Kosova ndodhet sërish përballë një ngërçi të rëndë institucional. Afati për konstituimin e institucioneve dhe zgjedhjen e Presidentit po skadon, ndërsa politika kosovare vazhdon të sillet sikur koha dhe pasojat politike të këtij bllokimi të mos ekzistojnë.
Në qendër të kësaj situate qëndron Albin Kurti, i cili, pavarësisht bisedimeve me LDK-në, nuk duket i gatshëm të bëjë kompromisin e nevojshëm për të gjetur një zgjidhje rreth Presidentit të Republikës.
Por problemi nuk është vetëm Albin Kurti. Problemi është edhe heshtja e pjesës tjetër të politikës, veçanërisht e deputetëve të partisë së tij.
A ka më rëndësi partia apo shteti?
Në një demokraci parlamentare, kryetari i partisë nuk duhet të jetë mbi institucionet dhe as mbi ndërgjegjen politike të deputetëve të tij.
Deputetët e Kuvendit nuk janë thjesht numra për të siguruar votat e një partie. Ata kanë mandat nga qytetarët dhe përgjegjësi ndaj Republikës.
Prandaj pyetja është e thjeshtë: Ku janë deputetët e LVV-së që mund t’i thonë kryeministrit Kurti se tani mjaft më se po shkaterron shtetin!
Ku janë ata që mund të thonë publikisht se Kosova ka nevojë për një marrëveshje? Ku janë ata që mund t’i kujtojnë kryetarit të partisë se kompromisi politik nuk është tradhti dhe se të negociosh me opozitën nuk do të thotë të dorëzohesh?
Nuk është normale që një parti e madhe parlamentare të duket sikur ka vetëm një zë.
Një parti demokratike duhet të ketë debat të brendshëm. Duhet të ketë deputetë që mendojnë ndryshe. Duhet të ketë njerëz me personalitet politik, të cilët nuk kanë frikë të kundërshtojnë edhe liderin e tyre kur mendojnë se interesi i shtetit kërkon një tjetër rrugë.
Kosova nuk mund të qeveriset me logjikën “ose si them unë, ose asgjë”
Kjo është pikërisht ajo që po e dëmton besimin te politika kosovare. Kur institucionet nuk arrijnë të ndërtojnë marrëveshje, qytetari humbet besimin. Partnerët ndërkombëtarë shohin një shtet që vazhdon të prodhojë kriza politike. Ndërsa kundërshtarët e Kosovës marrin argumente të reja për të vënë në pikëpyetje aftësinë e institucioneve tona për të funksionuar. Kosova nuk ka luksin të prodhojë krizë pas krize.
Pas kaq shumë vitesh shtet, qytetarët presin institucione funksionale, jo përplasje të pafundme mes liderëve politikë. Dhe nëse një marrëveshje është e domosdoshme për të zgjedhur Presidentin, atëherë duhet të ulen në një tavolinë të gjithë ata që kanë përgjegjësi parlamentare dhe të kërkojnë një emër që mund të sigurojë konsensusin e nevojshëm.
Ky është kuptimi i politikës.
Kompromisi nuk është dobësi
Në politikën demokratike, kompromisi është instrumenti që përdoret kur asnjë forcë nuk mund ta imponojë e vetme zgjidhjen. Një kryeministër mund të ketë shumicën më të madhe parlamentare. Mund të ketë mbështetjen më të madhe elektorale. Por kjo nuk do të thotë se çdo kërkesë e tij duhet të pranohet automatikisht nga të tjerët. Në të njëjtën mënyrë, opozita nuk mund të refuzojë çdo marrëveshje vetëm sepse propozimi vjen nga Kurti.
Në fund, pyetja duhet të jetë: Çfarë i shërben Republikës së Kosovës?
Po deputetët e LVV-së?
Ndoshta pyetja më interesante e kësaj krize është pikërisht kjo. Pse nuk dëgjohet një grup deputetësh të LVV-së të thotë hapur: “Kryeministër, duhet të gjejmë një zgjidhje”. Pse nuk del një deputet me peshë politike dhe thotë se Kosova nuk mund të mbetet peng i një mosmarrëveshjeje? Pse nuk shfaqet një debat i hapur brenda partisë? Nëse të gjithë deputetët mendojnë njësoj, kjo është e jashtëzakonshme.
Nëse disa prej tyre mendojnë ndryshe, por nuk guxojnë ta thonë publikisht, kjo është edhe më shqetësuese. Sepse demokracia nuk matet vetëm me numrin e votave që merr një parti në zgjedhje. Demokracia matet edhe me aftësinë për të kundërshtuar liderin kur është e nevojshme. Një deputet që vetëm ngre dorën kur i kërkohet nga partia nuk është shprehja më e mirë e demokracisë parlamentare.
Kosova ka nevojë për deputetë që kanë zë. Ka nevojë për deputetë që kanë qëndrim. Ka nevojë për deputetë që mund të thonë “po” kur është në interes të vendit, por edhe “jo” kur mendojnë se një vendim është i gabuar.
Institucionet nuk janë pronë e asnjë partie
Kjo duhet të jetë e qartë për të gjithë. Kushtetuta nuk është pronë e LVV-së, LDK-së, PDK-së, AAK-së apo ndonjë partie tjetër. Presidenti nuk është pronë e një partie. Kuvendi nuk është pronë e shumicës. Qeveria nuk është pronë e kryeministrit.
Dhe historia nuk do të pyesë vetëm se çfarë bëri Albin Kurti. Do të pyesë edhe: Ku ishin deputetët që mund ta ndalonin këtë krizë? Ku ishte përgjegjësia e tyre? Dhe pse, kur Kosova kishte nevojë për zëra të pavarur, shumica zgjodhi heshtjen? Kosova nuk ka nevojë për “po”-të automatike të deputetëve. Ka nevojë për njerëz me karakter politik.
Sepse një Republikë e fortë nuk ndërtohet me bindje ndaj një lideri. Ndërtohet me institucione të forta, debat të lirë dhe njerëz që kanë guximin të thonë të vërtetën edhe kur ajo nuk i pëlqen kryetarit të tyre.