Islanda refuzon rifillimin e negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian

Islanda ka votuar kundër rifillimit të bisedimeve për anëtarësim në Bashkimin Evropian, 13 vjet pasi ato u ndërprenë. Transmetuesi publik RÚV raportoi se 52.8% e 225,031 votuesve hodhën poshtë propozimin e qeverisë, ndërsa 47.2% kishin votuar pro. Rreth 12,600 vota ishin diferenca mes tyre.

Qeveria e qendrës së majtë e Kryeministres Kristrún Frostadóttir kishte premtuar një referendum deri në vitin 2027, por e solli atë më herët për shkak të tensioneve ndërkombëtare, përfshirë kërcënimet e Presidentit amerikan Donald Trump ndaj Groenlandës. Megjithatë, debati në këtë komb ishullor me pothuajse 400,000 banorë u përqendrua më shumë te industria e peshkimit sesa te shqetësimet e sigurisë. Me rreth 270,000 persona me të drejtë vote, RÚV raportoi se pjesëmarrja prej 82.5% ishte më e larta në çdo zgjedhje në Islandë që nga viti 2009.

Islanda, tashmë pjesë e tregut të vetëm të BE-së dhe zonës Shengen pa kufij, me anëtarësimin e plotë do të hynte në unionin doganor dhe përfundimisht do të adoptonte euron. Aplikimi i Islandës për t’u bashkuar me BE-në filloi në vitin 2009, pas krizës financiare të vitit 2008 dhe kolapsit të sistemit bankar islandez. Aplikimi ishte tashmë i avancuar kur një qeveri euroskeptike erdhi në pushtet në vitin 2013 dhe pezulloi bisedimet. Të drejtat e peshkimit ishin pengesa më e madhe atëherë – siç mbeten edhe sot.

Peshkimi dhe industritë detare përbëjnë pothuajse 40% të eksporteve të Islandës, dhe shumë votues “Jo” kishin frikë se do të humbnin një pjesë të kontrollit mbi zonat e tyre fitimprurëse të peshkimit sipas politikës së përbashkët të peshkimit të BE-së. Fushata e referendumit nxiti debat mbi vendin e Islandës në botë, tha Kristrún pasi hodhi votën e saj në kryeqytet të shtunën. Ajo shtoi se qeveria e saj do të vazhdonte punën pavarësisht rezultatit.

Pyetja në fletën e votimit ishte: “A duhet Islanda të rifillojë negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian?” Një votë “Po” nuk do të kishte qenë një vendim përfundimtar për anëtarësimin në BE, por një hap drejt një marrëveshjeje anëtarësimi, e cila më pas do të duhej të miratohej nga një referendum i dytë. Në mënyrë të ngjashme, vota “Jo” nuk e përjashton mundësinë që Islanda të rifillojë bisedimet në të ardhmen.

Ndërsa çështjet ekonomike dominuan fushatat e referendumit, shqetësimet e sigurisë gjithashtu u shfaqën. Islanda është një anëtare themeluese e NATO-s, por nuk ka ushtri dhe mbështetet te aleatët e saj për mbrojtje. Vendi ka mbështetur Ukrainën gjatë pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë, dhe zyrtarët janë alarmuar nga manovrat e shtuara detare të Rusisë pranë ishullit. Interesi i shprehur i Trump për të marrë Groenlandën gjithashtu ka ngritur shqetësime.

Marrë nga BBC News