet e energjisë në Gjermani për ditën e enjte, më 29 tetor, ishin mbi 300 euro për megavat-orë, rreth dyfishi i mesatares së tetorit, ndërsa tarifat për orët e pikut të mbrëmjes kaluan 500 euro. Edhe familjet me panele diellore po ndiejnë rritjen e faturave.
Një banor në Mbretërinë e Bashkuar, i cili ka 12 panele diellore të instaluara në çati me një kapacitet të kombinuar prej 6.36 kW, tregon se të mërkurën, më 4 nëntor, panelet prodhuan vetëm 10.90 kWh energji diellore, duke e detyruar të mbështetet te rrjeti për 27.40 kWh shtesë. Të enjten, më 5 nëntor, kur qyteti i tij ishte i vrenjtur gjatë gjithë ditës, shtëpia prodhoi vetëm 2.40 kWh diellore dhe importoi 20.60 kWh.
Kjo ndodhi pavarësisht se banesa ka një bateri ruajtjeje prej 11.52 kWh, e cila karikohet natën me tarifë jashtë pikut për t’u shkarkuar ditën kur konsumi rritet. Re të priten gjatë fundjavës dhe në ditët në vijim, çka do të thotë se shumë britanikë do të prodhojnë dukshëm më pak energji diellore sesa gjatë verës.
“Pothuajse nuk po prodhojmë fare energji”, thotë banori, i cili kërkon të mbetet anonim. “Është jashtëzakonisht dëshpëruese të shohësh se po importojmë kaq shumë energji kur kemi shpenzuar mijëra për një sistem diellor. Megjithatë, e dimë se panelet do të fillojnë të performojnë më mirë kur retë të pastrohen.”
Nuk është për t’u habitur që dielli prodhon pjesën më të madhe të energjisë elektrike gjatë muajve të verës. Në BE, pjesa e diellit në prodhimin e energjisë elektrike arriti 25.4 për qind në qershor, por në tetor kjo shifër ra në vetëm 13.2 për qind. Dielli mbështetet te drita e ditës dhe jo te nxehtësia, çka do të thotë se pronarët e paneleve në çati do të prodhojnë ende energji edhe në ditët e ftohta.
Sipas furnizuesit të energjisë së gjelbër Good Energy, sistemet diellore shtëpiake në Mbretërinë e Bashkuar mund të prodhojnë ende rreth 25-35 për qind të prodhimit vjetor gjatë dimrit, çka “ofron një jastëk të mirë për faturat e dimrit”. Rënia e prodhimit diellor zakonisht përkon me rritjen e prodhimit të hidrocentraleve, i cili filloi të rritet në BE vitin e kaluar nga tetori.
Dielli gjithashtu ndihmon në zbutjen e disa prej rritjeve të konsumit të energjisë të shkaktuara nga valët e të nxehtit, pas nevojës së papritur për ftohje të hapësirave, si kondicionerët dhe ventilatorët. Sipas institutit të mendimit për energjinë Ember, gjatë valës së të nxehtit në fund të qershorit të këtij viti, kërkesa ditore për energji elektrike u rrit deri në 28 për qind në Itali, 23 për qind në Hungari, 14 për qind në Francë dhe 13 për qind në Spanjë, krahasuar me ditët para valës së të nxehtit.
Ember vëren se, ndërsa kërkesa e nxitur nga vala e të nxehtit u rrit, dielli ishte burimi i vetëm kryesor i energjisë që performoi “më mirë se zakonisht”. Krahasuar me ditët e tjera të qershorit dhe korrikut, prodhimi mesatar ditor diellor gjatë valëve të të nxehtit ishte 17 për qind më i lartë në Francë dhe Hungari, pesë për qind më i lartë në Spanjë dhe i njëjtë në Itali.
Një analizë tjetër e Ember zbuloi se një shtëpi tipike britanike me panele diellore në çati prodhoi energji të mjaftueshme për të fuqizuar një kondicioner për pesë orë në ditë gjatë periudhës së nxehtë. Në të njëjtën kohë, format e energjisë që kërkojnë shumë ujë, si qymyri, hidrocentralet dhe energjia bërthamore, përballen me vështirësi gjatë valëve të të nxehtit, pasi temperaturat përvëluese dhe mungesa e reshjeve shkaktojnë thatësira të zgjatura.
Në gusht, Polonia u detyrua të reduktojë prodhimin e centraleve me qymyr, të cilat kërkojnë sasi të mëdha uji për ftohje, pas niveleve kritikisht të ulëta të ujit në lumin Visla. Ky veprim hoqi përkohësisht 1.3 GW nga sistemi energjetik i Polonisë, mjaftueshëm për të fuqizuar më shumë se një milion familje mesatare, ose rreth dy për qind të kapacitetit aktual energjetik të vendit.