Planet e Izraelit për të hapur tenderë për ndërtimin e rreth 1,200 shtëpive të reja në një pjesë strategjike të rëndësishme të Bregut Perëndimor të pushtuar, kanë shkaktuar dënim të ri nga fuqitë kryesore perëndimore. Në një deklaratë të përbashkët, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania, Italia dhe Kanadaja e quajtën vendimin “të papranueshëm” dhe i kërkuan Izraelit “të tërheqë planet menjëherë”.
Të gjitha vendbanimet janë të paligjshme sipas ligjit ndërkombëtar. Nën presionin ndërkombëtar, Izraeli kishte shtyrë për dekada planet për të ndërtuar në zonën E1, në lindje të Jerusalemit. Shumë prej aleatëve të tij dhe palestinezët argumentuan se ky zhvillim do t’i jepte një goditje të madhe shpresave për një zgjidhje me dy shtete, duke e ndarë efektivisht Bregun Perëndimor në dy pjesë dhe duke izoluar Jerusalemin Lindor.
“Në një kohë paqëndrueshmërie të rëndë në Bregun Perëndimor, me nivele të paprecedentë dhune nga kolonët kundër civilëve dhe kufizime serioze në ekonominë palestineze, ky vendim është edhe më shqetësues,” thuhej në deklaratën e aleatëve evropianë dhe Kanadasë, e publikuar të enjten. “Jo vetëm që ato [planet] do të na largojnë më tej nga paqja, por ato minojnë edhe më tej qëndrimin ndërkombëtar të Izraelit,” shtonte deklarata. Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, në një deklaratë të veçantë, tha gjithashtu se plani E1 përbënte një “kërcënim ekzistencial” për një shtet palestinez të pandërprerë, një shqetësim i ndarë edhe nga ministri i jashtëm i Belgjikës.
Dënimi i Sekretarit të Jashtëm të Mbretërisë së Bashkuar, Ed Miliband, më herët të enjten, kishte hasur në një refuzim “të prerë” nga ministri i jashtëm izraelit. Pavarësisht një sfide gjyqësore izraelite ndaj planeve nga palestinezët beduinë që jetojnë në zonë dhe grupet izraelite të paqes, të mërkurën ministria izraelite e strehimit lëshoi një tender për 1,234 nga 3,401 njësitë e banimit të miratuara nga qeveria izraelite gushtin e kaluar. Kjo mbulon rreth 12 km katrorë (4.6 milje katrore) midis Jerusalemit Lindor dhe vendbanimit Maale Adumim.
Në kohën e zbulimit të tyre, Ministri i Financave Bezalel Smotrich – një ultranacionalist dhe kolon – tha se ideja e një shteti palestinez “po fshihej”. Afati për ofertat është 19 tetori, vetëm disa ditë para zgjedhjeve të përgjithshme të Izraelit më 27 tetor, duke e bërë shumë më të vështirë për çdo qeveri të ardhshme anulimin e tenderëve të lëshuar. Izraeli ka ndërtuar rreth 160 vendbanime që strehojnë 700,000 hebrenj që kur pushtoi Bregun Perëndimor dhe Jerusalemin Lindor – tokë që palestinezët e duan, së bashku me Gazën, për një shtet të ardhshëm të shpresuar – gjatë luftës së Lindjes së Mesme në vitin 1967. Rreth 3.3 milionë palestinezë jetojnë pranë tyre.
Pavarësisht kundërshtimit të ashpër ndërkombëtar, qeveritë e njëpasnjëshme izraelite kanë lejuar rritjen e vendbanimeve. Megjithatë, zgjerimi është rritur ndjeshëm që kur Kryeministri Benjamin Netanyahu u kthye në pushtet në fund të vitit 2022, në krye të një koalicioni të djathtë pro-kolonëve, si dhe me fillimin e luftës në Gaza, e shkaktuar nga sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023 ndaj Izraelit. Kundërshtarët e projektit E1 kanë paralajmëruar se ai do të bllokonte efektivisht krijimin e një shteti palestinez, sepse do të ndërpriste veriun e Bregut Perëndimor nga jugu dhe do të pengonte zhvillimin në qendër të një zone urbane palestineze të pandërprerë që lidh Ramallahun, Jerusalemin Lindor dhe Betlehemin.
Marrë nga BBC News