Albert Vataj
Zhan d’Ark, një fshatare e devotshme në Francën mesjetare, besonte se Zoti e kishte zgjedhur atë për ta udhëhequr Francën drejt fitores në luftën e saj të gjatë me Anglinë. Pa asnjë trajnim ushtarak, ajo e bindi princin e kurorës Charles of Valois, që ta lejonte atë të drejtonte një ushtri franceze në qytetin e rrethuar të Orléans, ku ata arritën një fitore mahnitëse.
Pas një fitoreje kaq të mrekullueshme, reputacioni i Zhan d’Ark u përhap duke u veshur me aureolën e një mrekullie qiellore zbritur në besimin e një vajze. Ajo dhe pasuesit e saj e shoqëruan Charlesin nëpër territorin e armikut, deri në Reims, duke marrë qytete që rezistuan me forcë dhe duke mundësuar kurorëzimin e tij si Mbret Charles VII në korrik të vitit 1429.
Zhan d’Ark hodhi idenë se francezët duhet të nxisnin pretendimin për të rimarrë Parisin, por Charles u lëkund, pasi i preferuari i tij në gjykatë, Georges de La Trémoille, e paralajmëroi atë se Zhan po bëhej shumë e fuqishëm. Anglo-Burgundianët ishin në gjendje të forconin pozicionet e tyre në Paris dhe kthyen prapa një sulm të udhëhequr nga Zhan d’Ark në shtator.
Në pranverën e vitit 1430, mbreti urdhëroi Zhan-in të përballej me një sulm Burgundian në Compiège. Në përpjekjen e saj për të mbrojtur qytetin dhe banorët e tij, ajo u hodh qëllimisht nga kali dhe u la jashtë portave të qytetit, ndërsa ato mbylleshin. Burgundianët e morën rob dhe e sollën mes shumë bujë në kështjellën e Bouvreuil, të pushtuar nga komandanti anglez në Rouen.
Dhe gjithçka fillon aty, ku mori jetë një gjyq fars dhe u shpërfaqën intrigat dhe nuk u kursye ndaj saj asnjë poshtërsi dhe akt çnjerëzor, për ta gjunjëzuar dhe fajësuar, për ta poshtëruar dhe denigruar çfarë ajo kishte arritur përmes mrekullisë dhe besimit. E vetme kundër të gjithëve, e pambrojtur përballë një armate gjykatoresh dhe harbutësh.
Ajo, Zhan d’Ark, (15 janar 1412- 30 maj 1431) ishte vajza e vullnetit hyjnor, që u dogj e gjallë për herezi, e cila 489 vite më vonë u shpall shenjtore, por mbeten po kaq të shenjtëruar në përligjjen e padrejtësisë më emblematike në histori edhe ata që e stisën këtë mekanizëm mizor duke çuar në turrën e druve një vajzë të pafajshme.
Nuk ka në histori një histori si ajo e Zhan d’Ark, vajzës fshatare të Francës mesjetare, e cila më 30 maj 1431 u digj e gjallë në sheshin e Tregut të Vjetër në Ruen, pa i mbushur ende 19 vjeç. Në vitin 1920 Kisha Katolike do ta shpallte Zhan d’Arkën martire dhe shenjtore, ndërsa Shekspiri, Volteri, Michelet, Schiller, Mark Twain, Anatole France, George Bernard Shaw, dhe të tjerë të shumtë për t’u përmendur, që shpërfaqën heroizmat dhe fatin e saj fatal, me mjeshtërinë e shpirtit të tyre krijues, duke e pavdekësuar atë dhe ngjitur në qiell më lart se çdo dekret apo kanunizim kishtar.
Në gjyqin që pasoi, Zhan d’Ark u urdhërua të përgjigjet për rreth 70 akuza kundër saj, duke përfshirë magjinë, herezinë dhe veshjen si burrë. Anglo-Burgundianët synonin të hiqnin qafe liderin e ri si dhe të diskreditonin Charles, i cili ia detyronte kurorëzimin e tij asaj.
Në përpjekje për të distancuar veten nga një heretik dhe shtrigë e akuzuar, mbreti francez nuk bëri asnjë përpjekje për të negociuar lirimin e Zhan d’Ark. Në maj të vitit 1431, pas një viti në robëri dhe nën kërcënimin e vdekjes, Zhan u zbut dhe nënshkroi një rrëfim duke mohuar se ajo kishte marrë ndonjëherë udhëheqje hyjnore.
Megjithatë, disa ditë më vonë, ajo kundërshtoi urdhrat duke veshur sërish rroba burrash dhe autoritetet e shpallën dënimin e saj me vdekje. Në mëngjesin e 30 majit 1431, në moshën 19-vjeçare, Zhan u dërgua në tregun e vjetër të Rouen dhe u dogj e gjallë në turrën e druve.
Fama e saj u rrit vetëm pas vdekjes, megjithatë, dhe 20 vjet më vonë një gjyq i ri i urdhëruar nga Charles VII, fshiu emrin e saj, por pa mundur dot ta shkulë nga memoria historike dhe vetëdija e atyre që u bënë dëshmitarë të mrekullive të saj. Shumë kohë përpara se Papa Benedikti XV ta kanonizonte atë në vitin 1920, Zhan d’Ark kishte arritur shtat mitik, duke frymëzuar vepra të shumta arti dhe letërsie gjatë shekujve, duke përfshirë filmin klasik pa zë “Pasioni i Zhan d’Ark “.
Në vitin 1909, Zhan d’Ark u lumturua në katedralen e famshme Notre Dame në Paris nga Papa Pius X. Një statujë në katedralen e Zhan d’Ark, e cila përfundimisht u bë shenjta mbrojtëse e Francës, i bën haraç trashëgimisë së saj.