Ardhja e vaksinave Covid-19 premton një kthim në jetën më normale – dhe ka krijuar një treg global me vlerë dhjetëra miliarda dollarë në shitje vjetore për disa kompani farmaceutike.
Ndër fituesit më të mëdhenj do të jenë Moderna dhe Pfizer – dy firma farmaceutike shumë të ndryshme në SHBA, të cilat po tarifojnë më shumë se 30 dollarë për person. Më poshtë janë të detajuara fitimet e kompanive kryesore që po shesin sot vaksinat e tyre.
Pfizer / BioNTech
Vaksina e Pfizer, e zhvilluar me BioNTech të Gjermanisë, bazohet në ARN-in e riinxhinieruar – molekula që dërgon udhëzime gjenetike nga ADN-ja në makinerinë e prodhimit të proteinave të një qelize. Ishte e para që u miratua dhe duhet të ruhet në temperatura ultra të ulëta (-70C). Qeveritë kanë porositur rreth 780 milion vaksina, duke përfshirë SHBA (200 milion doza për 3.9 miliardë dollarë) dhe BE (300 milion), ndërsa 40 milion doza do t’u shkojnë kombeve me të ardhura më të ulta përmes Covax. Kushton 39 dollarë për dy doza në SHBA dhe rreth 30 dollarë në BE. Pfizer, i cili ndan kostot dhe marzhet e fitimit në mënyrë të barabartë me BioNTech, pret 15 miliardë dollarë në shitjet e vitit 2021 bazuar në marrëveshjet aktuale.
Moderna
Vaksina e prodhuar nga firma bioteknike amerikane, me seli në Massachusetts, duhet të ruhet në temperaturën -20C. MB ka porostur 17 milion doza, BE bleu 310 milion me një mundësi për 150 milion të tjera në 2022, ndërsa qeveria e SHBA 300 milion. Japonia bleu 50 milion. Moderna ka thënë se pret shitje në vitin 2021 prej $ 18.4 miliardë.
Johnson & Johnson
J & J’s, vaksina e parë në botë që kërkon vetëm një goditje, u zhvillua nga departamenti Janssen në Belgjikë. Përdor adenovirus-26, një variant i rrallë i virusit. Është aprovuar në SHBA në fund të Shkurtit dhe mund të ruhet në temperatura standarde frigoriferike për të paktën tre muaj. Porositësit e mëdhenj përfshijnë SHBA, MB (30 milion doza plus mundësi për 22 milion), BE (deri në 400 milion doza) dhe kombet Covax (500 milion doza deri në vitin 2022). Kompania synon të japë të paktën 1 miliardë doza këtë vit, të cilat do të gjenerojnë 10 miliardë dollarë.
AstraZeneca
Vaksina e zhvilluar me Universitetin e Oksfordit përdor një virus të ftohtë të modifikuar dhe mund të mbahet në temperaturën e frigoriferit. Vaksinat vektoriale virale përdorin një virus të padëmshëm për të dhënë një pjesë të kodit gjenetik në qeliza. Porositë e mëdha kanë ardhur nga MB (100 milion), BE (deri në 400m), SHBA (300m) dhe Japoni (120m). Analistët në SVB Leerink parashikojnë shitje prej 1.9 miliardë dollarë këtë vit dhe 3 miliardë dollarë në 2022. Shifra e vitit 2021 mund të jetë shumë më e lartë nëse AstraZeneca arrin synimin e saj ambicioz të prodhimit të 3 miliardë dozash.
Sinovac
Goditja CoronaVac është administruar për përdorim emergjent në disa qytete kineze që nga vera e kaluar dhe u miratua nga rregullatori i Kinës në fillim të shkurtit. Sinovac, i cili është i vendosur në Pekin, ka arritur marrëveshje me Brazilin, Kilin, Singaporin, Malajzinë dhe Filipinet. Në janar, Turqia dhe Indonezia filluan fushatat e tyre të vaksinimit. Sinovac gjithashtu planifikon të furnizojë 10 milion doza vaksinash për kombet e Covax. Sinovac thotë se mund të prodhojë më shumë se 1 miliardë doza këtë vit. Vaksina ka qenë me çmim 60 dollarë për dy të shtëna në disa qytete kineze.
Instituti Gamaleya / Fondi Rus i Investimeve Direkte
Megjithëse nuk është aprovuar ende nga rregullatori i BE, Hungaria dhe Sllovakia kanë blerë vaksinën ruse Sputnik V. Në total, më shumë se 50 vende, përfshirë Iranin, Algjerinë dhe Meksikën, e kanë porositur atë. Shitjet e pritshme në 2021: të paqarta, por ndoshta miliarda. Zhvilluesit po përpiqen të prodhojnë në masë Sputnik në Rusi, por RDIF, një fond sovran i pasurisë, i tha Financial Times muajin e kaluar se kishte nënshkruar kontrata me 15 prodhues në 10 vende për të prodhuar 1.4 miliardë vaksina. Zhvilluesit kanë thënë se ata do të kërkojnë 20 dollarë ose më pak për dy doza të kërkuara ndërkombëtarisht, por po i ofrojnë ato falas në Rusi.
Novavax
Bazuar në marrëveshjet e saj, Novavax tha këtë javë se sheh “potencialin për disa miliardë dollarë të ardhura në 12 muajt e ardhshëm”. Kjo do të rritet, pasi Novavax pret që të jetë në gjendje të bëjë 2 miliardë doza në vit deri në mes të vitit 2021, falë një partneriteti me Institutin e Serumit të Indisë.
CureVac
CureVac pret të publikojë rezultate në fazën e vonë për vaksinën e saj CVnCov në Prill dhe shpreson të marrë miratimin e BE deri në Qershor. BE ka porositur paraprakisht 225 milion doza me mundësinë për të blerë edhe 180 milion të tjera. Ndryshe nga vaksinat e tjera të ARN-së, vaksina e CureVac mund të ruhet në temperaturën e frigoriferit. Shitjet e pritshme në 2021: e paqartë – çmimi nuk është zbuluar ende, por me çmim me fitim. Bioteknologjia e renditur në Nasdaq synon të prodhojë deri në 300 milion doza këtë vit dhe 600 milion deri në 1 miliardë doza në 2022. CureVac thotë se goditja e saj kërkon përbërës më pak aktiv sesa rivalët, por këmbëngul se nuk mund ta çmojë atë me zero kosto sepse investitorët presin një kthim fitimi.(The Guardian, scan)