Inteligjenca Artificiale në Kupën e Botës: Nga analiza e thellë te vendimet në fushë

Në Kupën e Botës, të dhënat dhe teknologjia janë bërë një pjesë integrale e turneut, po aq të pranishme sa reklamat e kartave të kreditit apo pushimet e detyrueshme për hidratim. Përdorimi i të dhënave dhe inteligjencës artificiale (AI) nga të gjitha kombëtaret është tashmë një fakt i njohur, por thelbi qëndron në kuptimin e funksionimit të tyre. Çdo federatë blen të dhëna nga ndeshjet e mëparshme, si kualifikimet, miqësoret dhe ndeshjet e Ligës së Kombeve. Gjatë turneut, FIFA ofron raporte të plota pas ndeshjes dhe të dhëna të papërpunuara mbi aktivitetin e lojtarëve: pasimet, ndërhyrjet, lëvizjet dhe shpejtësinë e vrapimit. Stafet teknike përpunojnë këto të dhëna për të nxjerrë treguesit e tyre të preferuar, si intensiteti i presingut apo sulmet e mesfushorëve. Tommaso Refini, përgjegjës i zonës pro në Stats Perform Opta për Italinë dhe SHBA-në, thekson se “kufiri i ri është përpunimi i parametrave tekniko-taktikë nga gjurmimi, pra nga mbledhja e lëvizjeve të lojtarëve dhe topit. Për shembull, tani mund të dihet se sa kontribuon një futbollist i vetëm në presing.”

Numri i analistëve të të dhënave ndryshon nga një kombëtare në tjetrën. Anglia, për shembull, ka një grup të gjerë pune në St George’s Park, qendra e saj federale, ku turnet e punës mbulojnë pothuajse 24 orë. Një prej tyre është italiani Vanni Di Febo, i cili shpjegon se çdo analist ka ndjekur për muaj të tërë ekipet e një grupi të caktuar, dhe gjatë Kupës së Botës, ata ndërhyjnë në kohë reale, duke komunikuar drejtpërdrejt me stafin në stadium. Di Febo tregon një rast nga ndeshja e parë, ku një lojtar kishte kryer në një pjesë loje 75% të vrapimeve me intensitet të lartë që normalisht i bën në 90 minuta. Stafi në stadium e kishte vënë re këtë dhe kishte pyetur nëse lojtari rrezikonte dëmtimin. Analistët i kishin qetësuar, duke shpjeguar se një situatë e tillë kishte ndodhur edhe më parë. Kjo tregon rëndësinë e monitorimit të vazhdueshëm dhe të dhënave historike. Trajneri Tuchel, në një rast, citoi një të dhënë – Anglia kishte fituar 33% të dueleve në pjesën e parë dhe 73% në të dytën – një fakt që u vlerësua nga ekipi në St George’s Park si shenjë e punës së suksesshme në grup.

Për kombëtaren e Brazilit, Simone Montanaro është njeriu kyç i të dhënave. Ai shpjegon se ekipi i tyre përfshin dy bashkëpunëtorë të jashtëm, një specialist për topat e ndërprerë dhe një tjetër për analizat individuale dhe statistikat e pastra. Përmes të dhënave, ata synojnë të kuptojnë parimet makro-taktike të një skuadre, si për shembull nëse ajo luan me topa të gjatë drejt sulmuesit apo nëse ushtron presing të lartë. Portali i FIFA-s skanon ndeshjen në kohë reale, duke ofruar indikacione të drejtpërdrejta si për lojtarët individualë ashtu edhe për ekipet. Detyra e stafit është të zgjedhë cilat informacione t’i komunikojë trajnerit në pushimin e ndeshjes. Zgjedhja e të dhënave është shumë e gjerë, duke përfshirë indekse që masin se sa një pasim mund të rrisë mundësinë për të shënuar gol, ose nëse një lojtar ka bërë zgjedhjen më të mirë. Kjo tregon se inteligjenca e lojës matet tashmë me aplikacione dhe algoritme. Montanaro, kur pyetet për futbollistin më mbresëlënës, përgjigjet me emrin e mesfushorit-kompjuter: Toni Kroos.

Një vëmendje e veçantë i kushtohet edhe të dhënave fizike. Fabio Francioni shpjegon qasjen e Katarit në këtë fushë. Në departamentin e Performancës, i cili mbikëqyr atletët e Akademisë Aspire dhe federatës, punojnë 41 persona. Avantazhi i tyre kryesor është një bazë të dhënash e krijuar në vitin 2016, e cila përmban shifra për disa futbollistë që nga mosha 13-vjeçare. Përveç vrapimeve, goditjeve dhe pritjeve, ekipet monitorojnë edhe gjumin e lojtarëve me anë të pajisjeve të vendosura në kyçin e dorës gjatë natës. Kjo bëhet për të vlerësuar nivelin e lodhjes dhe për të kalibruar formacionet dhe zëvendësimet në mënyrë optimale. Francioni thekson se, duke ekzaminuar parametrat, ata kanë kuptuar se një futbollist i lodhur mund të vazhdojë të vrapojë shumë, por ul ndjeshëm kulmet e intensitetit. Kjo qasje e detajuar ndihmon në menaxhimin e ngarkesës fizike dhe parandalimin e dëmtimeve.

Marrë nga La Gazzetta dello Sport