Kalo te përmbajtja
Koha Jone Logo
  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Politikë
  • Kosova
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Sporti
  • Shqip
  • English
Lexo në app
  • Shqip
  • English
  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Politikë
  • Kosova
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Sporti
  • Lajme
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Forum
  • WebTV
  • Editorial
  • Kosova
  • Rajoni
  • Bota
  • Sporti
  • Ekonomi
  • Showbiz
  • Kultura
  • Shëndeti
  • Teknologji
  • Intervista
  • Kronikë
  • Turizëm
  • Sociale
  • Historiku
Lajmet e fundit

Gazeta "KOHA JONË" themeluar si e pavarur më datë 11 Maj 1991
Botues: Nikoll LESI. Adresa e redaksisë: Rruga "Sami Frasheri", Pallatet e Aviacionit të Vjetër Nr. 2, TIRANA - ALBANIA

Site by

Opsionet e pamjes

Pamje shembull E diel, 22 Nëntor 2026, 18:23 𝐏𝐈𝐊𝐈𝐀𝐓𝐀 𝐄 𝐄𝐔𝐑𝐎𝐒 𝐃𝐇𝐄 𝐒𝐀𝐌𝐈𝐓𝐈 𝐈 𝐀𝐑𝐔𝐁𝐄̈𝐒 𝐄𝐍𝐃𝐄 𝐕𝐈𝐉𝐎𝐍! Nga Ilir Meta- Duke e uruar lekun që po ia ul kokën euros, që ka ndryshuar prefiksin dhe ka zbritur në 89 lekë, është…
Pamja e bardhë/e zezë
Madhësia e tekstit
  • Në trend
  • Qafë Thanë
  • Erion Veliaj
  • Messi
  • Grabitje Durrës
  • Xhensila Myrtezaj
  • Aksident në Fier
  • Spiropali
  • Vuçiç
Lajmet e fundit
Në trend
  • Qafë Thanë
  • Erion Veliaj
  • Messi
  • Grabitje Durrës
  • Xhensila Myrtezaj
  • Aksident në Fier
  • Spiropali
  • Vuçiç
KOHA JONË Lajmet e fundit, gjithmonë me ju
Instalo

Frang Bardhi, leksikografi i parë shqiptar, historiani, folkloristi dhe etnografi që i dha zë identitetit kombëtar

Kultura E mërkurë, 1 Korrik 2026 10:19
Frang Bardhi, leksikografi i parë shqiptar, historiani, folkloristi dhe etnografi që i dha zë identitetit kombëtar
Shto te burimet e preferuara

Shpërnda

Facebook WhatsApp Email X

Nga Albert Vataj
Frang Bardhi zë një vend të veçantë në historinë e kulturës shqiptare. Pas Gjon Buzukut dhe Pjetër Budit, ai është një nga figurat më të rëndësishme të letërsisë së vjetër shqipe, por edhe një personalitet që e tejkaloi misionin e shkrimtarit fetar, duke u shndërruar në një nga themeluesit e mendimit humanist shqiptar.
Ndryshe nga paraardhësit e tij, veprimtaria e Bardhit nuk u kufizua vetëm në përkthimin e teksteve kishtare. Edhe pse ai realizoi përkthime fetare, ato nuk arritën të botoheshin dhe humbën me kalimin e kohës. Emri i tij mbeti i pavdekshëm falë dy veprave madhore, “Fjalori latinisht-shqip” dhe “Apologjia e Skënderbeut”, të cilat e vendosin atë njëherazi si leksikografin e parë shqiptar, si historian, folklorist dhe etnograf.
Këto dy vepra e lidhin Bardhin më fort me traditën humaniste evropiane sesa me letërsinë kishtare të shekujve XVI-XVII. Në to spikat jo vetëm kleri i përkushtuar, por edhe intelektuali që e shihte gjuhën, historinë dhe kujtesën kombëtare si themelet mbi të cilat ndërtohet identiteti i një populli.
Frang Bardhi u nda nga jeta më 1 korrik 1643, vetëm 37 vjeç, duke lënë pas një trashëgimi që do të mbetej ndër gurët themelorë të kulturës shqiptare. Ai i përket brezit të atyre ipeshkvijve shqiptarë që, krahas shërbesës fetare, e konsideruan ruajtjen e gjuhës, të historisë dhe të ndërgjegjes kombëtare si një mision të shenjtë.
Për jetën e Bardhit janë ruajtur pak të dhëna. Ai lindi në Kallmet të Zadrimës më 1606, në një familje me tradita të forta atdhetare, për të cilën vetë autori shprehte krenari, pasi anëtarët e saj nuk iu bashkuan pushtuesve osmanë.
Studimet i kreu në Itali, fillimisht në Kolegjin e Loretos dhe më pas në Kolegjin “Propaganda Fide” në Romë. Në vitin 1635 u emërua ipeshkëv i Sapës, duke marrë përsipër jo vetëm drejtimin shpirtëror të dioqezës, por edhe një rol të rëndësishëm në mbrojtjen e interesave kombëtare. Bardhi u rreshtua ndër personalitetet shqiptare që e konsideronin çlirimin e vendit nga sundimi osman, përparimin kulturor dhe zhvillimin e gjuhës shqipe si pjesë të pandashme të të njëjtit ideal.
Gjendja e rëndë e popullsisë shqiptare nën sundimin osman e shqetësonte vazhdimisht. Në relacionet që i dërgonte Selisë së Shenjtë ai përshkruan me realizëm dhunën, padrejtësitë dhe arbitraritetin ndaj popullsisë së krishterë, duke lënë dëshmi me vlerë të jashtëzakonshme historike për jetën shoqërore, ekonomike dhe fetare të Shqipërisë së shekullit XVII.
Por këto relacione nuk kanë vetëm rëndësi dokumentare. Ato zbulojnë edhe ndjeshmërinë e një intelektuali që njihte zakonet, traditat dhe psikologjinë e popullit të vet. Përmes tyre Bardhi shfaqet si një nga etnografët e parë shqiptarë, duke regjistruar elemente të kulturës popullore shumë kohë përpara se etnografia të merrte formë si disiplinë shkencore.
Që në vitet e para të shërbesës së tij, Bardhi hyri në konflikt me një pjesë të klerit të huaj, të cilin e akuzonte se pengonte zhvillimin e kishës shqiptare dhe formimin e një kleri vendas. Ai besonte se shkollat dhe institucionet fetare në trojet shqiptare duhej të drejtoheshin nga shqiptarë të arsimuar, ndaj nxiti dhe ndihmoi dërgimin e të rinjve për studime në Itali, me synimin që ata të ktheheshin dhe t’i shërbenin vendit të tyre.

Mund t'ju interesojë

NASA zbulon të dhëna të reja për mundësinë e ekzistencës së jetës aliene në sistemin tonë diellor

NASA zbulon të dhëna të reja për mundësinë e ekzistencës së jetës aliene në sistemin to...

20 Nëntor 2026, 17:31
400 vjet nga shugurimi Katedrales së Shën Pjetrit në Romë

400 vjet nga shugurimi Katedrales së Shën Pjetrit në Romë

19 Nëntor 2026, 08:40
Sadik Bejko: Shënime dhe mbresa nga “Oxhaku i Këlcyrës” i Mero Bazes

Sadik Bejko: Shënime dhe mbresa nga “Oxhaku i Këlcyrës” i Mero Bazes

18 Nëntor 2026, 22:04
Shto te burimet e preferuara

Shpërnda

Facebook WhatsApp Email X

Më të fundit

𝐏𝐈𝐊𝐈𝐀𝐓𝐀 𝐄 𝐄𝐔𝐑𝐎𝐒 𝐃𝐇𝐄 𝐒𝐀𝐌𝐈𝐓𝐈 𝐈 𝐀𝐑𝐔𝐁𝐄̈𝐒 𝐄𝐍𝐃𝐄 𝐕𝐈𝐉𝐎𝐍!
Para 7 minutash

𝐏𝐈𝐊𝐈𝐀𝐓𝐀 𝐄 𝐄𝐔𝐑𝐎𝐒 𝐃𝐇𝐄 𝐒𝐀𝐌𝐈𝐓𝐈 𝐈 𝐀𝐑𝐔𝐁𝐄̈𝐒 𝐄𝐍𝐃𝐄 𝐕𝐈𝐉𝐎𝐍!

Barcelona përmbys Villarrealin 3-2 me tre gola në 10 minuta
Para 29 minutash

Barcelona përmbys Villarrealin 3-2 me tre gola në 10 minuta

BepiColombo hyn në orbitën e Mërkurit pas tetë vitesh udhëtim
Para 1 ore

BepiColombo hyn në orbitën e Mërkurit pas tetë vitesh udhëtim

Ushtria gjermane në Lituani teston dronë kamikazë dhe shënjestrim me AI
Para 1 ore

Ushtria gjermane në Lituani teston dronë kamikazë dhe shënjestrim me AI

Më të lexuarat

1 Elisa Spiropali: Unë jam ajo që fryj erën, sjell shiun, lëshoj breshërin, ngre cunamin, thaj detet, rrafshoj malet…
Para 6 orësh

Elisa Spiropali: Unë jam ajo që fryj erën, sjell shiun, lëshoj breshërin, ngre cunamin, thaj detet, rr...

2 Mbyllen hetimet, dërgohet për gjykim dosja e këngëtares Xhensila Myrtezaj
Para 6 orësh

Mbyllen hetimet, dërgohet për gjykim dosja e këngëtares Xhensila Myrtezaj

3 A do të shpallet me 28 Nëntor Lëvizja Studentore Kombëtare si forcë politike?
21 Nëntor 2026, 15:12

A do të shpallet me 28 Nëntor Lëvizja Studentore Kombëtare si forcë politike?

4 Erion Veliaj shkarkon dy drejtorë të Bashkisë si njerëz të Ramës
Para 20 orësh

Erion Veliaj shkarkon dy drejtorë të Bashkisë si njerëz të Ramës

Koha Jone Logo

E përditshme, e pavarur

  • Të fundit
  • Lajme
  • Aktualitet
  • WebTV
  • Rajoni
  • Bota
  • Sporti
  • Showbiz
  • Politikë
  • Forum
  • Kultura
  • Shëndeti
  • Editorial
  • Kronikë
  • Teknologji
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Sociale
  • Reklamo në Koha Jonë
  • Kontakt
  • Privacy Policy
Download on the App Store Get it on Google Play

Gazeta "KOHA JONË" themeluar si e pavarur më datë 11 Maj 1991
Botues: Nikoll LESI. Adresa e redaksisë: Rruga "Sami Frasheri", Pallatet e Aviacionit të Vjetër Nr. 2, TIRANA - ALBANIA

Site by
  • BOTUES & DREJTOR: Nikoll LESI
  • KRYEREDAKTOR: Daniel MUÇAKU
  • ZV/KRYEREDAKTOR: Redjon SHTYLLA
  • BORDI: Elsa KAMBERI, KRYETARE
  • NIPT: J71425013C

© 2026 KOHA JONE. All rights reserved.