Axial Seamount: Vullkani aktiv nënujor i Oregonit parashikohet të shpërthejë vitin e ardhshëm

Një nga vullkanet nënujore më aktive në botë, Axial Seamount, i vendosur rreth 480 kilometra larg bregdetit të Oregonit në SHBA, pritet të shpërthejë në vitin 2026, sipas vlerësimeve të reja shkencore. Kjo parashikim vjen pasi ekspertët kishin paralajmëruar më parë për një shpërthim në fund të vitit 2025, i cili nuk u realizua. Të dhënat e fundit sugjerojnë se ngjarja vullkanike është shtyrë për në mesin ose fundin e vitit 2026, megjithatë, theksohet se kjo nuk nënkupton një rrezik të menjëhershëm apo të drejtpërdrejtë për njerëzit.

Axial Seamount ndodhet në kreshtën Juan de Fuca, një zonë e pllakave tektonike divergjente mes ujërave të Kalifornisë dhe Uashingtonit, në perëndim të SHBA-së. Ky vullkan është i njohur për aktivitetin e tij intensiv, duke regjistruar shpërthime në vitet 1998, 2011 dhe 2015. Shkencëtarët nuk përjashtojnë mundësinë e shpërthimeve të tjera të paidentifikuara. Bill Chadwick, një studiues nga Universiteti i Oregonit, i cili monitoron vazhdimisht vullkanin dhe mban një blog shkencor, ka deklaruar për Live Science se shenjat aktuale tregojnë se fenomeni mund të ndodhë brenda vitit të ardhshëm.

Sipas studiuesve, vullkani po kalon një periudhë me sizmicitet në rritje dhe një ngritje të vazhdueshme të shtratit të detit. Kjo ngritje është një tregues kyç i akumulimit të magmës poshtë fundit të oqeanit, duke sinjalizuar afrimin e një shpërthimi të ri. Këto shenja janë thelbësore për parashikimin e aktivitetit vullkanik nënujor.

Gjatë një shpërthimi në Axial Seamount, lava derdhet në fundin e oqeanit. Për shkak të temperaturës së ulët të ujit, lava ftohet pothuajse menjëherë, duke formuar struktura karakteristike “jastëk” dhe rrjedha të sheshta. Ky proces, ndonëse shkatërrues për disa organizma detarë për shkak të nxehtësisë vdekjeprurëse, njëkohësisht rrit aktivitetin e burimeve hidrotermale. Kjo çon në çlirimin e sasive të mëdha të ujit të nxehtë dhe të pasur me minerale, duke krijuar të ashtuquajturat “tymnaja të zeza”. Ndërsa dhoma e magmës mbushet, vullkani fryhet, por kur lava zgjerohet dhe rrjedh, dhoma zbrazet, duke shkaktuar shembjen e kalderës.

Matjet e mëparshme tregojnë se pas shpërthimit të vitit 1998, kaldera e Axial Seamount u ul me rreth tre metra. Në vitin 2011, ulja arriti në 2.4 metra, dhe në vitin 2015 ishte 2.1 metra. Skenari teorikisht më i rrezikshëm do të ishte një shembje e përgjithshme anësore e vullkanit, e cila mund të shkaktonte një cunami. Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se një ngjarje e tillë konsiderohet jashtëzakonisht e pamundur, duke minimizuar kështu shqetësimet për rreziqe të mëdha.

Pavarësisht madhësisë dhe aktivitetit të tij të lartë, Axial Seamount nuk konsiderohet një kërcënim për jetën njerëzore. Ai ndodhet në thellësi të mëdha dhe larg bregdetit, ndërsa shpërthimet e tij të zakonshme janë të kufizuara në shtratin e detit. Sipas ekspertëve, vetëm një skenar i paqëndrueshmërisë ekstreme dhe shembjes masive mund të shkaktonte pasoja serioze, por duke pasur parasysh të dhënat aktuale, një skenar i tillë nuk duket i mundshëm.