Kur nisi puna për reformën administrativo-territoriale, u krijua përshtypja se politika shqiptare kishte kuptuar më në fund se çështje të tilla nuk mund të trajtohen me logjikën e fituesit dhe humbësit. Komisioni i përbashkët parlamentar i PS-së dhe PD-së zhvilloi dëgjesa në të gjithë vendin, dëgjoi ekspertë, drejtues vendorë dhe qytetarë. Debatet ishin të shumta, por kjo ishte shenjë e një procesi demokratik që premtonte një reformë më të mirë se ajo e vitit 2014.
Por, siç ndodh shpesh në politikën shqiptare, sapo reforma filloi të prekë interesa konkrete, klima ndryshoi. Reagimet e para nuk erdhën nga opozita, por nga vetë radhët e mazhorancës. Disa kryetarë bashkish nuk e panë reformën si një mundësi për të përmirësuar organizimin e pushtetit vendor, por si një kërcënim për postet dhe ndikimin e tyre politik. Kjo është një sjellje e njohur në çdo sistem politik, por nuk mund të jetë kriteri mbi të cilin ndërtohet harta administrative e një vendi.
Në këtë moment hyri në lojë edhe opozita. Sali Berisha zgjodhi ta kundërshtojë projektin e mazhorancës duke propozuar një numër shumë më të madh bashkish. Ky është një propozim që kërkon argumente të forta financiare, demografike dhe administrative për të qenë bindës. Në mungesë të tyre, debati rrezikon të zhvendoset nga analiza e reformës te retorika politike.
Nuk është e vështirë të kuptohet se të dyja kampet po i afrohen kësaj reforme edhe me syrin te zgjedhjet vendore. Mazhoranca kërkon të mbrojë projektin e saj, ndërsa opozita përpiqet të fitojë mbështetje në zonat që mund të preken nga ndryshimet. Kjo është pjesë e logjikës së konkurrencës politike. Problemi lind kur interesi elektoral bëhet më i rëndësishëm se interesi publik.
Thirrjet për protesta kundër shkrirjes së disa bashkive janë një e drejtë demokratike, nëse zhvillohen në mënyrë paqësore. Megjithatë, politikanët kanë përgjegjësi të shmangin një gjuhë që mund të rrisë tensionet dhe të krijojë përplasje mes qytetarëve dhe institucioneve. Shqipërisë nuk i duhet një reformë që matet me numrin e protestave, por me cilësinë e zgjidhjeve që ofron.
Në të vërtetë, pyetja themelore nuk është nëse Shqipëria duhet të ketë më pak apo më shumë bashki. Pyetja është nëse pushteti vendor do të ketë më shumë kompetenca, më shumë autonomi financiare dhe më shumë mundësi për t’u shërbyer qytetarëve. Një bashki që nuk ka burime, staf të kualifikuar dhe kompetenca reale mbetet e dobët, pavarësisht kufijve të saj në hartë.
Shqipëria ka nevojë për një reformë që mbështetet në kritere profesionale, jo në emocione elektorale. Numri i bashkive duhet të jetë rezultat i analizave ekonomike, demografike dhe territoriale, jo i pazareve politike apo i interesave të momentit.
Në fund, qytetarët nuk do ta gjykojnë këtë reformë nga numri i bashkive që do të mbeten në hartë. Ata do ta gjykojnë nga një pyetje shumë më e thjeshtë: a do të marrin shërbime më të mira, më të shpejta dhe më cilësore? Nëse përgjigjja është “po”, reforma do ta ketë arritur qëllimin. Nëse jo, atëherë edhe kjo do të mbetet një tjetër betejë politike, ku fitues do të jenë partitë dhe humbës qytetarët.
Në shumë raste gjatë 35 viteve të pluralizmit, përplasja mes PS-së dhe PD-së ka treguar se interesi partiak ka mbizotëruar mbi nevojën për reforma të qëndrueshme dhe afatgjata. Shpesh, debati politik është dominuar nga lufta për pushtet dhe ruajtja e ndikimit politik, ndërsa interesi i qytetarëve ka mbetur në plan të dytë. Reforma e pushtetit vendor nuk duhet të ndjekë të njëjtën rrugë. Ajo duhet të jetë një reformë e shtetit shqiptar, jo e një partie politike, sepse vetëm kështu mund ti sherbehet qytetareve.