Kosova po hyn në një moment vendimtar. Pas zgjedhjeve parlamentare, vendi ende nuk ka arritur të krijojë institucionet e reja, ndërsa negociatat mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës mbeten të pasigurta. Deklaratat e kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, se ekziston “vullnet dhe gatishmëri” për marrëveshje janë një sinjal pozitiv, por nuk mjaftojnë. Ajo që presin qytetarët nuk janë deklaratat, por zgjidhja e krizës.
Nëse edhe kësaj radhe dështon krijimi i institucioneve dhe Kosova shkon sërish në zgjedhje, lind natyrshëm pyetja: a është kjo një krizë e pashmangshme e sistemit politik, apo një dështim i klasës politike për të ndërtuar kompromisin?
Në një republikë parlamentare, fituesi i zgjedhjeve ka të drejtën e parë për të formuar qeverinë, por njëkohësisht ka edhe barrën më të madhe për të ndërtuar shumicën. Të fitosh zgjedhjet është vetëm hapi i parë. Sfida e vërtetë është të ndërtosh institucione funksionale. Pikërisht këtu gjendet sot sprova më e madhe e Albin Kurtit.
Vetëvendosje fitoi zgjedhjet, por nuk fitoi një shumicë që i lejon të qeverisë e vetme. Ky është realiteti politik që duhet administruar. Në demokracitë parlamentare, mungesa e shumicës nuk zgjidhet me përsëritje të pafundme të zgjedhjeve, por me negociata, kompromis dhe marrëveshje politike. Kjo nuk është shenjë dobësie; është thelbi i demokracisë parlamentare.
Nga ana tjetër, edhe LDK-ja ka vendosur kushte që prekin jo vetëm formimin e qeverisë, por edhe Kuvendin dhe zgjedhjen e Presidentit. Kjo e bën marrëveshjen më të ndërlikuar, por jo të pamundur. Megjithatë, zhvillimet e fundit brenda vetë LDK-së tregojnë se partia nuk është plotësisht e unifikuar, çka shton pasigurinë mbi çdo marrëveshje të mundshme.
Nëse negociatat dështojnë dhe vendi shkon përsëri në zgjedhje, do të ishte e vështirë të argumentohej se qytetarët janë fituesit e këtij procesi. Çdo palë mund të mbrojë qëndrimin e saj politik, por qytetarët janë ata që përballen me pasojat: institucione të paplota, vendimmarrje të vonuar, ekonomi që pret, investime që shtyhen dhe një klimë pasigurie që nuk i shërben askujt.
Një proces i përsëritur zgjedhor nuk është vetëm çështje financiare. Ai prodhon lodhje demokratike. Kur qytetarët thirren vazhdimisht në votime pa u krijuar institucione të qëndrueshme, rreziku është që të humbasin besimin se vota e tyre sjell zgjidhje konkrete. Kjo është një nga sfidat më serioze për çdo demokraci.
Për Albin Kurtin, sfida është gjithashtu personale dhe politike. Ai ka ndërtuar profilin e tij mbi premtimin për ndryshim, integritet dhe një mënyrë tjetër qeverisjeje. Pikërisht për këtë arsye, pritshmëritë ndaj tij janë më të larta. Një lider që kërkon të drejtojë vendin nuk matet vetëm me aftësinë për të fituar zgjedhjet, por edhe me aftësinë për të ndërtuar konsensus minimal kur aritmetika parlamentare e kërkon këtë.
Nëse vendi shkon sërish në zgjedhje, do të lindin pyetje të pashmangshme politike: a janë shteruar realisht të gjitha mundësitë për një marrëveshje, apo negociatat nuk janë zhvilluar me fleksibilitetin e nevojshëm? A po bëhet kompromisi peng i kalkulimeve politike? Dhe mbi të gjitha, a po vihet interesi i shtetit mbi interesin partiak?
Natyrisht, përgjegjësia nuk bie vetëm mbi Vetëvendosjen. Edhe partitë e tjera kanë detyrimin të kontribuojnë për funksionimin e institucioneve. Megjithatë, në çdo sistem parlamentar, pesha më e madhe e përgjegjësisë bie mbi fituesin e zgjedhjeve, sepse ai ka mandatin për të marrë iniciativën dhe për të gjetur zgjidhje.
Kosova ndodhet në një rajon ku stabiliteti politik ka rëndësi strategjike. Ajo përballet me sfida të mëdha në dialogun me Serbinë, në marrëdhëniet me partnerët ndërkombëtarë dhe në zhvillimin ekonomik. Një krizë e zgjatur institucionale e dobëson pozitën e saj në të gjitha këto fronte.
Në fund të fundit, qytetarët nuk e kanë dhënë votën që politika të mbetet e bllokuar. Ata kanë votuar për qeverisje. Nëse edhe kjo përpjekje për krijimin e institucioneve dështon dhe Kosova detyrohet të hyjë përsëri në një cikël zgjedhor, atëherë nuk do të mjaftojnë më argumentet procedurale apo justifikimet politike. Do të jetë e pashmangshme të shtrohet pyetja nëse lidershipi politik, duke përfshirë edhe fituesin e zgjedhjeve, ka bërë gjithçka që ishte e mundur për ta nxjerrë vendin nga kriza.
Sepse demokracia nuk matet me numrin e zgjedhjeve që zhvillon një shtet. Ajo matet me aftësinë e klasës politike për t’i kthyer votat e qytetarëve në institucione funksionale, stabile dhe të afta për të qeverisur.
Albin Kurti nuk është i korruptuar, por që mbetet një markist kokë e këmbë, kjo duket dhe e ka manifestuar. Markizmi nuk është doktrinë e këtij shekulli ku teknologjia ka arritur deri aty sa AI të bëjë punë njerëzore, ndërkohë Kurti operon me skema klasike.
Albin Kurti dhe LDK duhet të dalin mbi veten dhe të krijojnë insitutcionet që duhet për Kosovën. Në rast se Kurti e dërgon prapë në zgjedhje Kosovën është e sigurtë do të jetë se do të humbas edhe me shumë deputetë.