NASA e ka cilësuar misionin e dështuar të Starliner në vitin 2024, i cili la dy astronautë të bllokuar në hapësirë për muaj të tërë, si një incident të “Tipit A”, duke e barazuar atë me fatkeqësitë fatale të anijeve kozmike të së kaluarës, sipas një raporti të sapopublikuar. Kjo kategori është më e rënda e agjencisë hapësinore, e rezervuar për incidente që shkaktojnë dëme mbi 2 milionë dollarë, humbjen e një automjeti ose kontrollit të tij, ose vdekje.
Shefi i ri i NASA-s, Jared Isaacman, kritikoi ashpër Boeing-un, ndërtuesin e Starliner, si dhe agjencinë hapësinore për vendimmarrje dhe udhëheqje të dobët që çuan në misionin e dështuar. Incidenti tërhoqi vëmendjen globale pasi pilotët mbetën të bllokuar për më shumë se nëntë muaj në hapësirë, para se të ktheheshin në shtëpi marsin e kaluar. Isaacman, një pilot amator dhe astronauti i parë jo-profesionist që kreu një ecje në hapësirë, mori postin më të lartë të NASA-s në fund të vitit 2025, pas një nominimi nga Presidenti Donald Trump.
Miratimi i tij erdhi pas një procesi të trazuar, ku emri i tij u propozua dhe u tërhoq nga Trump gjatë një grindjeje publike me Elon Musk. Në një deklaratë mbi gjetjet e Starliner, Isaacman tha se anija kozmike kishte hasur probleme gjatë misioneve të saj të mëparshme, por ishte pranuar gjithsesi për test. Ai theksoi: “Ne po korrigjojmë ato gabime. Sot, ne po deklarojmë zyrtarisht një incident të Tipit A dhe po sigurojmë llogaridhënie të udhëheqjes në mënyrë që situata të tilla të mos përsëriten kurrë.”
Klasifikimi “Tip A” i NASA-s e vendos incidentin e Starliner në të njëjtin nivel me fatkeqësitë fatale të anijeve kozmike Columbia (2003) dhe Challenger (1986). Agjencia deklaroi: “Ndërsa nuk pati lëndime dhe misioni rifitoi kontrollin para ankorimit, ky klasifikim i nivelit më të lartë njeh se ekzistonte potenciali për një incident të rëndësishëm.” Raporti prej 312 faqesh i NASA-s vjen pas një hetimi të pavarur për të identifikuar shkaqet pas misionit problematik.
Hetuesit theksuan dështime harduerike, gabime në udhëheqje dhe probleme kulturore në organizatat që çuan në kushte që nuk përmbushnin standardet e sigurisë. Raporti gjithashtu nxori në pah inxhinierinë e dobët dhe mungesën e mbikëqyrjes në Boeing, gjë që ndihmoi në kthimin e një misioni 8-14 ditor në një sprovë disamujore për pilotët testues, Suni Williams dhe Butch Wilmore. Dyshja priti muaj të tërë në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor para se të merrnin një udhëtim nga një fluturim i SpaceX në mars 2025. Të dy pilotët janë tërhequr që atëherë nga agjencia.
NASA tha se do ta pranojë këtë si raportin përfundimtar dhe po ndërmerr veprime korrigjuese për të adresuar gjetjet. Isaacman shtoi: “Ndërsa Boeing ndërtoi Starliner, NASA e pranoi atë dhe lëshoi dy astronautë në hapësirë. Për të ndërmarrë misione që ndryshojnë botën, ne duhet të jemi transparentë si për sukseset ashtu edhe për mangësitë tona. Ne duhet të pranojmë gabimet tona dhe të sigurohemi që ato të mos ndodhin më kurrë.”
Marrë nga BBC Business