Ministri i Jashtëm iranian Araghchi: Bisedimet me Omanin për Ngushticën e Hormuzit në fazat përfundimtare

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, ka deklaruar se bisedimet midis Teheranit dhe Muscatit për menaxhimin e ardhshëm të Ngushticës së Hormuzit ndodhen në “fazat përfundimtare”.

Në një postim në Telegram, Araghchi raportoi për kabinetin e qeverisë iraniane mbi statusin e fundit të bisedimeve të vazhdueshme, duke theksuar se negociatat me Omanin “janë në rrugën e finalizimit”.

Sipas tij, bisedimet fokusohen te menaxhimi i ardhshëm i Ngushticës së Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme detare në botë për eksportet e energjisë nga Gjirii Persik.

Ngushtica e Hormuzit është bërë çështje qendrore pas luftës së fundit në Lindjen e Mesme dhe nënkuadrin e memorandumit të përkohshëm të mirëkuptimit (MoU) të nënshkruar mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara (i njohur si memorandumi i Islamabadit).

Sipas këtij marrëveshjeje, Irani është angazhuar të bisedojë me Omanin – si shtetin bregdetar tjetër të ngushticës – për të përcaktuar administrimin e ardhshëm të lundrimit, shërbimet detare dhe kostot e lidhura, në konsultim me shtetet e tjera bregdetare të Gjirit dhe në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.

Që nga qershori 2026, Irani dhe Omani kanë krijuar një grup pune të përbashkët dhe Komitetin e Përbashkët të Hormuzit. Janë mbajtur takime të nivelit të lartë, përfshirë vizita të Araghchi dhe kryetarit të parlamentit iranian Mohammad Bagher Ghalibaf në Muscat, si dhe takime teknike.

Në fund të qershorit u mbajt takimi i parë formal i komitetit të përbashkët.Në javët e fundit, të dyja palët kanë shkëmbyer propozime. Omani ka propozuar mekanizma të përbashkët rajonalë, duke përfshirë ndarje të rrugëve të lundrimit dhe pagesa të mundshme për shërbime (jo tarifa tranziti të detyrueshme, sipas pozicionit omani).

Irani, nga ana tjetër, ka insistuar në kontroll më të madh mbi rrugët e anijeve, duke theksuar sovranitetin e vet dhe duke refuzuar kthimin e plotë në statusin para-luftës, ku anijet kalonin lirshëm pa pagesa.

Deputeti i ministrit të jashtëm iranian Kazem Gharibabadi ka deklaruar më parë se Irani do të vazhdojë me planet e veta edhe nëse Omani nuk bie dakord, dhe se ngushtica nuk mund të kthehet në gjendjen e mëparshme.

Ngushtica e Hormuzit është një korridor jetik përmes të cilit kalon një pjesë e madhe e naftës dhe gazit botëror. Mbyllja ose kufizimet gjatë konfliktit shkaktuan rritje të çmimeve të energjisë dhe tension ndërkombëtar. Marrëveshja e përkohshme parashikonte kalim pa pagesë për 60 ditë, por e ardhmja e menaxhimit mbetet e hapur dhe e diskutueshme.

Araghchi ka theksuar se çdo përpjekje për rrugë alternative ose aranzhime të veçanta rrezikon rritjen e tensioneve. Të dyja vendet kanë theksuar sovranitetin dhe të drejtat e tyre sovrane mbi ujërat territoriale në ngushticë, duke u angazhuar për lundrim të sigurt sipas së drejtës ndërkombëtare.

/rtsh.al/