Pse mungojnë intelektualët dhe artistët e njohur në protestë?

Një nga pyetjet që po shtrohet gjithnjë e më shpesh gjatë protestave të fundit është: Pse nuk shihen intelektualët e njohur, profesorët, artistët dhe figurat e respektuara të jetës publike në shesh? A nuk besojnë te protesta, apo ka arsye të tjera që i mbajnë larg?

Nuk ka një përgjigje të vetme, por ka disa faktorë që duhen analizuar me kujdes.

Së pari, shumë intelektualë nuk bashkohen me një protestë vetëm sepse janë kundër qeverisë. Ata kërkojnë të shohin një platformë të qartë, objektiva të mirëpërcaktuara dhe një vizion politik apo qytetar që shkon përtej sloganit të rrëzimit të një qeverie. Kur këto elemente nuk perceptohen si të konsoliduara, një pjesë e tyre zgjedhin të qëndrojnë në distancë.

Së dyti, një pjesë e botës akademike dhe artistike ruan me kujdes pavarësinë e saj. Ata druhen se pjesëmarrja në një protestë mund të interpretohet si rreshtim politik, duke humbur statusin e tyre si zëra të pavarur. Për shumë figura publike, ky është një ekuilibër i vështirë.

Një arsye tjetër lidhet me klimën e krijuar në shoqëri. Nuk janë të paktë ata që mendojnë se ekspozimi publik mund të sjellë pasoja profesionale, institucionale apo ekonomike. Edhe pse askush nuk e pranon lehtë, vetëcensura shpesh lind nga frika e kostove që mund të ketë një angazhim publik.

Po aq e rëndësishme është edhe mënyra se si perceptohet protesta. Nëse ajo shihet si një lëvizje e pastër qytetare, me mesazhe të qarta dhe me distancim nga çdo formë dhune apo ekstremizmi, ajo ka më shumë gjasa të tërheqë personalitete me autoritet moral. Nëse krijohet përshtypja se protesta mund të instrumentalizohet politikisht ose të humbasë karakterin e saj qytetar, shumë intelektualë preferojnë të mos bëhen pjesë e saj.

Nga ana tjetër, mungesa e tyre nuk do të thotë domosdoshmërisht mungesë mbështetjeje. Ka intelektualë që mund të ndajnë të njëjtat shqetësime me protestuesit, por zgjedhin t’i shprehin ato përmes shkrimeve, analizave, librave, universiteteve apo debateve publike, në vend të pranisë fizike në shesh.

Megjithatë, historia tregon se kur një lëvizje qytetare arrin të krijojë besim, seriozitet dhe një vizion bindës për të ardhmen, intelektualët dhe artistët nuk qëndrojnë gjatë jashtë saj. Ata zakonisht bëhen pjesë e saj jo për të ndjekur turmën, por për t’i dhënë asaj autoritet moral, ide dhe legjitimitet publik.

Prandaj, pyetja nuk është vetëm pse intelektualët nuk shkojnë në protestë. Pyetja duhet të jetë edhe: Çfarë duhet të bëjë protesta që ata të ndihen të përfaqësuar dhe të bindur se prania e tyre mund të japë një kontribut real?

Në fund, një protestë bëhet më e fortë jo vetëm nga numri i pjesëmarrësve, por edhe nga cilësia e mbështetjes që merr. Kur qytetarët, intelektualët, artistët, akademikët dhe profesionistët bashkohen rreth një kauze të përbashkët, mesazhi i saj fiton më shumë peshë në opinionin publik dhe më shumë forcë për të ndikuar në zhvillimet politike.