Sulmi i së shtunës në Aeroportin Ndërkombëtar “Mbreti Khalid” në Riad shënon një moment tjetër të rrezikshëm në një rajon tashmë të mbushur me tensione dhe konflikte të thella. Arabia Saudite, duket se nuk ishte e përgatitur për këtë shkallë të re të agresionit. Në javët e fundit, Huthitë kanë intensifikuar sulmet e tyre në territorin saudit, por goditjet e ditëve të fundit kanë shënjestruar infrastrukturën kritike të vendit, siç është aeroporti kryesor i kryeqytetit, duke depërtuar me lehtësi mbrojtjen ajrore saudite. Dëmet fizike mund të riparohen shpejt, por reputacioni i vendit si një strehë e sigurt stabiliteti po merr një goditje të rëndë. Kjo ngjarje thekson një ndryshim shqetësues në dinamikën e konfliktit rajonal.
Përveç sulmeve ndaj aeroportit, Huthitë kanë kërkuar të marrin kontrollin e pozicioneve strategjike përgjatë bregdetit të Detit të Kuq dhe rreth ngushticës Bab al-Mandeb. Kjo rrit më tej rrezikun për lundrimin e sigurt përgjatë këtij korridori jetik detar, megjithëse qeveria jemenase pretendon se e ka “siguruar” ngushticën. Lufta civile në Jemen, mes qeverisë së vendit – e cila njihet ndërkombëtarisht dhe mbështetet nga Arabia Saudite – dhe Huthive, të cilët mbështeten nga Irani, ka vazhduar për më shumë se një dekadë. Ajo ka lënë mijëra njerëz të vdekur dhe e ka zhytur Jemenin në një nga krizat humanitare më të rënda në botë. Ky është një konflikt gjeopolitik kompleks dhe shpesh konfuz, dhe kjo përshkallëzim i fundit duhet parë në kontekstin më të gjerë të tensioneve mes Iranit, Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit.
Që nga kryengritja e al-Kaedës në mesin e viteve 2000, Mbretëria nuk është përballur me një kërcënim kaq serioz. Qeveria saudite e kapërceu atë sfidë përmes një fushate efektive për të fituar zemrat dhe mendjet e popullatës. Më pas, ajo i rezistoi kryengritjeve të Pranverës Arabe në rajon, të cilat përmbysën udhëheqësit në Tunizi, Libi, Egjipt dhe Jemen. Madje, ajo shmangu – me njëfarë bezdie – një sulm me raketa balistike iraniane në Riad në mars. Por situata aktuale është ndryshe. Arabia Saudite mund të ketë një nga forcat ajrore më të fuqishme në Lindjen e Mesme dhe ka kryer sulme ajrore shkatërruese ndaj pozicioneve të Huthive. Pavarësisht kësaj, forcat kundërshtare kanë arritur të marrin pjesë të mëdha të vendit, veçanërisht në veri dhe perëndim.
Huthitë e dinë saktësisht se ku duhet të godasin: në pikën e dobët të ekonomisë saudite. Si pjesë e “boshtit të rezistencës”, Huthitë janë një partner strategjik jetik për Iranin. Nga Xhizan në Detin e Kuq deri te kompleksi petrokimik në Khurais, Huthitë po dërgojnë dronë shpërthyes dhe raketa me saktësi vdekjeprurëse. Rruga detare e Detit të Kuq është bërë gjithnjë e më e rëndësishme, sepse ngushtica e Hormuzit, në anën tjetër të Gjirit, ende nuk është rihapur plotësisht pasi SHBA-ja dhe Irani nuk kanë arritur një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës së tyre. Shënjestrimi i anijeve në Detin e Kuq është një tjetër mënyrë se si Huthitë po përpiqen të ushtrojnë ndikim – sulmet shkaktojnë dëme ekonomike globale, gjë që është një kartë kyçe negociuese për Teheranin.
Në fillim të shtatorit, Shtëpia e Bardhë deklaroi se nuk do të ndërhynte drejtpërdrejt në konfliktin e Jemenit, por mund të ofronte mbështetje inteligjence për sauditët. Më vonë, ajo konfirmoi se po furnizonte inteligjencë dhe kishte vendosur ekspertë ushtarakë në Arabinë Saudite. Megjithatë, situata mund të ketë marrë një kthesë të re pas sulmit të fundit në Riad, i cili vrau një shtetas amerikan. Duke folur me gazetarët, Presidenti amerikan Donald Trump e quajti sulmin e së shtunës “të tmerrshëm” dhe la të kuptohej se mund të ndërhynte ushtarakisht me sauditët. “Sapo morëm vesh për sulmin e fundit, kështu që do të marrim një vendim. Ne veprojmë shumë shpejt,” tha Trump.
Por kjo tani duket e pamundur, të paktën para zgjedhjeve të rëndësishme afatmesme në SHBA muajin e ardhshëm. Kur u rizgjodh në vitin 2024, Trump premtoi t’i jepte fund rolit të Amerikës në luftërat anembanë botës. Pavarësisht kësaj, SHBA-ja aktualisht është e përfshirë në tre konflikte të pazgjidhura në Lindjen e Mesme – në Gaza, Liban dhe Iran. Nëse Trump do të përfshihej në një tjetër, këtë herë në Jemen, ka pak gjasa që kjo të pritet mirë nga votuesit. Kjo luftë tani duket se do të intensifikohet para se të përfundojë në një armëpushim tjetër të pasigurt – me ose pa përfshirjen e SHBA-së. Analiza shtesë nga Abdelbassir Hassan, BBC Arabic, thekson kompleksitetin dhe pasigurinë e këtij konflikti të vazhdueshëm.
Marrë nga BBC News